Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Тымырық болса ер оңбас,
Ілмектер: ер, мал
Тоңға жатса мал оңбас.
Озбыр олжа үшін өледі,
Ілмектер: озбыр, олжа, күншіл, күншілдік
Күншіл күндеумен бүледі.
Нәрсізге назынды айтпа, сағың сынады.
Ілмектер: наз, ишарат, адалдық, адамгершілік, ізгілік, ынтымақ
Нәрліге ишарат етсең, айтпай ұғады.
Өзінді өзің сыйламасаң,
Ілмектер: сый, сыйластық
Өзгеден сый дәметпе.
Өзің көтермейтін сөзді басқаға айтпа.
Ілмектер: сөз
Өтірік те, шын да ауыздан шығады: айырмасы айтылуында емес, мағынасында.
Ілмектер: өтірік, мағына, шын, шындық
Ақылдының белгісі байыса аспайды,
Ілмектер: ақыл, байлық
Дәрежесіне таспайды.
Есердің тобы екеуге жетпей тозар,
Ілмектер: қайрат, жау
Ездің қайраты жау кеткенде қозар.
Тұрлаусыз серт тұрпайы мүше тәрізді.
Ілмектер: серт
Біреу зәбір етсе, сен сабыр ет.
Ілмектер: сабыр
Қайтып келер есікті қатты серіппе.
Ілмектер: есік, ашу, ақыл
Бұрынғы істің басында болмасаң,
Ілмектер: іс
Соңғы істің қасында бол.
Бермегенді беріп ұялт.
Ілмектер: беру, ұят, ұялту
Кекшіл болма, көпшіл бол.
Ілмектер: кек
Өтірік айтып жағынғанша,
Ілмектер: өтірік, шын, шындық
Шыныңды айтып жалын.
Қанағат қылсаң, қарның тоқ.
Ілмектер: қанағат
Барамын деп аспа,
Ілмектер: бар, жоқ, адалдық, адамгершілік, ізгілік, ынтымақ
Жоқпын деп саспа.
Біреуге деп көр қазба,
Ілмектер: көр, адалдық, адамгершілік, ізгілік, ынтымақ
Өзің түсерсің.
Қарт келсе асқа,
Ілмектер: қарт, жас, ас, іс
Жас келсе іске.
Сыртын көріп ішінен түңілме.
Ілмектер: сырт, іш, ақыл
Кірмей тұрып, шығарыңды ойла.
Ілмектер: ой, ақыл
Жылағанды сұрама, күлгенді сұра.
Ілмектер: жылау, күлкі
Бермес астан дәметпе.
Ілмектер: ас, тамақ
Дария жанынан құдық қазба.
Ілмектер: дария, су, құдық
Мал шөпке, адам сөзге тоқтайды.
Ілмектер: адам, сөз, мал, шөп
Көкірек байғұс текірек қағар.
Ілмектер: көкірек, адалдық, адамгершілік, ізгілік, ынтымақ
Ит дегенге ашуланып,
Ілмектер: ит, ашу, күлкі, күшік
Күшік десең күледі.
Судың түбін шым бекітер,
Ілмектер: су, дау, қыз
Даудың түбін қыз бекітер.
Ақылдан ашу көп болса, ақыл кетер,
Ілмектер: ақыл, ашу
Ашудан ақыл көп болса, ашу не етер.
Аурудан әдет жаман.
Ілмектер: ауру, әдет, жаман
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі