«Мәңгілік жол»

Кіріспе

«Менің өмірім – туған жер мен   отбасы арасындағы мәңгілік     жол.»

Өмір – әркімге берілген бірегей саяхат. Сол сапардың әр қадамы, әр көрінісі, әр сезімі – бізді бүгінге жеткізетін маңызды сабақ. Менің өмір жолым – шағын Шардара қаласынан басталып, үлкен әлемге қарай созылған, бірақ жүрегім әрдайым туған жерге, әке-шешемнің, бауырларымның және балалық достарымның жылулығына оралған жол.

Мен үшін өмірдің мәні – тек жетістіктер мен тәжірибеде ғана емес, жүрекпен сезілген әрбір сәтте, мейірім мен қамқорлықта, сағыныш пен махаббатта жатыр. Бұл әңгімеде мен сіздерге өзімнің бала кезімнен бастап, жас ұрпаққа білім беріп, аналық пен әжелік бақытыма дейінгі өмір жолымды баяндаймын. Әр тарауда менің жүрегімде мәңгі сақталған көріністер – туған жердің табиғаты, есік алдындағы бақ, бауырларымның жылылығы, балалық достарымның адалдығы, әкем мен анамның мейірімі, ұстаздық жолымның қиындығы мен қуанышы, аналық пен әжелік бақыт – бәрі терең сезімдермен, есте қалған естеліктермен өрілген.

Бұл әңгіме – тек менің өмірім туралы емес, әрбір оқырманға таныс, жүрекпен түсінілетін, махаббат пен сағынышқа толы мәңгілік жолдың көрінісі. Сол жол мені бүгінгі күнге жеткізді, мені қалыптастырды, менің жүрегімді, жанымды және әлемге деген көзқарасымды айқындады. Менің өмірімнің тарихы – туған жер мен отбасы арасындағы мәңгілік саяхат, әрбір сәті – ұмытылмас сабақ, әрбір бейнесі – жүректің алтын мұрасы.

I тарау. Балалық шақтың бесігі – Шардара

«Туған жердің топырағы – жүректің мәңгілік мекені.»

Менің өмірімнің алғашқы әуені – Шардарадан басталды. Сол кішкентай қала менің балалық шағымның алтын бесігі еді. Дария жағасының сылдыры, таңғы самалдың салқыны, құм мен судың иісі – бәрі менің жан дүниеммен тыныстап тұрғандай сезілетін.

Таңертеңгілік самал жел үйдің ашық терезесінен еніп, ақ пердені баяу тербететін. Сол көрініс мені әрдайым ерекше сезімге бөлейтін: өмірдің нәзіктігі мен сұлулығы – кішкентай терезе артында жатқандай еді. Дарияның жағасынан келген жел – ана әлдиіндей жұмсақ, әке қамқорлығындай сенімді сезім сыйлайтын.

Кішкентай ауылдың көшелері – біздің ойын алаңымыз, бақшалар – жасырын саяхаттарымыздың мекені болды. Біз әр бұрышты зерттеп, балалық армандарымызды бірге бөлісетінбіз. Уақыт сол кезде баяу ағып, әр сәтіміз мәңгілікке созылғандай көрінетін.

II тарау. Есік алдындағы жұмақ – анамның бағы

«Ана еккен әрбір ағаш – мейірімнің тамыры.»

Біздің үйдің есік алдындағы шағын бақ – мен үшін әлемнің ең әдемі жері еді. Сол бақта алма, өрік, айва, шабдалы, жүзім өсетін. Көктемде өріктің бүршіктері ашылып, аппақ гүлге оранады. Сол гүлдерден аңқыған иіс бүкіл аулаға жайылып, бізді өзіне тартады. Біз достарымызбен гүлдер астында ойнап, олардан тамшылап түсетін гүл лепестктерімен әдемі ойындар ойлайтынбыз.

Жаздың жылы күндерінде алма ағаштарының бұтақтары жеміске толып, күн сәулесіне шағылысып, қызарып піскен алмалар көздің жауын алады. Айва мен шабдалының хош иісі ауаны ерекше етіп толтырады. Жүзімнің жасыл желектерінің астында моншақтай ілінген дәндер – біздің кішкентай құпиямыз, балалық қуанышымыз еді.

Бұл бақ тек табиғат емес, ол – анамның мейірімі, қамқорлығы мен жылуының символы еді. Сол бақта мен анамның махаббатын сезіндім, оның жан дүниесінің әсемдігін түсіндім.

III тарау. Балалық достық – мәңгілік із

«Шынайы достық – уақытқа бағынбайтын естелік.»

Балалық шақтың ең жарқын, ең тәтті сәттері – достармен бірге өткізген күндер. Менің өмірімдегі алғашқы шынайы достарым – Айна, Гүлзира, Балмекен, Сәуле. Біз тек сыныптастар емес, жанымыз бір, сезіміміз ортақ жандар едік. Сол достық мен үшін тек ойнау мен бірге күлу ғана емес, өмірді түсінудің алғашқы мектебі болды.

Күнде біз ауыл көшелерімен серуендеп, дария жағасына жететінбіз. Сол жерде құм мен су, жел мен күн сәулесі – бәрі бізге достарымыздай жақын еді. Біз бірге құмнан үй тұрғызатынбыз, суға кішкентай қайық жасайтынбыз, әр жаңа ой – бір үлкен оқиға еді. Біз бір-бірімізді сынап, бірге армандадық. Сол армандарымыз, кішкентай уайымдарымыз – өмірдің алғашқы сабақтарына айналды.

Біз үшін достық – тек күлкі мен ойын емес, бір-бірімізді түсіну, қолдау және бөлісу болатын. Біреуіміз ренжісек, басқасы оны жұбата білетін. Біріміз қателескенде, біріге көмектесіп, бірге қуанды. Мысалы, жаздың ыстық күнінде бақта жүзім жинап, ең тәтті дәнді бөлісіп, бірге күлгеніміз есімде. Сол сәттерде біз достықтың шынайылығын түсіндік: ол – бір-біріңнің қуанышын бөлісу, қайғыңды бірге сезіну.

Балмекен – біздің шағын компанияның ерекше бөлігі болды. Оның әзіл-қалжыңы, ерекше күлкісі, ойларындағы шынайы адалдығы – бізді әрдайым біріктіріп, әрбір күнді есте қаларлық етіп өткізетін. Біз Балмекенмен бірге алғаш рет қарапайым нәрселерден үлкен қуаныш табуды үйрендік: ағашқа шығып, күнге қарап күлдік, қарапайым допты алға лақтырып, оны бірге іздедік, құмға бірге сурет салдық. Сол сәттердің әрбірі – біздің жүрегімізде мәңгі сақталатын қазына.

Қазір көзімді жұмсам, мен қайтадан сол күндерге ораламын. Айна мен Гүлзираның күлкісі, Сәуленің нәзік әзілдері, Балмекеннің мейірімді, адал көзқарасы – бәрі қайта тіріліп, жүрегімді жылытатын сәттерге айналады. Сол сәттерде мен түсінемін: балалық достық – тек естелік қана емес, өмірлік сабақ, жүрекке мәңгілік із қалдыратын тәжірибе.

Балмекеннің өмірден кеткенін еске алған сайын жүрегім ауырса да, менің естелігімде ол әрдайым тірі. Оның күлкісі, әзілдері, достарымен бірге өткізген күндері – мәңгілік із қалдырды. Достық тек қана қазіргі сәтке тән емес, ол – өмір бойы жүректе сақталатын сезім екенін мен сол арқылы терең түсіндім.

Балалық достық – шынайы махаббаттың, сенімділіктің, бірге өсу мен бірге армандаудың алғашқы мектебі. Сол достықтың арқасында біз өмірге сеніммен қарауды, бір-бірімізді бағалауды, қуаныш пен қайғыны бөлісуді үйрендік. Жүрекке мәңгілік із қалдырған сол достар – өмір бойы менің жанымда жүретін асыл қазына.

IV тарау. Әке үні – өмірлік бағдар

«Әкенің бір ауыз сөзі – өмір бойы жол көрсететін шамшырақ.»

Мен 1967 жылы Төреұлы Әбдірештің шаңырағында дүниеге келдім. Сол шаңырақта әкемнің даусы – біздің өміріміздің алғашқы музыкасы еді. Әкем – тәртіп пен әділдікті ту еткен полиция қызметкері, қатал да әділ, бірақ жүрегі мейірімге толы адам. Оның әрбір сөзі – үкім емес, өмірге жол салатын шамшырақ сияқты еді.

Менің есімде, әкемнің “балам” деп айтқан бір ауыз сөзі – тек дауыстан артық нәрсе. Сол сөзде сенім, жылу, қорғау, әрі батылдық бар еді. Балалық шағымда ол үнді естігенде мен өзімді күшті сезінетінмін. Сол дауыспен мен алғашқы рет өмірдің қиындықтарына төтеп беруді, қорқынышты жеңуді үйрендім.

Әкемнің қаталдығы – әділдік пен тәртіпке үйрету жолындағы сабақ еді. Ол тек бізді жазалаумен шектелмей, әр әрекетіміздің салдарын түсіндіретін. Таңғы аста бізге күн тәртібін айтып, әр тапсырманы орындауды үйрететін. Кіші інілеріміз қателескенде, әкемнің даусы жұмсақ, бірақ нақты еді: ол тек тәртіп қана емес, әр ісіміздің мағынасын түсіндіру болатын.

Әкемнің мейірімі – оның үнінде, ісінде, қарапайым сөздерінде көрінетін. Біз ауылға барғанда, көршілерге көмек қолын созғанда, әкемнің істері бізге адамгершіліктің, жанашырлықтың үлгісі болып қалатын. Ол арқылы мен тек тәртіп пен әділдікті емес, жүректің шынайылығын, мейірімділікті және адалдықты үйрендім.

10 жыл бұрын әкем өмірден озса да, оның даусы әлі құлағымда. “Балам” деген сол бір ауыз сөз – мен үшін мәңгілік күш. Сол үн мені әрдайым батылдыққа, сенімге, өмірді сүйе білуге шабыттандырады. Әкемнің үні – менің жүрегімде мәңгілік шамшырақ, әр сәтте өмірге бағдар беретін жол.

Балалық шағымдағы естеліктерімді ойласам, әкемнің даусы тек үйде емес, табиғатта, далада, жолда да жүретіндей еді. Жел самалы естіледі, бірақ әкемнің даусындай сенімді, Дариа жағасындағы толқындар оның үнін еске түсіреді. Сол үн әр қиындықта, әр шаттықта мені қолдап тұрғандай.

Әке даусы – өмірлік бағдар ғана емес, жүрекке мәңгілік із қалдырған махаббат пен сенімнің символы. Сол үнді естіген сайын мен өзімді күшті сезінемін, дұрыс шешім қабылдай аламын және өмірге сеніммен қарай аламын. Ол дауыстың әр нотасы менің бойымдағы адалдық пен мейірімділікті, еңбекқорлық пен батылдықты сақтап тұрады.

Әкемнің әр сөзі – тек өткен шақтың естелігі емес, өмір бойы жол көрсететін, жүрекке мәңгілік шамшырақ сияқты. Мен үшін әке даусы – өмірге сүйіспеншілікпен қараудың, әділ болудың, сенімділік пен батылдықтың бастауы.

V тарау. Ана мейірімі – таусылмас жылу

«Ана жүрегі – мейірімнің шексіз мұхиты.»

Мен үшін анам Марияш – біздің үйдің шуағы, мейірімнің қайнар көзі. Оның алақанының жылуы, даусының жұмсақтығы бізді әрдайым демеп, тірек болды. Анама қарап біз өмірдің мәнін, сүйіспеншілікті, қамқорлықты үйрендік.

Анамның мейірімі – ешқандай сыймен салыстыруға келмейтін қазына. Оның үміті мен махаббатының арқасында мен әрдайым өмірге сеніммен қарадым. Таңғы сағаттарда біз оянып, әлі күнге дейін есімде қалған сол жылы дауысты естіп, біз өзімізді қорғансыз емес, қауіпсіз сезінетінбіз. Оның әр сөзі – жүректі жылытып, жанға қуат беретін. Әкем қатал тәртіп берсе, анамның мейірімі – жүректі тыныштандыратын, күнді бастауға шабыт беретін күш еді.

Анамның мейірімі тек сөзде емес, ісінде көрінетін. Ол әрдайым бізге қарапайым нәрселерден бақыт табуды үйрететін. Мысалы, бақтағы алма мен өрік ағаштарын бірге күтетінбіз. Анам жапырақтарды сүртіп, жемістерді жинап, бізге бірге бөлісуді үйрететін. Сол сәттерде мен түсіндім: шынайы махаббат – тек қана сөз емес, әрекетте көрінеді.

Анамның қамқорлығы тек үйге ғана тән емес, ол әрқайсымыздың жүрегімізде сезілетін. Біз ренжісек, бір-бірімізді ұрыссақ, анамның жұмсақ дауысы бәрін орнына келтіретін. Оның қолы мен мейірімі арқылы біз өзімізді бағаланған, сүйікті сезетінбіз. Ол бізді әр қиындықта қолдап, кішкентай жеңістерімізді де қуанышпен бірге тойлайтын.

Мен үшін анамның мейірімі – өмірге деген сенімнің негізі болды. Оның үміті, махаббаты, әрдайым біздің жанымызда екендігі – мені әр сәтте батылдыққа, адалдыққа және мейірімге жетеледі. Анамның арқасында мен қадірлі, жауапкершілікті, сүйіспеншілікті және жанашырлықты бойыма сіңірдім.

Таңертеңгі күннің алғашқы сәулесі анамның қолында жасалған шайдың иісімен, жылы мейіріммен үйлесіп, күннің бақытты басталуын еске түсіреді. Күнделікті үй шаруасында да, біздің ойында да, анамыздың жүрегі бізге әрдайым жақсылық тілеп тұратын. Сол жылылық бізді біріктіріп, әр қиындықты жеңуге шабыт беретін.

Анамның мейірімі – мен үшін тек өткен шақтың естелігі емес, өмір бойы жүректі жылытып, өмірлік бағдар беретін, жүректе мәңгілік сақталатын шексіз қазына. Оның арқасында мен өмірдің кішкентай сәттерін бағалауды, сүйіспеншілік пен қамқорлықты шынайы сезінуді үйрендім.

Ана мейірімі – бұл тек сезім емес, бұл өмірлік сабақ, жүректің үнемі жылулыққа толы болуы, сенім мен үміттің бастауы. Сол мейірім арқылы мен өмір бойы өмірді жақсы көре білуді, адамдарға жанашырлықпен қарауды үйрендім.

VI тарау. Үлкен отбасы – өмір мектебі

«Берекелі отбасы – бақыттың бастауы.»

Біздің үй – тоғыз балаға арналған үлкен, әрдайым жылы, шуақты шаңырақ еді. Төреұлы Әбдірештің шаңырағы – тек отбасы емес, бұл өмірлік сабақ беретін мектеп, махаббат пен қамқорлық мекені болатын. Үлкен отбасының ішінде әркімнің орны ерекше: ең үлкен ағам Асқар – біздің қорғаушымыз, ақылшымыз, тірегіміз; мен, екінші перзент әрі үйдің алғашқы қызым – кіші бауырларға қамқорлық көрсететін, үйдің шуағы болуға тырысатынмын; бізден кейінгі інілер мен сіңлілер – әрқайсысы өз қуанышын, өз әсемдігін үйге әкелетін.

Үлкен отбасының өмірі – бір-бірімен үздіксіз байланыста болу. Таңғы ас үстінде әкемнің қатал да әділ дауысы естіліп, анамыздың жылы күлкісі үстелді шуағымен толтыратын. Біз бір-бірімізді бақылап, бір-бірімізден үйреніп, өмірдің алғашқы ережелерін түсінетінбіз: үлкенге құрмет, кішіге қамқорлық, қиындыққа бірге төзу. Әр күннің әр сәтінде бізге жүректің қайда жылуын, бір-бірімізді қалай түсінуді үйрететін сабақты өміріміздің өзінен алатынбыз.

Біз бірге ойнайтынбыз. Бірақ бұл тек көңіл көтеру емес, өмірлік сабақ та болатын. Мысалы, біреуіміз допты жоғалтса, оны бірге іздейміз; біреуіміз ренжісе, бірігіп оны жұбата білдік. Біз үшін ойын – бір-бірімізді түсіну, сезіну және қолдау тәсілі еді. Сол ойында біз тек күлмейтінбіз, сонымен бірге сенім мен жауапкершілікті де үйренетінбіз.

Үйдің әр бөлмесі біз үшін кішкентай әлем еді. Кіші інілерімізбен жасырын сөйлесіп, құпия ойындар ойлайтынбыз; сіңлілерімізге кітап оқып, алғашқы сабақтарды үйрететінбіз. Кейде кешкілік, жапырақ сыбдырлайтын терезенің алдында әкеміздің ескертулері мен анамыздың нәзік кеңестері естіліп, бізге өмірдің мәнін түсінуге көмектесетін. Сол сәттерде біз өзімізді тек балалар емес, болашаққа дайындалған тұлғалар ретінде сезетінбіз.

Үлкен отбасының әрбір мүшесі бір-біріне тірек болды. Қиын сәттерде біз бірге күліп, бірге қайғыра білдік; бірге армандадық, бірге қорқып, бірге жеңдік. Сол жылылық – жүрегімде мәңгі сақталған асыл қазына. Әр күлімсіреу, әр жылы сөз, әр қамқорлық – тек өткен шақтың естелігі емес, өмірлік сабақ болды.

Үлкен отбасы – тек сан бойынша емес, жүрек бойынша да үлкен болатын. Сол шаңырақта мен махаббат, жауапкершілік, сүйіспеншілік пен бауырмалдықты үйрендім. Балалық шағымның ең жылы сәттері – бауырларымның күлкісінде, достарыммен ойнаған уақыттарымда, ата-анамның мейірімді қарауында еді.

Бауырларымның жанында өскенім, олардың әрқайсысынан алған жылылық, қамқорлық және бір-бірімізге деген махаббат – менің өмірлік құндылығым болып қалды. Сол жылылық, сол үйдің берекесі – мені өмірге, адамдарға деген сүйіспеншілік пен жауапкершілікке дайындады.

Үлкен отбасы – тек естелік емес, жүректегі мәңгілік мектеп, өмір бойы сезілетін жылу, әрдайым тірі жүретін бауырлық махаббаттың символы. Сол шаңырақтағы әр сәт – жүрегімде мәңгілік шамшырақ сияқты жарқырайды, әр қиындықта, әр қуанышта мені бағыттап тұрады.

VII тарау. Арманға жол – білім мен ізденіс

«Білім – жүрекке жол сілтейтін шамшырақ, ал достар – сол жолдағы мәңгілік серік.»

1984 жылы мен Қарағанды мемлекеттік университетінің Филология факультетіне, Қазақ тілі мен әдебиеті тобына оқуға түстім. Сол жылы біз бір топқа жиналдық – бұл топ тек білім іздеушілер ғана емес, жүректе сенім, достық және армандарға құлшыныс орнататын орта болды. Бізде қыздар – Бибігүл, Шәрипа, Әмина, Жұлдыз, Айжан, Айнагүл, Гүлназ, Жанар, Бақшагүл, ал жігіттер – Өмірбек, Ерік, Жомарт, Күміспек, Тоқмағанбет болды.

Жатақханадағы алғашқы күндер ерекше есте қалды. Біз қыздар бірге жаттық, бір бөлмеде тұрдық: әрқайсысымыздың әдетіміз, кішігірім қылықтарымыз, кешкі әңгімелеріміз жатақхананы ерекше өмірге толтырды. Біз кітаптарды бірге оқып, сабақ тапсырмаларын талқыладық, кейде түн ортасына дейін есеп шығарып, бір-бірімізге түсіндіріп отырдық. Сол сәттерде әр кішігірім жеңіс, әр дұрыс жауап – бізге сенім сыйлады, әр қателік – шыдамдылық пен табандылыққа үйретті.

Жігіттер топқа ерекше серпін берді. Өмірбек, Ерік, Жомарт, Күміспек, Тоқмағанбет – әрқайсысы өзіне тән мінезімен бізді қолдап, қиын сәттерде сыртқы әлемге жол көрсетті. Біз олардан батылдық, жауапкершілік, көшбасшылықты үйрендік, олар бізден нәзіктік, мейірімділік пен ішкі сезімді сезді. Сол топтағы әр адам – менің өмірлік жолымдағы тірек, болашаққа сенімнің серігі болды.

Сол жылдардың ерекше бөлігі – Өмірбекпен бірге өткен сәттер. Оның мейірімі, достыққа адалдығы, жігері топқа жылу беретін. Өмірбек өмірден озар алдында, барлық біз оқыған қыздар мен жігіттерді тауып, арнайы топ ашып, естеліктер мен байланысымызды сақтап қалуды ұйымдастырды.

36 жылдан соң, менің “Әке туралы ой” атты әңгімемді «Білім ал» сайтына жариялағанымды көріп, мені тапты. Сол сәт – тіпті уақыттың арасы, қашықтық немесе жылдар да достық пен байланысқа кедергі бола алмайтынын дәлелдеді. Ол әлі де біздің топтың өмірлік энергиясын сақтап, бәрімізге достықтың, махаббаттың және шығармашылық байланысымыздың шексіз құндылығын еске салады.

Студенттік жылдар бізге тек білім емес, сенімділік, табандылық, достық, шығармашылық және армандарға жету жолындағы құштарлықты үйретті. Біз тек диплом үшін оқыған жоқпыз, біз өмірге дайындалдық, өзімізді сынадық, бір-бірімізге тірек болдық, армандарға жетуге ынталы болдық. Сол топтағы достар – менің жүрегімдегі мәңгілік жылу, студенттік жылдардағы алтын сабақ болды.

Кітап иісі, жатақхана бөлмесінің тыныштығы, кешкі әңгімелер, бірге әзілдесу, бірге ренжу, бірге армандау, шығармашылықпен бөлісу – бәрі менің жүрегімде мәңгі сақталатын естелік. Сол жылдар – менің өмірлік бағдар, рухани байлық, достық пен сенім арқылы армандарға жол ашқан алтын кезеңім болды.

VIII тарау. Ұстаздық – жүрек таңдауы

«Ұстаздық – тек мамандық емес, ол – жүректің қалауы, жан мен жүректің сыйластығы.»

Менің еңбек жолым Шымкент облысы, Шардара қаласындағы мектептен басталды. Сол шағын қаладағы мектеп – мен үшін тек жұмыс орны емес, өмір мектебі, алғашқы қадамдар мен тәжірибелердің орны болды. Мен қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі ретінде алғашқы сабақтарымды өткіздім. Алғашқы сабақтар – тек білім беруден гөрі, менің өзімнің де ұстаздыққа дайын болуымды сынаққа салған кезең болды. Әрбір оқушының жан дүниесіне жол табу, олардың қызығушылығын ояту, білімге деген ынтасын арттыру – бәрі менің жаңа өмірімнің бір бөлігіне айналды.

Бірінші жылдарда мен тек пәндерді оқытумен шектелмедім. Біз бір-бірімізді тануға тырыстық, әр оқушының ойына мән бердік. Кітап оқу, шығармашылық тапсырмаларды талқылау, кешкі әңгімелер – бәрі менің оқушылармен қарым-қатынасымның негізін қалады. Сол сәттерде мен түсіндім: ұстаздық – тек білім беру емес, жанға жол ашу, сенім қалыптастыру, оқушыны түсіну, олардың бойына ізденіс пен жауапкершілік сезімін сіңіру.

Кейін Ақтау қаласындағы №10 мектепке қызметімді жалғастырдым. Онда мен тек қазақ тілі мен әдебиетін оқытумен шектелмей, тәрбие ісі жөніндегі директордың орынбасары қызметін 20 жыл бойы атқардым. Бұл үлкен мектепте жұмыс жасау – үлкен жауапкершілік пен шыдамдылықты қажет ететін міндет еді. Әрбір оқушының табысы мен қиындықтары мен үшін жеке жеңіс сияқты сезілді. Олардың әрбір қадамы, әрбір жетістігі – менің жүрегімде үлкен қуаныш туғызатын.

Мектептегі күндерім әрдайым толы болды. Таңғы сабақтарда оқушылардың күліп кірген дауыстары, кешкілік әдебиет сабақтарындағы талқылаулар, шығармашылық кештер мен кездесулер – бәрі менің ұстаздық жолымды байытты. Мен тек сабақ өткізбестен, әр оқушының өмірлік жолын түсінуге тырыстым, олардың қызығушылықтары мен армандарына құлақ салдым. Әр сұраққа мұқият жауап беру, әрбір қиындыққа бірге шынайы көңіл бөлу – менің күнделікті міндетім болды.

Ұстаздық мен үшін тек кәсіби іс емес, ол жүректің таңдауы, әрбір күн сайын жаңа шабыт пен жауапкершілік әкелетін өмірлік миссия болды. Сол жылдары мен тек білім беріп қана қоймай, оқушыларға адалдықты, мейірімділікті, бір-біріне көмек көрсетуді, өмірлік құндылықтарды үйреттім. Олар менің жүрегімде тек білім алушылар емес, өмірлік сабақ алған серіктер болды.

20 жылға жуық тәрбие ісі жөніндегі директордың орынбасары ретінде жұмыс жасау – мен үшін үлкен сынақ пен өмір мектебі болды. Сол жылдар бойы мен мектептің әрбір оқушысына, әріптесіне, әр бөлмедегі атмосфераға мән бердім. Мектептің тыныштығы мен шуақты күні, кабинеттердегі әңгімелер, спорттық іс-шаралар мен мәдени шаралар – бәрі менің жүрегімде мәңгілік естелікке айналды.

Менің ұстаздық жолымдағы ең үлкен байлық – әр оқушының бойындағы жеке талантты көру, олардың жетістіктерін бірге тойлау, қиын сәттерде қолдау көрсету болды. Сол жылдары менің ең үлкен шабытым – оқушылардың жарқын күлкісі, шығармашылыққа деген ынтасы, жаңа идеяларға ашықтығы болды.

Ұстаздық мен үшін тек жұмыс емес, ол – жан мен жүректің сыйластығы, өмірлік миссия, әр күн сайын жаңарып, дамып отыратын жүрек таңдауы. Шардара мен Ақтау қаласындағы мектептер – менің кәсіби және рухани дамуыма жол ашқан орындар. Сол жылдардағы оқушылар мен әріптестер, мектептің жылы атмосферасы мен үшін мәңгілік естелік пен шабыт көзі болып қалды.

Мен өзімнің ұстаздық тәжірибемді әрдайым жас ұрпаққа беруге, олардың бойына білім мен ізденіс отын жағып, өмірлік бағыттарын табуға тырыстым. Ұстаздық – менің өмірлік миссиям, жүрегімнің таңдауы, ең үлкен бақытым. Сол жол арқылы мен өз өмірімнің мәнін, шын бақытымды таптым.

IX тарау. Ана бақыты – өмірдің мәні

«Баланың жетістігі – ананың ең үлкен бақыты, жүректің ең таза қуанышы, өмірдің мәні.»

Менің өмірімдегі ең үлкен бақытым – аналық. Қызым Ақерке – менің мақтанышым, жүрегімнің жарығы, өмірімнің мәні. Ол мен үшін тек қыз емес, жүректің бір бөлігі, жанымның көрінісі, өмірлік қуанышым. Оның әрбір күлкісі, әрбір қадамы, әрбір жетістігі мен үшін өмірдің ең қымбат сыйы, ең шынайы бақыт.

Ақерке кішкентайынан ерекше зеректікпен, мейірімділікпен, білімге деген құштарлықпен ерекшеленді. Мен әрдайым оның бойынан жауапкершілікті, ізденімділікті көріп, оған шабыттандым. Ол әр нәрсеге терең мән беріп, еңбекқорлықпен үйренді, қиындыққа мойымай, әр тапсырманы бар ынтасымен орындады. Мен үшін оның әр жеткен жетістігі – тек жеке табыс емес, отбасылық дәстүрдің, әке-шешенің тәрбиесінің және менің қолдаудың жемісі еді.

Ақерке өмірінде әрқашан өзіне сенімді болды. Ол білімге деген талпынысы арқылы өз армандарына жетуді үйренді. Соның арқасында, қазіргі таңда Маңғыстау облысы, Ақтау қаласындағы медициналық колледжде тәрбие ісі жөніндегі директордың орынбасары әрі тарих пәнінің мұғалімі болып еңбек етуде. Оның кәсіби жетістіктері – мен үшін мақтаныштың ең биік шыңы. Әрбір сабақтағы табысы, әрбір оқушысына деген қамқорлығы мен мейірімі – менің жүрегімде ерекше орын алады.

Ақеркенің жетістіктері – мен үшін тек кәсіби көрсеткіш емес, аналық бақыттың көрінісі, өмірдің мәнінің айқын дәлелі. Ол өз ісіне адал, өз міндетіне жауапты, өмірдің қиындықтарына төтеп бере алатын жан болып өсті. Мен әрқашан оның артынан қарап, оның жолында жүрек қуанышына, батылдыққа және сенімге куә болдым.

Мен үшін ана болу – тек бала туу емес. Бұл – балаға өмірге жол көрсету, оның жүрегіне сенім, рухына жігер сыйлау, армандарына жетуге демеу болу. Менің өмірімнің әрбір күнінде Ақеркенің өмірлік жолына куә болу – ең үлкен сый. Оның әр жеткен табысы, әр алған марапаты, әр күлімі – менің жүрегімдегі ең нәзік, ең жылы естелік.

Ақерке арқылы мен өзімнің өмірлік сабақтарымды жалғастырып отырмын. Сол сабақтар – адалдық, еңбекқорлық, сүйіспеншілік, жауапкершілік және өмірге деген құштарлық. Мен үшін оның бойында көретін әрбір із – менің өзімнің бала кезімнен алған тәрбиемнің жемісі, отбасылық дәстүрдің жалғасы.

Менің немерелерімнің әр күлімі мен үшін шын қуаныш, өмірдің мәні. Бірақ олардың бастауы – Ақерке, менің қызым. Сол арқылы менің жүрегімде аналық бақыт, өмірге деген махаббат және жүректің мәңгілік жылуы сақталады. Ақерке – менің мақтанышым, өмірлік қуанышым, жүрегімнің жарығы.

Аналық – шексіз, өлшеусіз, ештеңемен салыстыруға келмейтін сезім. Ол – тек балаға өмірлік жол көрсету ғана емес, олардың бойына адамгершілік, ізденімпаздық, сенім мен жауапкершілік дағдыларын сіңіру, олардың армандарына жету жолында әрдайым тірек болу. Ақерке арқылы менің өмірімнің мәні анық көрінді: оның әр қуанышы, әр жеткен табысы мен үшін өмірдің ең үлкен сыйы, жүректің мәңгілік қуанышы болып қалды.

Ана бақыты – менің өмірлік миссиям, ең үлкен қуанышым және жүректің ең жылы сезімі. Ол тек бала өсіру емес, өмірлік сабақ беру, махаббат пен қамқорлықты үлгі ету, ізденіс пен табандылыққа баулу, әрбір күнде өмірдің мәнін сезіндіру. Менің өмірімнің мәні – Ақерке мен оның жолындағы жетістіктер, оның әр күлімі, әр қадамы – менің жүрегімдегі мәңгілік жылу.

X тарау. Әжелік – өмірдің жаңа көктемі

«Немере – өмірдің қайта гүлдеген шағы, жүректің жаңа жылуы.»

Мен әже атандым. Бұл – мен үшін өмірдің ең ерекше кезеңі, жүректің жаңа қуанышы, жанның шексіз бақытқа толған сәті. Немерелерім – бес ұл-қыз – менің өмірімнің жаңа гүлдері, жүрегімнің ең нәзік бұтақтары. Олардың әрбір қадамы, әрбір қуанышы мен үшін тек қуаныш емес, өмірдің жалғасы, жаңа үміттің көрінісі, жанымдағы балалық шақтың қайта оралуы.

Менің тұңғыш немерем – 7 сыныпта оқитын зерек, ойланып сөйлейтін, аты Нұрасыл. Ол тек мектепте ғана емес, өз еркін уақытында да ізденісті жалғастырады. Ол баскетбол секциясына қатысып, спортқа деген қызығушылығын дамытады. Оның әр жаңа жетістігі, әр жеңісі мені мақтанышқа бөлейді. Оның белсенділігі мен ептілігі мен үшін шынайы қуаныш, өмірдің тірі көрінісі сияқты.

Екінші немерем – 6 сыныпта оқитын Мустафа, әңгімешіл, көңілді, достарымен әрдайым белсенді қарым-қатынаста болады. Ол тек сабақта ғана емес, сонымен қатар еркін күрес секциясына қатысып, батылдығын, төзімділігін дамытады. Мустафаның жанында әр сәт қызықты, әр ойын – жаңа сабақ, әр тәжірибе – өмірдің өзіндік мектебі.

Үшінші немерем – өте ақылды, бірақ кейде тентек мінезімен ерекшеленетін бала. Ол мені қайтадан күлкі мен шулы ойындардың, балалық ермек пен батылдықтың ортасына тартады. Оның қызық мінезі мен үшін әжелік сезімнің ерекше тәтті сәттерімен ұштасады.

Содан кейін – екі егіз қызым, Ақбота мен Айкөркем, бір жарым жасқа келгенде бізге келген нағыз кішкентай қуаныштар. Олардың әр қадамы, әр жаңа дауысы – үйімізге шуақ әкелетін, жүрегімізді жылытып, жанымызға қуаныш сыйлайтын сиқырлы сәттер.

Біздің үйден небәрі бірнеше қадам жерде теңіз бар. Сол теңіздің кеңдігі, көк жағалаудың тыныштығы мен үшін ерекше шабыт көзі. Теңіздің көгілдір бетінде күн сәулесі ойнап, желдің жеңіл лепі толқынға әсем әуен қосады. Немерелерімді жағалауда ойнап жүргенде, олардың әр қадамы мен үшін өмірдің жаңа қуанышын, балалық шақтың таза сәттерін еске түсіреді. Теңіздің әрбір толқыны, әрбір үн менің жүрегіме бақыт пен тыныштықтың жаңа лепін әкеледі. Көл сияқты кішкентай қуаныштар енді теңіздей кең, шексіз, терең әсер қалдырады.

Немерелерімнің жанымен бірге мен қайтадан балалық шаққа ораламын. Олар арқылы мен өмірдің шексіз қуанышын, таза эмоциясын, кішкентай сәттердің үлкен бақыт екенін түсінемін. Әрбір немеренің қуанышы – өмірдің жаңа көктемі, жүректің қайта гүлдеуі, мәңгілік шабыт көзі болып табылады.

Әжелік – тек немерелерге қамқор болу емес, оған өмірдің жаңа мәнін, балалықтың таза қуанышын сезіну, өткенді еске алу, болашаққа үмітпен қарау деген терең сабақ та. Сол теңіз жағасында бірге өткізген уақыттарымыз – менің жүрегімде мәңгі сақталатын, өмірдің шексіз мағынасын көрсететін ерекше сәттер.

Немерелерім – менің жүрегімнің жаңа сәулесі, өмірімнің жаңа бағыты, болашаққа деген сенімімнің тірегі. Сол арқылы мен өмірдің шексіз мәнін сеземін, әр күннің бағасын түсінемін, және әрбір сәтті толықтай өмір сүрудің қуанышын аламын.

XI тарау. Сағынышқа айналған балалық

«Балалық – жүректің мәңгілік мекені, сағынышқа айналған алтын шағы.»

Мен үшін балалық – бұл тек өткен шақ емес, өмірімнің ең нәзік, ең таза, ең жылулыққа толы кезеңі. Шардараның Шымкент облысындағы шағын қаласы, Дария жағасының сылдыры, құм мен су, таңғы шу мен кешкі салқындық – бәрі жүрегімде мәңгілік із қалдырған. Сол шағын қала мен үшін өмірдің алғашқы мектебі, жүректің алғашқы қуанышы мен алғашқы қайғысы еді.

Біздің шаңырақ – Төреұлы Әбдірештің отбасы – тоғыз баланың өсуіне арналған үлкен, әрдайым жылы, шуақты үй еді. Үйіміздің іші әрдайым бала дауысы мен күлкіге толы болды. Біз бір-бірімізбен бірге ойнап, бірге армандадық, бірге өмірдің алғашқы сабақтарын үйрендік. Әрбір күн – жаңа тәжірибе, әрбір сәт – есте қалатын ұмытылмас оқиға болды.

Менің балалық достарым – Айна, Гүлзира, Балмекен, Сәуле – біз он жыл бойы бірге оқып, бірге күлдік, бірге армандадық. Біз бірге доп ойнадық, жапыраққа салған хаттар жаздық, жасырын құпияларымызды бөлістік. Сол достық тек көңіл көтеру ғана емес, өмірге деген алғашқы сенім, бір-бірімізге деген махаббат пен қолдаудың негізі болды. Балмекен жақында өмірден озған кезде жүрегімде сол сағыныштың ауыртпалығы қайта жаңғырып, балалық шақтағы достарымның әрбір сәті мен үшін алтынға айналды.

Бізге айналамыздағы табиғат – балалықтың ең сүйікті сахнасы еді. Есік алдында өскен алма, өрік, айва, шабдалы ағаштары мен жүзім лоза – біздің ойынымыздың, күлкіміздің, жасырын кездесулеріміздің куәгері болды. Сол ағаштардың көлеңкесінде біз жасырын сөйлесіп, бір-біріміздің армандарымызды бөлісетінбіз. Құм мен судың арасындағы ойындар, таңғы шу мен кешкі сәттердің үндері – бәрі жүрегімде мәңгілік сақталған.

Балалық – сонымен бірге ата-ананың мейірімі мен қамқорлығымен ұштасқан кезең еді. Әкемнің «балам» деп айтқан даусы, анамның жылы құшағы, бауырларымның сүйіспеншілігі – бәрі менің өмірімнің тірегі болды. Әрбір қиындық, әрбір қуаныш сол жылы шуағы бар шаңырақта бөлісіліп, бізге өмірдің мәнін, адалдықты, сүйіспеншілікті, қамқорлықты үйретті.

Студенттік жылдар, алғашқы ұстаздық тәжірибе, аналық махаббат, немерелердің қуанышы – бәрі де сол балалық шақтан басталған сабақтарға негізделді. Сол шақтағы достарыммен бірге өткізген әрбір күн, бауырларыммен бөліскен әрбір сәт, табиғат аясындағы әр ойын – мен үшін сағынышқа айналған мәңгілік мұра болып қалды.

Балалық – тек өткен шақ емес, жүректің әрдайым сағына беретін мекені. Сол шақта алған жылылық, алған мейірім мені өмір бойы демеп, шабыттандырады. Ол менің әр күнімнің мәнін, әр қуанышымның қадірін түсінуге көмектеседі. Балалықтың сағынышы – бұл өмірдің ең таза, ең нәзік, ең құнды сезімі, жүректің мәңгілік алтын бұлағы.

Қорытынды. Мәңгілік жол

«Өмір – сабақ, махаббат пен сағыныштан тұратын мәңгілік сапар.»

Менің өмірім – туған жер мен отбасы, достар мен ұстаздық, аналық пен әжелік қуаныш арқылы өткен бір ұзын жол. Ол тек қадамдарымның қосындысы емес, жүректің, жанның, жан дүниемнің өсуі, әр сәттегі сезім мен өмірлік сабақтардың керемет тоғысуы.

Балалық шағым – менің мәңгілік бастауым. Шардараның шағын көшелері, Дария жағасының сылдыры, құм мен су, алма мен өрік ағаштарының көлеңкесі – бәрі менің жүрегімде мәңгі сақталған. Сол шағын қалада достарыммен бірге өткізген әрбір сәт – өмірдің алғашқы қуанышы, алғашқы сабағы, алғашқы арманы болды. Айна, Гүлзира, Балмекен, Сәуле, Айжан, Айнагүл, Гүлназ, Жанар, Бақшагүл – солардың әрқайсысы менің өмірімнің жарқыраған жұлдыздары, бала жүрегімнің жылы сәулесі болды. Өмірбек, Ерік, Жомарт, Күміспек, Тоқмағанбет – жігіттермен бірге өткізген сәттеріміз – батылдық пен достықтың алғашқы сабақтары еді.

Әкемнің қатал да әділ үні, анамның шексіз мейірімі, бауырларымның сүйіспеншілігі – мені өмірге дайындаған, ішкі сенімімді нығайтқан негізгі тіректер болды. Әкемнің «балам» деп айтқан әр сөзі – мен үшін өмірлік бағдар, әр шешімімнің дұрыс бағытқа түсуіне демеу беретін күш еді. Анамның жылы алақаны мен мейірімді сөзі – қиындықтарда демеу, қуанышты сәттерде шабыт көзі болды. Үлкен отбасы – менің жүрегімде мәңгілік мектеп, махаббат пен бауырмалдықтың символына айналды.

Студенттік жылдар мен алғашқы ұстаздық тәжірибем – өмірімнің жаңа кезеңін ашты. Бибігүл, Шәрипа, Әмина, Жұлдыз, Амина Сақып, Шолпан, Дина, Афуа, Қорлан – сол топта бірге өткізген сәттеріміз мен үшін білім мен ізденістің шынайы құндылығы болды. Өмірбек сияқты достарымызбен бірге армандап, бір топқа жиналып, жатақханада бірге өмір сүрдік. 36 жылдан кейін де сол топтың байланысын сақтап, өткен шақтың құндылығын еске алу – өмірдің бізге берген ерекше сыйы болды.

Ұстаздық жолым – жүректің таңдауы болды. Шардарадағы мектептен бастап, Ақтау қаласындағы №10 мектепке дейінгі еңбек жолым – тек кәсіби тәжірибе емес, жас ұрпаққа өмірлік құндылықтарды беру, жүрек жылуын үлгі ету мектебі болды. 38 жылдық ұстаздық еңбек – мен үшін жауапкершілік, табандылық және сүйіспеншілік мектебі болды.

Ана болу – өмірдің ең ұлы бақыты. Ақерке – менің жүрегімнің жарығы, мақтанышым. Оның әр жетістігі – мен үшін ең қымбат сыйлық. Немерелерім – Нұрасыл, Мустафа, ақылды, бірақ тентек балам, Ақбота мен Айкөркем – менің өмірімнің жаңа көктемі, жүрегімнің қайта гүлдеген сәттері. Олар арқылы мен өмірдің жалғасуын, қуанышын, балалықтың таза сәттерін сеземін. Көл мен теңіздің үйлесімі, табиғат аясында ойналған сәттер – олардың қуанышымен бірге жүрегімде мәңгілік із қалдырды.

Бүкіл өмірімнің әр кезеңі – сабақ, әр сәті – маңызды тәжірибе. Балалықтың сағынышы, достардың адалдығы, бауырлардың жылылығы, ата-ананың қамқорлығы, ұстаздық жолдағы жауапкершілік, аналық махаббат, әжелік қуаныш – бәрі менің жүрегімде мәңгілік жолға айналды.

Менің өмірім – бұл бір сапар, бірақ әрбір қадамы мен үшін маңызды. Сол қадамдар арқылы мен тек өзімнің ғана емес, жүрегімнің, жанымның, немерелерімнің де өміріне бағыт беріп отырмын. Өткенді сағынып еске алсам да, болашаққа үмітпен қараймын. Өмірдің әрбір сәті – бағалы, әрбір тәжірибе – сабақ, әрбір махаббат пен достық – мәңгілік жолдың жарық шамдары.

Мәңгілік жол – бұл тек уақыт бойынша емес, жүрек арқылы өтетін сапар. Ол сағынышпен, махаббатпен, бақытпен және өмірдің әр сәтін толық сезінумен өлшенеді. Сол жолды мен жүре беріп, өзімнен кейінгі ұрпаққа, достарыма, немерелеріме, шәкірттеріме жылулық, білім, мейірім мен өмірлік құндылықтарды қалдырамын. Сол – менің мәңгілік жолым, жүректің, жанның және өмірдің шексіз тарихы.

 

---