Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Бәле келсе, «кетер» деп төзімді бол.
Ілмектер: бәле, төзім, төзімділік
Бәле әкелер рас сөзден жырақта,
Ілмектер: бәле, жалған, сөз, береке
Берекелі жалған сөзге тұрақта.
Баянсыз өмір өтті боран, желдей,
Ілмектер: өмір, боран, сел
Фәнилік басып алды аққан селдей.
Башқұрт басында бар бес құрт,
Ілмектер: башқұрт, бес, алты, жеті, сандар, құрт, сан
Арқасында бар алты құрт,
Желкесінде бар жеті құрт.
Бауырласың болмаса, жолдас ізде,
Ілмектер: бауыр, жол, жақсы, жолдас
Жақсы жолдас — бауырлас.
Батырлардың мықтысы қарушы болады,
Ілмектер: батыр, мықты, қару, жігіт, сұлу
Жігіттердің сұлуы бауыршы болады.
Батырдан кеңес сұрасаң,
Ілмектер: батыр, кеңес, кеңес сұрау, қылыш, мылтық, байрақ, шаруа, соқа, тайлақ, қасап, пышақ, қайрақ
Қылыш, мылтық, байрағын айтар.
Шаруадан кеңес сұрасаң,
Соқасы мен тайлағын айтар.
Қасаптан кеңес сұрасаң,
Пышағы мен қайрағын айтар.
Батыр түбі бақсы болар.
Ілмектер: батыр, бақсы
Батыр өлімі маржадан.
Ілмектер: батыр, өлім
Батыр ортақ, бай ортақ,
Ілмектер: батыр, бай, ортақ, әділ, хан, төре, қараңғы, үй, шам
Төресі әділ хан ортақ.
Қараңғы үйдің ішінде
Шалқымай жанған шам ортақ.
Батыр кісі әр қатыннан туады,
Ілмектер: батыр, әділ, кісі, қатын
Әділ кісі бір қатыннан туады.
Батыр жауда көрінеді,
Ілмектер: батыр, данышпан, дау, жау
Данышпан дауда көрінеді.
Батыр деген Барақ ит болар,
Ілмектер: батыр, ит, би
Екі қатынның бірі табатұғын.
Би деген ақсары ат болар,
Айында біреу табатұғын.
Батыр болып, бай болсаң,
Ілмектер: батыр, бай, патша, кемшілік, жарлы, кедей, бек, келеке
Патшадан нең кем?
Жарлы болып, бек болсаң,
Келекеден нең кем?
Бата алған ұл арымас,
Ілмектер: бата, ұл
Батасыз ұл жарымас.
Басыңа іс түссе, билігің зая,
Ілмектер: іс, бас, билік, зая, жау, ерлік
Үстіңнен жау түссе, ерлігің зая.
Басына бәле тілеген адам
Ілмектер: бас, адам, пәле, сұлтан, сөз
Сұлтанның сөзін қайырар.
Басыбайлы болса, соңы сайлы болар.
Ілмектер: басы, соңы
Басы қараның бәрі игі,
Ілмектер: игі
Барып келсе, тағы игі.
Басы бос заттың иесі болмас.
Ілмектер: зат, ие
Бастықтарға қарсылық етуші
Ілмектер: бастық, қарсылық, бұйрық, Құдай
Құдайдың бұйрығына қарсылық етеді.
Бастығы бар әскердің астығы бар.
Ілмектер: бастық, әскер, астық
Басты бұзған балта,
Ілмектер: бас, іс, бұзу, маңқа
Істі бұзған маңқа.
Басты балта бұзар,
Ілмектер: бас, сайтан, іс, бұзу
Істі сайтан бұзар.
Басталған істің аяғы да болады.
Ілмектер: іс, бас, аяқ
Басқыштың төменінен бір-бірлеп басып қана жоғары шығуға болады.
Ілмектер: төмен, жоғары, шығу
Басқаның тісі ащы жеп қамалады,
Ілмектер: тіс, тәтті, ащы, қазы
Қазының тісі тәтті жеп қамалады.
Басқа түскенді көз көрер (жан тартар).
Ілмектер: көз, жан, қиындық
Басқа түскен қиындық қатып қалмайды.
Ілмектер: қиындық
Басқа пәле қайдан-ды?
Ілмектер: бас, пәле
Басқа пәле тілден-ді.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі