Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Ағаш біткенді жүкті қылатын—жел.
Ілмектер: ағаш, жел, табиғат
Ағаш басына жел тиер,
Ілмектер: ағаш, көрік, сөз, жел
Көрікті кісіге сөз тиер.
Ағайынның ұрысы — торқаның жыртысы.
Ілмектер: ағайын, ұрыс
Ағайынды қарындас, жең үшінен жалғасыңдар.
Ілмектер: ағайын, қарындас, туыс
Ағайынды алқалап құрмет көрсет.
Ілмектер: ағайын, құрмет
Ағайынға қадірің болмас,
Ілмектер: ағайын, туыс, әйел, қадір
Күнде бетіңді көреді.
Әйелге қадірің болмас,
Етіңді көреді.
«Ағайын!» десе, аң қарадық,
Ілмектер: ағайын, туыс, қайын жұрт, қайын
«Қайын» десе, тез қарадық.
Ағайын ащы, мал тұщы.
Ілмектер: ағайын, мал, ащы, тұщы
Ағайын алыста болса, кісінесер,
Ілмектер: ағайын, туыс, жақын
Жақында болса, тістесер.
Абиырлы жігіттің
Ілмектер: ұрлық, абырой, жігіт
Алғашқы ұрлығы ашылсын.
Абайламай түстім тереңге,
Ілмектер: терең, сай, Абайла
Енді маған сай қайда?
Ac таңдасаң, аяғына қара,
Ілмектер: ас, шеше, қыз, таңдау, ыдыс
Қыз таңдасаң, шешесіне қара.
Ac қадірін білмесең, ашаршылықты көрерсің,
Ілмектер: ас, тамақ, дастархан, ат, қадір
Ат қадірін білмесең, жаяушылықты көрерсің.
Ac жоқта ашықсаң, табақты да жеп қоясың.
Ілмектер: ас, аштық, табақ
Еңбек деген байлық бар ерінбеген жететін, жоқшылық пен кесірді жермен – жексен ететін.
Ілмектер: еңбек, кесір, жоқшылық
Аш бала тоқ баламен ойнамайды,
Ілмектер: аш, бала
Тоқ бала ешнәрсені ойламайды.
Ашыққан — ұры, ашынған шешен болады.
Ілмектер: аш, ұры, шешен
Аш адам ұрысқақ, арық адам тырысқақ.
Ілмектер: аш, адам, тырысқақ, арық
Атсыз үй болса да,
Ілмектер: үй, ас
Ассыз үй болмайды.
Атаңның құлы айтса да,
Ілмектер: әділдік, ата, құл
Әділдікке басыңды и.
Атадан бата алмай, үй болмас,
Ілмектер: ата, бата, орда, би
Ордадан үлгі алмай, би болмас.
Атадан алтау тусаң да,
Ілмектер: ата, жалғыздық
Басыңа түсер жалғыздық.
Аспаннан киіз жауса да,
Ілмектер: аспан, киіз, құл, ұлтарақ
Құлға ұлтарақ тимейді.
Артық байлық аздырар,
Ілмектер: байлық, күлкі, артық
Артық күлкі тоздырар.
Арлы болмай, абыройлы болмайсың.
Ілмектер: ар, абырой
Аңдысқан ауыл болмас,
Ілмектер: ел, халық, ауыл, ерегес
Ерегескен ел болмас.
Алып, алтау жеп, жетеу болмайсың.
Ілмектер: алу, алты, жеті
Алыстағы туыстан, жақындағы көрші артық.
Ілмектер: туыс, көрші
Ақбөкенді жатыр деме,
Ілмектер: ел, ақбөкен
Көшпелі елді отыр деме.
Ақыры байдың баласы аштан өлер.
Ілмектер: бай, бала, аштық
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі