Әлеуметтік желі: жастардың досы ма, әлде жасырын жауы ма? - Эльвира Эльдарқызы

Қазіргі қоғамда әлеуметтік желілер жастар өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Instagram, TikTok, YouTube сияқты платформалар тек қарым-қатынас құралы ғана емес, ақпарат тарату мен өзін-өзі көрсету алаңы ретінде де кеңінен қолданылады. Соңғы жылдары бұл құбылыс мамандар мен ата-аналарды алаңдата бастады. Себебі әлеуметтік желінің жастардың психологиялық және әлеуметтік дамуына әсері барған сайын айқын көрініс табуда. Әлеуметтік желілер жастардың күнделікті уақытының едәуір бөлігін алады. Зерттеулерге сүйенсек, жасөспірімдер күніне бірнеше сағатын түрлі платформаларда өткізеді. Бұл – әлеуметтік желінің қазіргі буын өміріндегі маңызын ғана емес, оған тәуелділік деңгейінің де артып келе жатқанын көрсетеді. Уақыттың басым бөлігін виртуалды ортада өткізу шынайы өмірдегі белсенділіктің төмендеуіне әкелуі мүмкін.

Сонымен қатар әлеуметтік желінің пайдалы жақтары да аз емес. Ол арқылы жастар жаңа ақпарат алып, білімін толықтыра алады, онлайн курстарға қатысып, түрлі дағдыларды меңгереді. Көптеген жас үшін әлеуметтік желі – өз ойын жеткізудің, шығармашылығын көрсетудің және жеке бренд қалыптастырудың тиімді құралы. Соңғы жылдары блогерлік, цифрлық кәсіпкерлік, контент жасау салаларының дамуы осының айқын дәлелі.

Ғылыми зерттеулер оны шамадан тыс қолдану ұйқының бұзылуына, зейіннің төмендеуіне және күйзелістің артуына әкелуі мүмкін екенін көрсетеді. Әсіресе әлеуметтік желідегі «мінсіз өмір» бейнесі жастардың өзін басқалармен салыстыруына себеп болып, өзін-өзі бағалауына кері әсер етуі ықтимал. Мұндай салыстырулар адамның ішкі сеніміне нұқсан келтіріп, психологиялық тұрақсыздыққа әкелуі мүмкін. Қазіргі таңда бұл мәселе көптеген елдерде өзекті тақырыптардың біріне айналды. Сарапшылар жастарға әлеуметтік желіні пайдалануда шектеу қойып қана қоймай, оны саналы әрі тиімді қолдануға үйрену қажеттігін алға тартады. Өйткені бұл технологияның әсері оның көлеміне емес, қолдану тәсіліне байланысты. Әлеуметтік желі – қазіргі заманның ажырамас бөлігі. Ол жастарға жаңа мүмкіндіктер ашып, дамуына ықпал ете алады. Сонымен бірге оны бақылаусыз пайдалану кері салдарға әкелуі мүмкін. Сондықтан әлеуметтік желінің жастар үшін дос па, әлде жасырын жау ма болатыны – ең алдымен оны қалай қолданатынына байланысты.

«Journiverse» білім беру орталығының оқушысы: Эльвира Эльдарқызы