Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Тай өссе, ат тынығады,
Ілмектер: тай, бала, ата
Бала өссе, ата тынығады.
Атының жауыры бауырына мирас.
Ілмектер: ат, мирас
Асыққан шыбын сүтке түсер.
Ілмектер: асығу, шыбын, сүт
Атасы бірдің арасындағы араздақ өшпейді,
Ілмектер: татулық, араздық, ана, ата
Анасы бірдің арасындағы татулық көшпейді.
Оғы шалыс ұшпайтын аңшы болмас,
Ілмектер: оқ, аңшы, емші
Жаңылыспайтын емші болмас.
Анасы ащы алма жесе,
Ілмектер: ана, бала, тіс, алма
Баласының тісі қақсайды.
Қолдағы бар – мыс,
Ілмектер: мыс, алтын
Қолдағы жоқ – алтын.
Асыққан адам үйіне жете алмайды.
Ілмектер: асуғу, үй
Дәрісі бардың кәрісі де өлмейді.
Ілмектер: дәрі, кәрі, өлім
Кең тон тозбайды,
Ілмектер: кеңес, іс
Кеңесті іс азбайды.
Керіспейінше, ашу басылмайды.
Ілмектер: ашу, керісу, жел, күн
Жел тұрмайынша, күн ашылмайды.
Тесік інжу жерде қалмас.
Ілмектер: інжу
Өлермен өгіз балтадан қорықпайды.
Ілмектер: өлім, өгіз, қорқу
Ит қаппайды деме,
Ілмектер: ит, ат
Ат теппейді деме.
Қорқау да көршісін жемейді.
Ілмектер: қорқау, көрші
Қауыны талапайға түссе,
Ілмектер: ие, талапай
Иесі екі қолымен жармасады.
Ит ұялса, тастаған сираққа да ұмтылмас.
Ілмектер: ит, ұят
Зұлмат есіктен кірсе,
Ілмектер: зұлмат, ынсап
Ынсап түндіктен шығады.
Уақыты озған өңге,
Ілмектер: уақыт, ұят
Бояу жағу ұят емес.
Жібекке жібек жамаса,
Ілмектер: жібек, жүн
Жүнге жүн ғана жарасар.
Қарттар сөзі бекер кетпейді,
Ілмектер: қарт, сөз, бақ, шыбық
Шыбық ексең – бақ үзілмейді.
Әдеп пен адамгершілік ана тіліңнен нәр алады.
Ілмектер: әдеп, адамгершілік, ана тілі
Қарыз алушы – арыстан,
Ілмектер: қарыз
Қарыз беруші – тышқан.
Бөтеннің малы қолыңда тұрса да бөтен.
Ілмектер: бөтен, мал
Құлан құдыққа түссе,
Ілмектер: құлан, құдық, құрбақа
Құрбақа айғыр болар.
Қорыққанға қойдың басы да қос көрінер.
Ілмектер: қорқу, қорқақтық, қой
Бақытсыз бейбақ құдыққа құласа,
Ілмектер: құйын, құдық
Қинау үшін құйын шығарып алады.
Әкенің тоны шақ келсе,
Ілмектер: әке, бала, тон, жоқтау
Әкені бала жоқтамас.
Жылан өз иірлігін білмейді,
Ілмектер: жылан, түйе, күндеу
Түйенің мойнын күндейді.
Шыдамсыз лашынды бөктерсе,
Ілмектер: шыдам, құс, лашын, сұңқар
Асықпаған сұңқарға жетер.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі