Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Сабы бос шотпен отын жарма,
Ілмектер: дос, жау
Сабырсыз доспен жауға барма.
Арпасыз ат қыр аса алмас,
Ілмектер: батыр
Арқасыз батыр жау ала алмас.
Батыр — аңғырт, .
Ілмектер: батыр, бай
Бай — салғырт.
Керуен басы білікті болса —
Ілмектер: батырлық, қайсарлық
Көлік азбайды.
Қолбасы білікті болса —
Сарбаз тозбайды.
Жылқы үйірін сағынар
Ілмектер: ер
Сағынар да сабылар.
Ер үйірін сағынар.
Етек, жеңін қағынар.
Өз нәпсісін жеңген — батыр.
Ілмектер: батыр
Оқ-дәріңді отқа жақ.
Ілмектер: оқ, батырлық, қайсарлық
Батыр сөйлей қалса:
Ілмектер: сөз, сөйлеу, батыр, ақымақ
Жауға салған ойнағын айтар.
Сәудегер сөйлей қалса:
Ала шапан, байрағын айтар.
Шаштараз сөйлей қалса:
Ұстарасын жаныған қайрағын айтар.
Ақымақ сөйлей қалса:
Ақылға қонбайтын қайдағыны айтар.
Елінен кетсе, ер — жетім,
Ілмектер: ер, ел, жетім
Егінші кетсе, жер — жетім.
«Басым бұлтқа тиер» деп,
Ілмектер: батыр
Бұққан — батыр.
«Кесірім жұртқа тиер» деп,
Ыққан — батыр.
Арын сатқан ер оңбас,
Ілмектер: ар, ер
Ажарын сатқан сері оңбас.
Ердің анасы — елдің анасы.
Ілмектер: ер, ел
Оқтаулы мылтық
Ілмектер: қорқақтық, мылтық
Бір кісіні қорқытар.
Оқтаусыз мылтық,
Мың кісіні қорқытар.
Бала болғанын білмес,
Ілмектер: бала, батыр
Батыр толғанын білмес.
Жау шақырып, аттан салма!
Ілмектер: жау, дау
Дау шақырып, барымта алма!
Байыпсыз батыр тез өлер.
Ілмектер: батыр
Қынапсыз қылыштан шошын,
Ілмектер: батырлық, қайсарлық
Күтпеген ұрыстан шошын.
Жау мен дау — егіз.
Ілмектер: жау, дау
Босаң жүрген жігітті
Ілмектер: жігіт
Бел үстінде бөрі алар.
Еркінсіген көкжалды
Ебін тапқан ер алар.
Оқ қадалса денеңнен суырарсың,
Ілмектер: кек
Кек қадалса жүрекке не қыларсың?!
Жігітті, бірде, майданда сына,
Ілмектер: жігіт, сын
Бірде, бейғамда сына.
Хас сұлуды қаралысында сынама,
Ілмектер: батыр, сұлу
Хас батырды жаралысында сынама.
Қорқақ ер болмайды,
Ілмектер: қорқақ, ер
Қола — зер болмайды.
Желмен жарыспа,
Ілмектер: қайсарлық, батырлық
Ноймен алыспа.
Елі еріксіз болса,
Ілмектер: ел, ер
Ері көріксіз болар.
Ат өнері білінбес,
Ілмектер: ер, бәйге, Ат, өнер, Ер өнері, жарыс, алысу
Бәйгеге түсіп жарыспай.
Ер өнері білінбес,
Қоянқолтық алыспай.
Ердің көңілі жібектей
Ілмектер: ер, ел
Бір түйілсе, шешілмес.
Ер қонысы түбектей
Жау еркіндеп көсілмес.
Шын сақыға жолықсаң,
Ілмектер: шындық, батыр
Су орнына бал берер.
Шын батырға жолықсаң,
Шындық үшін жан берер.
Ер шеруде ерінуді білмейді,
Ілмектер: ер
Шепте шегінуді білмейді.
Елінің даңқын батыры шығарар,
Ілмектер: ел, даңқ, батыр
Батыры шығармаса, ақыны шығарар.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі