Корейская косметика премиум класса

Іскерлік саладағы журналистика

Аннотация

 

Мақалада заманауи жоғары сапалы баспасөздің жалпы жиынтығынан іскерлік жарияланымды бөліп көрсетуге болатын негізгі белгілер талданған, баспа құралдарының типологиясына әр түрлі көзқарастар қарастырылған және бизнес-медиа анықталған.

Аннотация

В статье анализируются основные признаки, по которым деловое из- дание может быть выделено из общего массива современной качественной прессы, рассматриваются различные подходы к типологии печатных ме- диа, дается определение деловых СМИ.

Annotation

The article analyzes the main features by which a business publication can be distinguished from the general array of modern high-quality press, considers various approaches to the typology of print media, and defines the business media.

КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі: Іскерлік  журналистік зерттеудің қазақ журналистикасында қалыптасуы мен дамуы XX ғасырдың екінші жартысынан бастау алады. Іскерлік журналистика өзге салалардан аудиториясы, мақсаттық бағыты мен тақырыптық аясы бойынша ерекшеленеді. Басылымның іскерлік бағытына қаншалықты сәйкес келетінін анықтау үшін оқырман "Ақпараттық өнім кімдер үшін жасалады?", "Бұл бұқаралық ақпарат құралының тақырыптық бағыты қандай?" және "Басылымның мақсаты неде?" деген сұрақтарға жауап іздеуі шарт. Іскерлік басылымның басты оқырмандары – кәсіпкерлер мен бизнес-журнал мен газеттерге жазылатын не сатып алу мүмкіндігіне ие жетістікке қол жеткізген адамдар. Іскерлік басылым арқылы сараптама мен ақпарат алуға қызығушылық танытатындардың басым көпшілігі акционерлер, сатушылар мен қоғамдық қарым-қатынас орнататын жандар.

Дегенмен, бұл іскерлік басылымдарды тек қаржы саласын бағындырғандар оқиды дегенді білдірмейді. Сол секілді, қаржылай тұрғыдан қызықпаса да, әлемде болып жатқан оқиғадан хабардар болғысы келетіндердің барын ұмытпаған дұрыс.

Ғылыми мақаланың мақсат-міндеттері: Іскерлік журналистиканың мақсаты – керекті ақпаратты жинақы әрі түсінікті түрде ұсыну. Әрине, БАҚ беттерінде жарық көрген барлық ақпараттың тәжірибелік құны болмауы әбден мүмкін. Дегенмен, іскерлік журналистикада мақалалар оқырманның өзіндік шешім қабылдауына әсер етпей қоймайды. Іскерлік журналистикада мақалалардың басым көбі қаржы құрылғылары, өнімдер мен идеялар турасында тың ақпарат көрсетеді.

Мақаланың зерттелу деңгейі: Бұл журналистика саласын қарастыру, оның мән-маңызын ашу тек осы айтқандармен шектеліп қоймайды. «Жас қазақтың» экономика және талдау бөлімінің редакторы Гүлзат Нұрмолдақызы «Экономика саласына қалам тербеп жүрген әріптестерім­нің ішінде экономикалық сараптама жасауға де­йін көтерілген журналистер шамалы болса да қалыптасқанын қуана отырып тілге тиек ете­мін» деп айтқан еді. Қазақ экономикалық журналистика майталманы аталған Гүлзат Нұрмолдақызынан бөлек, елімізде экономикалық тақырыптарды қаузайтын Алма Мұхамеджанова, Берік Тұрғынбекұлы, Гүлнәр Ахметова, Анар Қуанышбекова сынды бетке ұстар журналистеріміздің бар екенін айтып өту керек. Сонымен қатар, Қазақстанның белгілі бизнес журналисі атанған Бақытжан Жұмалиева да іскерлік журналистиканың өркендеуіне таптырмас үлесін тигізуде. Ол, өз кезегінде журналистердің экономика саласындағы білімі мен кәсіби шеберлігін арттыру мақсатында өзінің өмірлік тәжірибелерімен бөлісіп, медиа-тренингтер өткізіп тұрады. Төлеген Асқаровтың басшылығымен жүзеге асырылып отырған "BizMedia" Іскер журналистер орталығы да экономика-қаржы саласындағы журналистік игі бастамалардың қайнар көзі болып, салалық дамуға белсенді өз үлесін қосуға қатынасып отыр.

Ғылыми жұмыстың құрылымы: Кіріспе бөлімінде негізінді ғылыми жұмыстың өзектілігі, мақсаттары мен міндеттері және жұмыстың құрылымы мен ғылыми сипаты баяндалады.

Журналистика – сөз өнерінің ішіндегі көпсалалы  мамандықтардың бірі саналады. Өйткені, бұл мамандық иелерінің араласпайтын саласы, қамтымайтын тақырыбы жоқ.  Журналист бірде дәрігердің тілінде сөйлесе, енді бірде көкке самғар ұшқыштың, енді бір кезекте кен байлығын іздеген  кеншілердің тілінде сөйлеп, сол саланың қыр-сырын оқырмандары мен көрермендеріне жеткізеді. Журналистиканың  бағыттары заман өзгерген сайын соның уақыт талаптарына сай жаңарып, тың тақырыптарға түрен салып отыратындықтан, оның уақыт талабы тудырып, өмірге әкелген  жаңа салалары  пайда болады. Міне, сол саланың бірі – еліміздің өміріне енген нарық заманы, оның экономикалық өзгерістері әкелген  «Іскерлік журналистика» деуімізге болады.  

Бүгінгі экономикамыз орта және шағын бизнеске арқа сүйеп, қаржы-экономикалық саясатымыз жаңа өркениеттің бағытында тұрғанда, Іскерлік журналистиканың  қалыптасуы уақыт талабы, уақыттың заңдылығы. Іскерлік журналистиканың қалыптасуы мен дамуы ХХ ғасырдан бастау алады.Атауының өзі айтып тұрғандай, «Іскерлік журналиистика»– негізінде қоғамдағы іскерлік ортаға бағытталған аудиториясы, мақсаттық бағыты, мен тақырыптық аясы бойынша ерекшеленеді. Демек, іскер ортаның  жаңа экономикалық үдерістерге жандары жақын, жаңа экономикалық өзгерістер мен бизнес саласындағы жаңалықтарға құштар   жандардың қызыға оқитын  басылымы. Ал басылымның  іскерлік  бағытына лайықты болып, өз оқырмандарын қалыптастыруы осы журналистиканың тізгінін ұстап жүрген журналистерге де тікелей байланысты екенін ұмытпауымыз керек. Журналист мамандығын игеріп қана қоймай, еліміздің ұстанып отырған қазіргі кезеңдегі экономикалық саясаты мен оның бағыт-бағдарын жақсы білуі керек.

Сонда ғана Іскерлік журналистика өз оқырманын, өз аудиториясын таба алады. Іскерлік тақырыбына арналған басылымның басты оқырмандары кәсіпкерелер мен бизнесе өкілдері және осы басылымды жаздырып алып оқитын не сатып алу мүмкіндігіне ие, экономикалық жаңалықтарды жақсы көретін, білетін, өздері басқарып отырған салада жетістікке ие адамдар деуімізге болады. Әйтседе, ондай біржақты пікір қалыптастыруға да болмайды, өйткені қазіргі ХХІ  ғасыр іскерлік  ғасыры, жаңа технологиялар мен инновациялар заманы болғандықтан, іскерлік бағыттағы басылым арқылы экономикалық ақпараттар, сараптамалар мен экономикалық даму бойынша жаңа болжамдарды білгісі келетін кез-келген адам осы басылымның аудиториясынан табылары анық. Ол үшін осы іскерлік бағыттағы басылымда қызмет ететін журналистер оқырман қажеттілігін өтеп, оларды көбіне қандай тақырыптар қызықтырады оны саралап, зерделей білуі, іскер орта талап ететін  ақпаратты жинақы әрі түсінікті тілде оқырманның өзіндік шешім қабылдауына ықпал ететіндей жаза білуі тиіс. Себебі, қай басылымның болсын, өміршең болуы  журналистердің кәсіби шеберліктері мен білім-біліктілеріне тікелей байланысты. Іскерлік журналистикада мақалалардың басым бөлігі қаржы құрылғылары, өнімдер мен кәсіпкерлік бағыттағы тың идеялар мен бастамалар турасындағы ақпарттарды көбірек қамтитындықтан жураналистің экономикадан да сауаты болуы шарт.

Іскерлік журналистиканы аналитикалық-анықтамалық және  коммерциялық  деп екіге бөліп қарастыруға болады. Бірініші бағыт бойынша журналистер экономика саласының әртүрлі бағытына болжам жасап, қаржылық сауаттылық пен өнім өндіру жолындағы жаңа технологиялар мен инновациялық бағыттарға, шағын және орта кәсіп иелері мен өндіріс және кәсіпорындар өндіріп шығарып жатқан өнімдер мен бұйымдар туралы, отандық өнімдердің сапасы, оның бәсекеге қабілеттілігі мен  қаншалықты сұранысқа  ие екендігі туралы жазатын болса, коммерциялық бағыты шығарылған өнімдерді жарнамалау, оның менеджменті мен мониторингін қалыптастыруға, шығарылатын өнім түрлеріне жарнамалық, стратегиялық шолу жасайды. Сонымен қатар, Іскерлік журналистика бизнеске, экономикалық жаңалықтарға, қаржы саясатына және де іскерлік өмірдің барлық мәселелері негізінде ақпараттар жинақтап халыққа ұсынатын журналистикадағы кәсіби сала. Дерек көздерімен жұмыс істеу іскерлік журналистиканың басты ұстанымы. Іскерлік бағытты ұстанған журналистика өкілдері ұсынған мағлұматтар мен ақпараттар  арқылы билік өкілдеріне ой салып, бизнес саласында жүрген адамдарға жаңа жоспар жасап, жаңа бағыт ұстануларына, жалпы аймақтық болмаса халықаралық жағдайларды реттеп, саралауға мүмкіндік беруі тиісті.Іскерлік журналистикада жүрген мамандар іскерлік саладағы жаңа өзгерістермен халықты таныстыра отырып, осы бағытта орын алып жатқан  түрлі жаңалықтар мен оқиғаларға, игілікті бастамаларға өз тараптарынан баға беруге тырысады.

Сондықтан да Іскерлік журналистиканы бизнестің дамуына септігін тигізіп, жаңаша өркендеуіне қозғау салатын журналистикадағы маңызды әрі журналистикадағы кәсіпкерлікті де арттыратын  саланың бірі деп бағалауымыз керек. Экономикалық тақырыпты жазу кез келген журналистің қолынан келе бермейді, сол себептен болар біз қазақ журналистикасында экономика тақырыбын терең талдаулар мен  сарапатамалық бағытта жазатын журналистер жоқ дегенді жиі айтамыз. Дейтұрғанмен, біздегі қалыптасып қалған бұл пікірді «Жас қазақ» газетінің экономика және талдау бөлімінің редакторы Журналистер одағының лауреаты Гүлзат Нұрмолдақызы өзінің бір сұхбатында жоққа шығарып, «қазіргі таңда экономика тақырыбына қалам тартып жүрген әріптестерімнің арасында экономикалық сараптама жасауға  қалыптасқан журналистердің саны аз  дегенмен, олардың осы салаға терең бойлап, өздерін дамытып келе жатқаны мені қуантады» деп іскерлік журналистиканың енді -енді қанаттанып келе жатқанын, оның болашағы алда екендігін   айтқан болатын.Ал жалпы Іскерлік  журналистиканың  өркендеуіне үлес қосып жүрген әрі өзінің қолтаңбасын кеңінен таныта білген журналистердің қатарында Бақытжан Жұмалиевтің есімін айрықша атауға болады.

Ол өз кезегінде журналистердің  экономика саласындағы білімі мен біліктіліктерін арттыру мақсатында шеберлік сыныптарын өткізіп, әріптестерімен өмірлік тәжірибелерімен бөлісу арқылы қазақ журналистикасындағы жас сала – «Іскерлік журналистиканың» дамуына үлес қосып келе жатқан майдангер. Төлеген Асқаровтың жетекшілігімен жүзеге асырылып отырған «Biz Media» Іскерлік журналистика орталығы да  қаржы – экономикалық тақырыпта қалам тартып жүрген журналистердің кәсіби шеберліктерін шыңдап жүрген үлкен мектептердің бірі. Ал енді қазақ басылымдарының беттерінде  экономика тақырыбына қалам тартып жүрген журналистер бар ма деген сауалға жауап іздесек,  белгілі журналист Қайнар Олжайдың, Серік Рәсіловтың, зейнеткер журналист Көлбай Адырбековтың, « Жас қазақ» газетінің бас редакторы, бүгінде халықтың әлеуметтік-тұрмыстық, экономикалық жағдайларын терең зерттеп, жазып жүрген  Срайыл Смайылдың, «Айқын» газетінің тілшісі  Гүлнар  Нұрмолдақызының және танымал, экономикалық тақырыпқа тыңнан түрен алып жүрген Гүлзат Нұрмолдақызының есімін ерекше атап өтуге болады. Іскер журналистика – қазақ журналистикасының жас, яғни кенже дамыған саласы десек, оның бүгінгі бағытына қарай отырып, оның болашақта аудиториясының кеңейе түсетіндігіне, осы тақырып бойынша көш ілгері озық келе жатқан өзге тілді басылымдармен  бәскелесе алатындығына сенім мол. Өйткені ХХІ ғасыр – экономикалық жаңғыру  мен нарық ғасыры. Елбасымыз, Тұңғыш Президентіміз Н.Ә.Назарбаев өзінің «Болашаққа бағдар; Рухани жаңғыру»атты бағдарламалық мақаласында айтып өткендей, «Болашақта ұлттың табысты болуы оның табиғи байлығымен емес, адамдарының бәсекеге қабілеттілігімен айқындалады. Сондықтан әрбір қазақстандық, сол арқылы тұтас  ұлт  ғасырға лайықты қасиеттерге ие болуы керек» деген болатын. Елбасының осы талабы іскерлік журналистика саласында жүрген  журналистеріміздің бойынан табылатындығына және іскерлік журналистиканың ХХІ ғасыр журналистикасының көшбасшысы болатындығына сенемін.


Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:

Қарап көріңіз

×