Boss
Бұл мекемеде бастық уақытқа бағынбайтын.
Уақыт бастыққа бағынатын.
Қызметкерлер таңғы сегізде келетін.
Ал бастық қашан келсе — жұмыс сол кезде «басталды» деп есептелетін.
Бұл Кабинетінің есігі әрдайым ашық тұратын.
Бірақ бұл ашықтық еркіндік емес еді.
Бұл — «мені көріп тұрсыңдар ма?» деген үнсіз ескерту.
Мұнда бастықты атымен атамайтын.
«Ағай», «мырза» деген сөздер де сирек.
Бәрі бір ғана атауды қолданатын — Boss.
Boss үшін мекеме — қызмет ететін орта емес,
өз ықпалын жүргізетін құрал болды.
Ал қызметкерлер — маман емес,
ыңғайына қарай пайдаланылатын ресурс.
Ресми жұмыс бір бөлек,
ал бастықтың жеке тапсырмалары бір бөлек еді.
Біреу демалыс күні келіп, оның жеке шаруасын бітірді.
Біреу туысының құжатын реттеді.
Біреу баласын тегін оқытты.
Біреу көлігін жудырды.
Бұл жұмыстар ешқандай бұйрықта жазылмайтын.
Бірақ бәрі білетін:
бас тартсаң — қысым басталады.
– Біз бір ұжымбыз, – дейтін Boss.
– Ұжым деген — бір-біріне көмектесу.
Ал көмектің қай жерде мәжбүрлеуге айналатынын
ешкім дауыстап айта алмайтын.
Мекемеде бір қызметкер бар еді.
Үнемі жұмысын уақытында орындайтын.
Айқайламайтын.
Жалынбайтын.
Ол бастыққа жағымпазданбайтын.
Сондықтан көзге түсті.
Ал көзге түсу — бұл жерде қауіпті.
Алдымен оған артық жұмыс жүктелді.
Сосын демалыссыз қалды.
Сосын тексеріс көбейді.
Сосын «тәртіп мәселесі» деген сөз шықты.
– Сен тым көп сұрақ қоясың, – деді бір күні Boss.
– Мұнда ойланатын емес, орындайтын адамдар керек.
Кейін жеке тапсырма берілді.
Ресми жұмысқа қатысы жоқ.
Уақытынан тыс.
Түсіндірмесіз.
– Бұл менің міндетіме кірмейді, – деді ол алғаш рет.
Boss жымиды.
– Сен әлі түсінбеген сияқтысың, – деді ол.
– Мен айтсам — міндетке кіреді.
Сол сәтте бәрі анық болды.
Бұл жерде мәселе жұмыста емес еді.
Мәселе — дәрежені шамадан тыс пайдалану болатын.
Келесі жиналыста бастық ашулы отырды.
Себебі жеке шаруасы жүрмей қалған.
– Нәтиже жоқ! – деді ол.
– Кінәлілер бар!
Кінәлілердің аты аталды.
Дәлелсіз.
Тексерусіз.
Қызметкер орнынан тұрды.
Дауысы қатты шықпады.
Бірақ сөзі анық еді.
– Мен өз міндетімді орындадым, – деді ол.
– Бірақ сіздің жеке мақсатыңыз үшін
мені және басқаларды пайдалану —
билікті асыра қолдану.
Залда тыныштық орнады.
Мұндай сөз бұл жерде бұрын айтылмаған.
– Отыр! – деп айқайлады Boss.
– Мен сені бір күнде жоқ қыламын!
– Мүмкін, – деді ол.
– Бірақ бұл сізге
адамдықты таптауға құқық бермейді.
Келесі күндері арыздар жазылды.
Бір емес.
Көп.
Ұзақ уақыт үнсіз жүргендер сөйледі.
Қорыққандар қол қойды.
Тексеру келді.
Ресми емес тапсырмалар — ресми дәлелге айналды.
Айқай — қағаз алдында әлсіз болды.
Бір күні бастық кабинетінде жалғыз отырды.
Есігі ашық.
Бірақ ешкім кірмейді.
Бұрын адамдар кіретін.
Енді тек үнсіздік кіріп тұрды.
Сол сәтте ғана ол түсінді:
Бастық болу — жоғарыда отыру емес.
Бастық болу — төмендегіні адам ретінде көру.
Ал билікті
жеке мақсатқа жұмсап,
дәрежені шамадан тыс асыра пайдаланып,
адамдықты қорғау үшін қолданбаған boss —
ерте ме, кеш пе, бос кабинетте қалады.
- Оразбай Сарыбаев
- Виктор Франкл
- Карл Густав Юнг
- Эрих Фромм
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі