Жауапкершілік — жапон қоғамындағы басты құндылық

     Жапониядағы бала тәрбиесі тек әдеп пен тәртіпке негізделмейді. Бұл — баланы өмірге бейімдеуге, дербестік пен жауапкершілікке үйрететін тұтас мәдени жүйе. Мұнда оқушының мінезі мен қоғамдағы рөлі арнайы қалыптастырылады және бұл қағидалар күнделікті өмірде нақты іс-әрекет арқылы жүзеге асады.

1. O-soji — күнделікті тазалық арқылы тәрбие 

Жапония мектептерінде оқушылар сыныптарын, дәліздерді, кей жағдайда дәретханаларды өздері тазалайды. Бұл — жаза немесе міндет емес, тәрбиенің бір бөлігі.

Мұндай тәжірибе балаларды:

• жауапкершілікке,

• ұжымдық жұмысқа,

• ортақ кеңістікке құрметпен қарауға үйретеді.

Зерттеулерге сүйенсек, жапон мектептерінің шамамен 90 %-ында оқушылар тазалық жұмыстарын өздері атқарады. Бұл іс оқу кестесіне арнайы енгізілген.

2. Ас беруді өздері ұйымдастыру: теңдік пен ынтымақтастық

Мектеп асханасында оқушылар тамақты өздері таратып, сыныптастарына ұсынады және бірге тамақтанады. Бұл үдеріс:

• бір-біріне көмектесуді,

• ортақ жауапкершілікті,

• тең қарым-қатынасты қалыптастырады.

Ас беру — жай ғана тамақтану емес, ұжымдық мәдениеттің көрінісі.

3. Дербестік пен қоғамдық өмірге бейімділік

Жапонияда балалар мектепке ерте жастан өз бетімен баруға үйренеді. Қоғамдық көлікті пайдалану, жолда сыныптастарымен топтасып жүру — қалыпты жағдай.

Бұл:

• баланың өзіне деген сенімін арттырады;

• дербес шешім қабылдауға үйретеді;

• үлкендерге шамадан тыс тәуелді болмауына ықпал етеді.

4. Білім беру нәтижелері мен статистика

Жапония білім сапасы бойынша әлемдік рейтингтерде алдыңғы қатарда. PISA халықаралық зерттеуінде жапон оқушылары тұрақты түрде жоғары нәтиже көрсетіп келеді. Бұл — тек академиялық білімнің емес, тәрбие жүйесінің де жемісі.

5. Тәрбиенің түпкі мәні: тұлға қалыптастыру

Жапон білім беру жүйесі бәсекелестікпен қатар:

• адамгершілікке,

• ұжымдық жауапкершілікке,

• тәртіп пен еңбекқорлыққа ерекше мән береді.

Бастауыш сыныптарда бағалар мен емтихандардан бұрын баланың мінез-құлқы мен әлеуметтік дағдыларына назар аударылады. Жапониядағы бала тәрбиесі — жүйелі, саналы әрі адамгершілікке негізделген процесс. Мұнда оқушы тек білім алушы емес, өз ортасына жауапты, тәртіпті, дербес ойлай алатын тұлға ретінде қалыптасады. Жауапкершілік — жапон қоғамының тірегі, ал оны қалыптастыру балалық шақтан басталады.

“Journiverse” білім беру орталығының оқушысы: Хамит Фариза