Ресейде жойылған және жойылу алдында тұрған ұлттар

Ресей Федерациясының тарихында көптеген ұлттар мен этностар жойылып кетудің шегіне жетіп, кейбірі мүлде тарих сахнасынан жоғалды. Бұған күштеп ассимиляция, жер аудару, саяси репрессиялар, тіл мен мәдениеттің жойылуы, ұлттық бірегейліктің әлсіреуі себеп болды.

Жоғалып кеткен немесе жойылуға жақын ұлттар

1. Юкагирлер
XIX ғасырда саны шамамен 4 мың адамды құраған. Бүгінде 1 мыңға да жетпейді. Ана тілін білетіндер өте аз, көпшілігі толықтай орыс тіліне көшкен.

2. Керектер
Сібірдің байырғы тайпасы, чукчалар мен эскимостарға жақын. XX ғасырдың ортасына қарай жеке этнос ретінде толық жойылған.

3. Камасиндер
Түркі тектес халық. XIX ғасырдың соңында этнос ретінде жойылды. Соңғы камасин өкілі 1989 жылы дүниеден өткен.

4. Вотяктар
Бұрын жеке этнос болған. Кейін удмурттармен араласып, өз алдына халық ретінде жоғалды. Қазіргі таңда вотяк этникалық ерекшеліктері сақталмаған.

5. Түпкілікті карелдер
Карелия аумағында жүргізілген жаппай орыстандыру саясаты салдарынан ана тілін білетін карелдер саны күрт азайды. Тіл мен мәдениет жойылу қаупінде.

Жойылу алдында тұрған ұлттар

• Нганасандар – шамамен 800 адам

• Энцилер – 300-дей ғана адам, тіл білетіндер санаулы

• Селькуптар – 1000-ға жуық, тілі жойылу шегінде

• Алеуттер – Камчаткадағы шағын топ

• Тофалар – 700-ден аз, дәстүрі мен тілі жоғалып барады

Энцилер балық саудасын бақылап тұр: «Омуль» кемесінің экипажы сатып алған бекіре балығы өлшеніп жатыр. Фритьоф Нансеннің Транссібірлік сапары барысында пароходпен Енисей өзені бойымен төмен түсіп, Енисейск қаласына дейінгі жолы. 1913 жыл.

Неліктен бұл ұлттар жоғалды?

• Кеңес дәуіріндегі мәжбүрлі орыстандыру саясаты

• Ұлттық мәдениеттер мен тілдердің жүйелі түрде қысымға ұшырауы

• Ана тілінде білім беруге тыйым салу

• Экономикалық қысым, жергілікті халықты күштеп көшіру

• Жер аудару мен геноцид сипатындағы репрессиялар

• Аралас некелердің көбеюі мен урбанизация

Қорытынды

Ұлттың жойылуы — тек халық санының азаюы емес, бұл тұтас мәдениет пен тарихи жадтың өшуі. Ресей аумағында жойылған немесе жойылуға жақын ұлттардың тағдыры — ассимиляция мен отарлық саясаттың ауыр салдарын көрсететін ащы сабақ. Бұл — бүгінгі әлем үшін де маңызды ескерту: тіл мен мәдениет қорғалмаса, ұлттың өзі де жоғалуы мүмкін.

Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз: