Уақыттың тез өтуі – шындық па, әлде адамның сезімі ме? - Такура Асхан

     Уақыттың тез өтуі – көпшілікті ойландыратын құбылыс. Әсіресе жасөспірім шақтан ересек өмірге қадам басқанда немесе күнделікті тіршілікке толықтай араласқанда уақыттың қалай зымырап өтіп кеткенін байқамай қаламыз. Кейде бір жыл бұрын болған оқиға кеше ғана өткендей сезіледі. Осындай сәттерде уақыт бұрынғыдан жылдамырақ өтіп жатқандай көрінуі мүмкін. Алайда ғылыми тұрғыдан қарағанда, уақыттың өзі өзгермейді. Ол әрдайым бірқалыпты қозғалады. Өзгеретіні – адамның уақытты қабылдауы. Адамның уақытты сезінуі оның жасына, өмір салтына және психологиялық күйіне тікелей байланысты. Мысалы, бала кезде бір күн ұзақ көрінеді. Себебі бала қоршаған ортаны енді танып, әрбір жаңа нәрсені ерекше қабылдайды. Оның миы күн сайын жаңа әсерлер мен жаңа ақпараттарды белсенді түрде өңдейді. Сондықтан бала үшін уақыт баяу өтетіндей сезіледі. Ал адам есейген сайын өмірде қайталанатын әрекеттер көбейеді. Таңертең ояну, оқу немесе жұмыс, күнделікті міндеттер – бәрі бір сарында қайталана береді. Осындай тұрақты ырғақ уақыттың тез өтіп жатқандай әсерін тудырады.

Уақытты сезінуге эмоцияның да ықпалы зор. Қызықты, ерекше немесе қуанышты сәттерде уақыттың қалай өткенін аңғармай қаламыз. Мысалы, жақын достармен бірге уақыт өткізіп отырғанда немесе сүйікті іспен айналысқанда бірнеше сағат бір сәттей көрінуі мүмкін. Ал керісінше, адам жалығып отырса, бір нәрсені ұзақ күтсе немесе қиын жағдайға тап болса, уақыт өте баяу жылжитындай сезіледі. Бұл – адамның миы эмоциялық жағдайға байланысты уақытты әртүрлі қабылдайтынын көрсетеді.

Қазіргі технология дәуірі де уақытты қабылдауға айтарлықтай әсер етіп отыр. Әлеуметтік желілер, қысқа видеолар, үздіксіз ақпарат ағыны және экран алдындағы ұзақ уақыт адамның назарын жиі бөледі. Соның салдарынан уақыттың қалай өткенін байқамай қалу жиілейді. Кейде адам телефонды бірнеше минутқа ғана қолға алғандай болады, бірақ іс жүзінде бір немесе екі сағат өтіп кетуі мүмкін. Бұл құбылыс қазіргі қоғамда уақыттың «жылдамдап кеткені» туралы сезімді одан әрі күшейтеді.

Уақытты сезінуде адамның мақсаты мен күн тәртібі де маңызды рөл атқарады. Егер адам өз күнін жоспарламай, уақытын бейберекет өткізсе, күннің қалай өткенін аңғармай қалуы мүмкін. Мұндай жағдайда уақыт босқа кеткендей әсер қалдырады. Ал егер адам күнін белгілі бір жоспармен өткізіп, мәні бар істермен айналысса, әрбір сағаттың салмағы мен мазмұны айқынырақ сезіледі. Сондықтан кейбір адамдар уақыттың жетпей жатқанын айтса, енді біреулер үшін керісінше күн өте баяу өтетіндей көрінеді. Уақыттың тез өтуі – шынайы өзгеріс емес, адамның ішкі қабылдауына байланысты құбылыс. Уақыт өз заңдылығымен бірқалыпты жүре береді. Ал оны қалай сезінетініміз – өмір салтымызға, эмоциялық күйімізге, күнделікті әдеттерімізге және уақытты қалай пайдаланатынымызға тікелей байланысты. Сондықтан уақытты «жылдам өткізіп жібермеудің» бір жолы – әр күнге мән беріп, саналы өмір сүру.

«Journiverse» білім беру орталығының оқушысы: Такура Асхан