Бұқар жырау
Шыққан тегі Арғын тайпасының қаржас руынан. Заманындағы сыншылар оны «көмекей әулие» деген. Сөйлегенде көмекейі бүлкілдеп, аузынан тек өлең сөз төгіледі екен. Сырдария облысы Қазалы уезі көшербай болысының 6 шы ауыл.
Жиырма деген жасыңыз
Ілмектер: өмір, ажал, жастық, жастық шақ Бұқар жырау
Ағып жатқан бұлақтай,
Отыз деген жасыңыз
Жарға ойнаған лақтай.
Қырық деген жасыңыз
Ерттеп қойған құр аттай.
Елу деген жасыңыз
О да бір көшкен ел екен,
Алпыс деген жасыңыз
Қайғылы - мұңлы күн екен,
Сексен деген жасыңыз
Қараңғы тұман түн екен,
Тоқсан деген жасында
Ажалдан басқа жоқ екен.
Ел бастау қиын емес,
Ілмектер: сөз, ел Бұқар жырау
Қонатын жерден көл табылады.
Қол бастау қиын емес,
Шабатын жерден ел табылады.
Шаршы топта сөз бастаудан қиынды көргем жоқ.
Тар пейілді кеңімес,
Ілмектер: пейіл, нақыл сөздер Бұқар жырау
Кең пейілді кемімес.
Қызда қылық болмаса,
Ілмектер: қыз, дәулет, тіл, нақыл сөздер Бұқар жырау
Құр шырайдан не пайда.
Ерге дәулет бітпесе,
Шүлдіреген қызыл тілден не пайда.
Ер жігітке жарасар,
Ілмектер: ер, найза, халық, пайда Бұқар жырау
Қолына алған найзасы.
Би жігітке жарасар,
Халқына тиген пайдасы.
Жақыңдап ажал тұрса да,
Ілмектер: адам, үміт, өмір, ажал Бұқар жырау
Жанына қылыш ұрса да,
Қалжырап, көңіл қарайып,
Қарауытып көзі тұрса да —
Үмітін жоймас адамзат!
Әлемді түгел білсе де,
Ілмектер: өмір, адам, әлем, қызық, қанағат Бұқар жырау
Қызығын қолмен белсе де,
Қызықты күн қырындап,
Қисынсыз күйге түссе де —
Өмірге тоймас адамзат!
Бәріңіз бір енеден туғандай болыңыз: жат жанынан түңілсін, айнала алмай ат өлсін, айыра алмай жат өлсін.
Ілмектер: жат, бірлік Бұқар жырау
Әкесіз бала жиын болса бара алмас, барса орын ала алмас.
Ілмектер: әке, бала Бұқар жырау
Ақсақалға жарасар – тілеуқорлық тобасы,
Ілмектер: ағайын, жала, келіншек, қыз, бала, жаман Бұқар жырау
Бәйбішеге жарасар – қолындағы қара сабасы.
Келіншекке жарасар – емшектегі баласы,
Қыз он беске келгенде – шашынан көп жаласы,
Бұл жалғанның жаманы – ағайынның жаласы.
Әкесі бар баланың жебесі тастан өтеді.
Ілмектер: әке, бала, тас, жебе Бұқар жырау
Әкелі бала – жау жүрек,
Ілмектер: әке, бала, қорқақтық Бұқар жырау
Әкесіз бала – су жүрек.
Абысының арызы – ағайын сәнін кетірер,
Ілмектер: туған, туыс, абысын, ағайын, ел Бұқар жырау
Ағайынның арызы – елдің сәнін кетірер.
Қу таяқты кедейге дәулет бітпес демеңіз.
Ілмектер: кедей, дәулет Бұқар жырау
Әлемді түгел көрсе де,
Ілмектер: әлем, адамзат, алтын Бұқар жырау
Алтын үйге кірсе де,
Аспанда жұлдыз аралап,
Ай нұрын ұстап мінсе де,
— Қызыққа тоймас адамзат!
Аталыдан би қойсаң, адаспас жол мен жобадан.
Ілмектер: Бұқар жырау Бұқар жырау
Атасыздан би қойсаң, босамас аузы парадан.
- Төлепбек Жантай
- Есбол Бозан
- Виктор Франкл
- Оразбай Сарыбаев
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі