Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Жердің жарлысына
Ілмектер: жер, ер
Ердің сорлысы қонар.
Жанжалшыл елге жақын қонба,
Ілмектер: жер, ел
Оқпанды жерге егін салма.
Ерді ер ақтайды,
Ілмектер: ер, ел, еңбек
Еңбекті жер ақтайды.
Екі батыр мақтанса:
Ілмектер: батыр, мақтаншақтық
Батырлығы мен барлығын айтар.
Екі жаман мақтанса:
Ұрлығы мен қарлығын айтар.
Қуаныш жоқ, қайғы жоқ,
Ілмектер: тәуекел, талап
Қас наданның белгісі.
Тәуекел жоқ, талап жоқ —
Оңбайтұғын — ез кісі.
Жігіттің жайын
Ілмектер: жолдас
Жолдасына қарап жоры.
Ынтымақты ел —
Ілмектер: ел, ынтымақ
Сарқылмас көл.
Сағы сынған жігіттің —
Ілмектер: жігіт
Қамшысының сабы сынар.
Ақ сұңқар ұшар жем үшін,
Ілмектер: ер, жігіт, ел
Ер жігіт туар ел үшін.
Арманымен — ер сұлу,
Ілмектер: арман, ер
Орманымен — жер сұлу.
Күшті қауіпті емес,
Ілмектер: күш, кек
Кекшіл қауіпті.
Қылыштың міндеті — кесу,
Ілмектер: міндет, батырлық, қайсарлық
Қолдың міндеті — шешу.
Елге ел қосылса — құт,
Ілмектер: ел, жұт, құт
Желге сел қосылса — жұт.
Аянкестің белгісі —
Ілмектер: батырлық, қайсарлық
Арықты да «жар» дейді.
Еркетайдың белгісі —
Кең дүниені «тар» дейді.
Оқтаулы мылтық
Ілмектер: мылтық, батырлық, қайсарлық
Мың күн атылмайды,
Бір күн атылады.
Оқтаулы мылтық
Ілмектер: мылтық
Мың күн тұрса, өзі атылады.
Жол жарасты көрінер
Ілмектер: батыр
Ылдиы мен өрімен,
Қол жарасты көрінер
Қолбасшы батыр ерімен.
Қылыш түбі — ұрыс.
Ілмектер: ұрыс, батырлық, қайсарлық
Күміс тозса — күл,
Ілмектер: жігіт
Жігіт арыса — құл.
Кезенген жаудың кезінен сақтан,
Ілмектер: жау
Сойқандының сөзінен сақтан.
Жора, жолдас не керек,
Ілмектер: жолдас
Жауға бірге шаппаса,
Арғымақ мініп не керек,
Жабыдан озып артпаса.
Тәуекел тас жарады,
Ілмектер: тәуекел
Таяқ бас жарады.
Ер жігіт елдікі.
Ілмектер: ер, жігіт
Ебелек желдікі.
Ат баспаймын деген жерін, үш басар,
Ілмектер: ер, жер
Ер татпаймын деген тұзын үш татар.
Керуен көркі — нарымен,
Ілмектер: батыр
Батыр көркі — арымен.
Батыр ортақ, бала ортақ,
Ілмектер: батыр, бала
Бодаудан қайтқан мал ортақ.
Үйдің басын қатын қосар,
Ілмектер: үй, батыр, қатын
Елдің басын батыр қосар.
Жау тілегенге жасым түседі.
Ілмектер: жау
Сырттан келген жаудан да
Ілмектер: жау
Іштен шыққан дау жаман.
Шындықтан зор палуан жоқ:
Ілмектер: жау, шындық
Ол жауды да жығады,
Қамалды да бұзады.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі