Су – тіршілік көзі

  Су – адам өмірінің негізі. Жер шарының шамамен 71 пайызы судан тұрады. Көлдер мен өзендер – табиғаттың баға жетпес байлығы. Алайда соңғы жылдары өзендердің тартылып, көлдердің кішіреюі өзекті мәселеге айналды. Бұл тек экологияға емес, болашақ ұрпақтың тағдырына әсер ететін күрделі қауіп.

Өзен-көлдердің азаюына ең алдымен адам әрекеті себеп. Өнеркәсіптік қалдықтар, тұрмыстық қоқыс, химиялық заттардың суға төгілуі табиғатты ластайды. Суды үнемсіз пайдалану да жағдайды ушықтырып отыр. Әсіресе ауыл шаруашылығында су шамадан тыс жұмсалады. Климаттың өзгеруі, жауын-шашын мөлшерінің азаюы да су деңгейінің төмендеуіне ықпал етеді. Кейбір көлдердің аумағы жыл сайын қысқарып келеді. Бұл балықтар мен жануарлар дүниесіне зиян келтіріп, экожүйенің тепе-теңдігін бұзады. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, 2019–2020 жылдары кейбір аймақтарда су деңгейі 2–3 пайызға төмендеген. 2020–2023 жылдары құрғақшылық пен климаттың өзгеруі салдарынан су қоры орта есеппен 5–7 пайызға азайған. Ал алдағы жылдары бірқатар өңірлерде су тапшылығының арту қаупі бар.

Қазақстанда бұл мәселе айқын байқалады.

Арал теңізі – ең ірі экологиялық апат аймағы. Соңғы онжылдықтарда оның су көлемі шамамен 80–90 пайызға қысқарды.

Балқаш көлі де қауіп алдында тұр. Әсіресе Іле өзенінен келетін су мөлшері азайса, жағдай күрделене түсуі мүмкін.

Мәселені шешу үшін ең алдымен суды үнемдеу мәдениетін қалыптастыру қажет. Ауыл шаруашылығында тамшылатып суару әдісін қолдану суды 30–40 пайызға дейін үнемдеуге мүмкіндік береді. Өзен-көлдерді ластамау – әр азаматтың жауапкершілігі. Трансшекаралық өзендер бойынша мемлекеттер өзара келісіп, бірлескен шаралар қабылдауы тиіс. Орман отырғызу да маңызды. Ағаштар ылғалды сақтап, топырақты қорғайды. Бұл өзендердің тартылуын баяулатады. Сонымен қатар мұздықтарды қорғау – ұзақ мерзімді міндет. Көптеген өзендер бастауын мұздықтардан алады, сондықтан климаттың жылынуын тежеу – болашақ үшін маңызды қадам. Су – табиғаттың сарқылмас байлығы емес. Оны қорғау бүгіннен басталмаса, ертең кеш болуы мүмкін.

“Journiverse” білім беру орталығының оқушысы: Дәуренқызы Жанайым