Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Сөз мәнісін білмеген сөзді өзіне келтірер,
Ілмектер: сөз, сөш, көлік
Көш мәнісін білмеген көшсе көлік өлтірер.
Бай болмақ ініден,
Ілмектер: бай, байлық, іні, бала
Биікке шықпақ баладан.
Ащы мен тұщыны татқан білер,
Ілмектер: алыс, жақын, ащы, тұщы
Алыс пенен жақынды жортқан білер.
Жүгірген алмас, бұйырған алар.
Ілмектер: жүгіру, бұйырған
Көп жасаған білмес, көп қыдырған білер.
Ілмектер: қыдыру
Қонғанша қонақ ұялады,
Ілмектер: қонақ, үй, ұят
Қонғаннан соң үй иесі ұялады.
Сірі (негізі) арықтан семіз шықпас.
Ілмектер: семіз, сірі
Тәртіп - тән үшін, ынтымақ - жан үшін керек.
Ілмектер: тәптіп, ынтымақ, жан, тән
Өмірде жаман адам болмайды, тек тілін таба біл.
Ілмектер: өмір, адам, тіл, жаман
Халық - нағыз ұстаз.
Ілмектер: халық, ұстаз
Ұстаз талантты болса,
Ілмектер: ұстаз, талант, шәкірт, талапкер
Шәкірті талапты болады.
Шетте жүріп тарығарсың,
Ілмектер: сағыну, туған жер, отан
Өз еліңді сағынарсың.
Туған жердің кәдірін
Ілмектер: туған жер, кәдір
Шетте жүрсең білерсің.
Өлі арыстаннан тірі жүрген тышқан артық.
Ілмектер: тышқан, арыстан
Әлі жетпеген Аллашыл.
Ілмектер: әл
Тырнадан жасауыл қойсаң, басыңнан қиқу кетпес.
Ілмектер: тырна, жасауыл
Сарт жаманы қазақ болам дер,
Ілмектер: сарт, қазақ
Қазақ жаманы сарт болам дер.
Құтты қонақ келсе қой егіз табар,
Ілмектер: құт, қонақ, қасқыр, қой
Құтсыз қонақ келсе қойға қасқыр шабар.
Қараның баласына қазан менен сөз керек,
Ілмектер: бала, әнші, көз, қазан, сөз
Төренің баласына әнші менен көз керек.
Тату болсаң балдай бол,
Ілмектер: татулық, ащы, бал, тұз
Ащы болсаң тұздай бол.
Тәуекел дариясына сал кеме,
Ілмектер: тәуекел, кеме
Ия, шықсын - иә, шықпасынқам жеме.
Өткен іске өкінбе.
Ілмектер: іс, өкіну
Адасқанның алды жоқ.
Ілмектер: адасу
Жаман сайға су түссе, өткел бермес көшуге,
Ілмектер: жақсы, жаман, су, дүние
Жаман кісіге мал бітсе сусын бермес ішуге.
Сөйлей білмес жаман сөзді өзіне келтірер.
Ілмектер: жаман, сөз
Өсер елдің жігіті бірін-бірі батыр дер,
Ілмектер: ел, жігіт, батыр, қатын
Өшер елдің жігіті бірін-бірі қатын дер.
Асты қорлама құстырар,
Ілмектер: ас, ер, қорлық
Ерді қорлама тыштырар.
Атаным сай, атым сай, қашсам жаудан кетермін,
Ілмектер: су, жау
Кетпенім сай, шотым сай, қазсам суға жетермін.
Тамам кедей жиылып құдай берген байдай жоқ,
Ілмектер: кедей, бай, жұлдыз, ай
Тамам жұлдыз бірігіп бірден туған айдай жоқ.
Арқаға барып әншімін деме,
Ілмектер: Атырау, әнші, күйші
Атырауға барып күйшімін деме.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі