«Қара шаңыраққа қонған руханият нұры»

Шардара өңірінің кең даласы, самал желі мен мамыражай тіршілігі сол бір күндері мүлде басқа бір күйге енгендей болды. Әдеттегі тыныш ауыл өмірі аяқ астынан ерекше бір серпіліс алып, біздің қара шаңырақ – Әбдіреш әкеміздің үйі елдің игі жақсылары жиналған қасиетті орынға айналды. Бұл – тек қонақ күту емес, бұл – руханияттың ауылға келуі, сөз өнерінің төрге шығуы, жүректердің тоғысуы еді.

Қонақ келеді деген хабар ауылға тез тарады. Сол сәттен бастап-ақ біздің үйдің іші де, сырты да өзгеше бір дайындыққа көшті. Анамыз таң атпай тұрып, қазан-қазан ас қамын жасап, дастарханның барын жайып, жоқты бар қылып жатты. Әкеміз Әбдіреш әрбір қонақты лайықты қарсы алу үшін барын салып, үйдің әр бұрышына дейін көңіл бөлді. Бұл дайындықтың әрбір сәтінен қазақы тәрбиенің, ата дәстүрдің, үлкенге құрметтің иісі аңқып тұрды.

Күн еңкейіп, алтын шапақ жер бетіне жұмсақ нұр төге бастағанда, ауыл шетіне екі бірдей көлік келіп тоқтады. Сол сәт – бәріміздің жүрегімізде мәңгі сақталып қалған көрініс. Ауыл адамдары, көрші-қолаң, үлкен-кіші жиналып, қонақтарды ерекше ықыласпен қарсы алды. Бұл – қазақтың ежелден келе жатқан дархан мінезінің айқын көрінісі еді.

Көліктен түскен қонақтардың арасынан бір тұлға ерекше көзге түсті. Ол – Фариза Оңғарсынова апа еді. Оның келбеті бірден жүрекке жылы әсер қалдырды. Ақ қоңыр шашы иығына төгіліп, табиғи сұлулығын айқындап тұр. Үстіндегі аппақ костюмі оның ішкі тазалығы мен биік болмысын айқындай түскендей. Арықша келген, нық басқан қадамы, жанарындағы тұңғиық тереңдік – бәрі оның ерекше тұлға екенін бірден аңғартатын. Оның жанында тұрған сәттің өзі бір үлкен әсер, бір рухани толқу сыйлайтын.

Қонақтардың қатарында Әбіш Кекілбаев ағамыз да бар еді. Оның байсалды мінезі, ойлы жүзі, әр сөзін салмақтап айтатын парасаттылығы отырған ортасына ерекше бір салмақ беріп тұрды. Ол кісінің әрбір қимылы мен сөйлеу мәнерінен үлкен мәдениет, терең білім сезіліп тұрды.

Қонақтар үйге кірген сәттен бастап-ақ біздің шаңырақ мүлде басқа бір әлемге айналды. Дастархан жайылып, қазан көтеріліп, төрге көрпе төселіп, қазақы қонақжайлықтың бар сәні көрініс тапты. Әкеміз Әбдіреш қонақтарды ерекше құрметпен қарсы алып, әрқайсысына ілтипат көрсетті. Үй іші бір сәтте әңгімеге толып, әр сөздің астарында үлкен мағына жатқандай әсер қалдырды.

Алғашқы кеш – нағыз рухани кештің бастамасы болды. Домбыраның қоңыр үні баяу ғана төгіліп, үй ішіне ерекше бір жылылық сыйлады. Бір сәтте Фариза Оңғарсынова апа орнынан көтеріліп, жыр оқи бастады. Сол мезет – осы екі күннің шарықтау шегі еді. Үй іші тына қалды. Әрбір адам оның әр сөзін жүрегімен тыңдап отырды. Оның даусындағы қуат, сөзіндегі шынайылық, ішкі жан дүниесінің байлығы әр тыңдаушының жүрегіне жетіп, жанын тербетті. Кейбіреулердің көзінен жас та жылт еткендей болды – бұл жырдың әсері еді.

Одан кейін Әбіш Кекілбаев ағамыз сөз алып, өмірдің мәні, уақыттың қадірі, адамдықтың биіктігі туралы терең ой қозғады. Оның әрбір сөзі – бір мектеп, әрбір ойы – бір ғибрат еді. Тыңдап отырған жұрт үнсіз ғана бас изеп, ішкі әлемімен сырласып отырғандай күй кешті.

Екінші күн де бірінші күннен кем түскен жоқ. Таңғы шай ұзақ әңгімеге ұласып, күндізгі басқосу пікір алмасуға, ал кешкілік тағы да жыр мен әнге жалғасты. Қонақтар біздің үйді өз үйіндей көріп, еркін отырып, шынайы әңгімелер айтты. Ауылдың қарапайымдылығы, адамдардың ақ көңілі, шынайы ықыласы олардың жүрегіне ерекше әсер етті.

Сол екі күнде біздің үйге тек адамдар ғана емес, руханияттың өзі келгендей болды. Әрбір сөз, әрбір күлкі, әрбір жыр – бәрі-бәрі жүрекке жазылып қалды. Бұл – уақытша сәт емес, бұл – өмір бойы ұмытылмайтын естелік еді.

Қоштасар сәт келгенде, көңілге қимастық ұялады. Фариза Оңғарсынова апаның жылы жымиысы, айтқан ақ тілегі, Әбіш Кекілбаев ағамыздың сабырлы қоштасуы – бәрі жүректе сақталып қалды. Олар бұл шаңырақтан тек қонақ болып емес, жүректеріне жылу алып, ризашылықпен аттанды.

Сол бір екі күн – біздің үйдің ғана емес, бүкіл Шардара өңірінің рухани өміріндегі жарқын белес болып қалды. Уақыт өтсе де, сол күндердің жылуы, сол кездесудің әсері ешқашан ұмытылмайды. Бұл – қара шаңыраққа қонған руханият нұры еді.

 

---