Қазақша есімдер және олардың мағынасы
Бұл бөлімде қазақша есімдердің толық тізімі алфавит бойынша берілген. Мұнда ұл және қыз есімдері, адам аттары және олардың мағынасы ұсынылған.
Көпбай
бала көпшіл болып, көпті сүйетін болсын деген мақсатпен қойылған есім.
Күлбағила
иран тілінен алынған гуль + араб тілінен алынған багила ~ бахи — мәңгі, мәңгілік, мәңгі жасаушы + ла қосымша, яғни бағы гүлдей жайнаған мәңгі өмір сүруші, ұзақ ғұмырлы қыз деген мәнді білдіреді.
Күлбағира
иран тілінен алынған гул + багира , бәкір — зерттеуші, тергеуші, яғни ғалым, зерттеуші.
Қаблет
араб тілінен алынған қабиллят — ептілік, икемділік, бейімділік, қабілеттілік.
Қазыбек
Қади сөзіне бек сөзін қосу арқылы жасалған есім. Араб тілінен алынған кади — даулы істі шешуші сот. Біріккен тұлғалы есімдер — Қазыбай, Қазыбек, Қазығали, Қазықан.
Қайырбек
араб тілінен — аса қайырымды, шапағатты, мейірімді адам деген мағыналы есім.
Қайырболат
араб тілінен — аса қайырымды, мейірімді адам болсын деген тілекпен қойылған есім. Қысқартып-еркелете айту тұлғасы — Қайыртай.
Қалдарбек
иран тілінен алынған хол — денедегі мең + көп, жалғауы - дар + бек. Денеге шыққан қалы болса, ондай адам бақытты саналған. Сондықтан есімдер сыңарына қал сөзі жиі қосылып отырған. Мысалы: Қалдыбай (Қалыбай), Қалдыбек (Қалыбек), Аққал т. б.
Қалмұхамбет
иран тілінен алынған хол - мең + Мұхамбет, яғни менді, бақытты Мұхамбет. Синонимі — Меңдіахмет. Қысқартып айту тұлғалары — Қалмат, Қалмақан, еркелете айтылатын түрі — Қалқен, Қалтай.
Қамбар
араб тілінен алынған хамбар — күшті адам. Қазақ эпосындағы батыр есімі.
Қобдабай
қамысы көп, қалың жер. Осындай жерде отырғанда туған балаға әдетте осындай есім берген.
Қорғанбек
бала ата-ананың мықты да берік қорғанышы болсын деген тілекпен қойылған есім.
Құдайберген
иран тілінен алынған хода, ходай + қазақ сөзі берген. Синонимдері — Тәнірберген, Алдаберген. Бірік кен тұлғалы есімдер — Құдайқұл, Құдайменде. Қысқартылған тұлғасы — Құдыш, Құдкен, Құдияр.
Құралбек
моңғол тілінен хурал — жиналыс + қазақтың сөзі бек, яғни жиын, үлкен жиналыс бастығы, ағасы деген мағынаны білдіреді.
Малбай
малға, дүниеге бай болсын деген тілекпен қойылған. Түрлері — Малбек, Малдыбай.
Манасбай
қырғыз тілінен манас - ер- жүрек + қазақ сөзі бай. Бұл қырғыздың эпостық батырының есімі.
Марабай
иран тілінен алынған мара - белгі үшін қойылған көмбе, сөре + қазақтың сөзі бай; яғни бала әркашанда өз қатарының алды бол, озып жүрсін деген тілекпен қойылғаны байқалады.
Мархабат
араб тілінен алынған марқамат — жақсылық, қайырымдылық, мейірімділік.
Махамбет, мухамбет
Мұхаммед — мақталған, мадақталған, мақтауға лайық, сүйікті. Еркелете қысқартып айту тұлғалары — Мақан, Мақанжан.
Махбара
тәжік тілінен алынған мах — ай + бара — сұлу, махпора — сұлу, көркем.
Махбүбі
тәжік тілінен алынған мах + араб тілінен алынған бубі ~ бибі, яғни айдай сұлу, сүйікті, сүйкімді.
Машабай
көне түркі тілінен мәшә — емен. Демек, бала өмірлі, мықты болсын деген тілекпен қойылған.
Мәмбет
иран тілінен - Моммед - жәрдем етуші; жәрдемші, көмекші. Түрі — Мәмет.
Мәсімбай
араб тілінен алынған ма’сум - сақталған; шақырылған; қонак, мейман + қазақ сөзі бай. Синонимі - Қонақбай.
Меңдібай
денесінде меңі көп, яғни бақытты адам. Еркелете қысқартып айту тұлғасы — Меңдеш.
Молдабай
араб тіліндегі мавло - мырза, хожа, сөзінің өзгерген түрі. Тәжік тілінде білімді, сауатты деген мағынағада ие. Сауатты, білімді болсын деген мақсатта қойылады. Біріккен тұлғалы есімдер — Молдажан, Молдахан, Молдабек.
Момбек
иран тілінен алынған мом — балауыз + қазақ сөзі бек. синонимдері — жарық, жарықбек.
Мұқамбет, мұқамет
араб тілінен алынған Мохаммад — даңқы шыкқан, атақты, мақталған. Біріккен тұлғалы есімдер — Мұқамбетбай, Мұқамбетбек, Мұқамбетғали, Мұқамбеткәрім, Мұқамбетназар, Мұқамбетқожа, қысқарта еркелетіп айту түрлері — Мұқатай, Мұқан, Мұқай, Мұқаш, Мұқыш, Мәмет, Мамай және т. б.
Мұстахиб
араб тілінен алынған мүстахиф — сүйікті; қалаулы; мақтаулы; қымбатты.
Мыңбай
баланың өмір жасы ұзақ болсын, көп жасасын деген тілекпен қойылған есім.
Мышбай
көне түркі тілінен миши — бұғы + бай. Яғни бала бұғыға бай болсын деген тілекпен қойылған есім.
Мышырбай
араб тілінен алынған муширь — ақылшы, кеңесші (ертеде Оттоман империясында мушир — генералдық атақ болған. Ол кезде бұл атақ армия қолбасшыларына және генерал-губернаторларға да берілген). Түрі – Мысыр.
Нағымбек
араб тілінен алынған нагым + қазақ сөзі бек. Мықты саулық, бақытты өмір.
Назарбай
жұрттын ықыласына, ілтипатына бай болсын деген тілекпен қойылған есім. Фонетикалық түрі — Назарбек.
Нақысбек
араб тілінен алынған нәкш - сурет, әшекей, өрнек; түрлі жазба, яғни көрікті, әрлі адам.
Нарбай
нар - жалғыз өркешті ірі түйе; ауыспалы мағынасы — үлкен, мықты, ерекше, зор + бай. Бала үлкен, зор, мықты болсын деген тілекпен қойылған есім. Біріккен тұлғалы есімдер — Нарбек, Нарбол.
Нармағамбет, нармұқамбет
қазақтың сөзі нар + араб тілінен алынған Мағамбет — зор, мықты Мұқамбет
Нәби
араб тілінен алынған нааби — әулие, құдірет, жаратушы, елші; яғни жаратушының елшісі.
Нұрбапа
араб тілінен алынған нур + қазақ сөзі бапа — баба — үлкен ата, арғы ата.
Нұрбек
араб тілінен алынған нұр + қазақ сөзі бек — берік, мықты; өте нұрлы, әдемі, көркем.
Нұрбол
нұрлы, көркем, көрікті болсын деген тілекпен қойылған есім. Фонетикалық түрлері — Нұрболат, Нұрболсын.
Нұрмұқамбет
араб тілінен алынған нұр + мохаммед — Мұхамбеттің нұры, сәулесі. Қысқарта, еркелетіп айту тұлғалары — Нұрмат, Нұрым, Нұртай, Нұрқан, Нұркен, Нұрыш, Нұржан.
Нұсқабай
араб тілінен алынған носхе — көшірме, бейне; тұлға, келбет, сырт көрініс. Мұндай есімдер бала келбетті, тұлғалы болсын деген тілекпен қойылса керек.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақша есімдерді қайдан табуға болады?
Бұл бетте толық тізім берілген.
Есімдердің мағынасы бар ма?
Иә, барлық есімдердің мағынасы көрсетілген.
- Нарша Булгакбаев
- Азамат Төре
- Редьярд Киплинг
- Азамат Төре
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі