Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Туы бірдің — түбі бір,
Ілмектер: жол
Жолы бірдің — жүгі бір.
Орындалмаған аманат —
Ілмектер: аманат, ер
Ерге тағылған жаман ат.
Батыр болатын бала ерге үйір,
Ілмектер: батыр
Қызтеке бала зерге үйір.
Шөлде суыңды сақта,
Ілмектер: соғыс, батырлық
Соғыста туыңды сақта.
Бөрі аулайтын жігіт
Ілмектер: жігіт
Бөрігінен белгілі.
Жау алатын жігіт
Серігінен белгілі.
Қос ұл туған қатынды
Ілмектер: қатын, ханым, батыр, ер, ел
Ханым десе болады.
Ел қорғаған батырды
Нарым десе болады.
Жауды басындырма,
Ілмектер: жау, туыс
Жақынды ашындырма.
Батылдық — батырлықтың сауыты.
Ілмектер: батыр, батырлық, батылдық
Шамасыз батырлық —
Ілмектер: батырлық, батыр, өлім
Шарасыз өлім.
Ақылдан асар амал жоқ,
Ілмектер: ақыл, батырлық
Батылдар алмас қамал жоқ.
Алыс жолға шығар болсаң,
Ілмектер: жолдас, жау
Алдымен жолдасыңды сайла,
Жаудың алдын алар болсаң,
Алдымен қолбасыңды сайла.
Ер көтерер өлімді,
Ілмектер: ер, дос
Дос көтерер көңілді.
Жыланды шала өлтірме,
Ілмектер: жау
Жауды жақын келтірме.
Бітісі жаман қамысты
Ілмектер: жігіт, жау
Су ішінен өрт шалар.
Жүрісі жаман жігітті
Ел ішінен жау алар.
Той өткен соң дағара,
Ілмектер: той, жау
Жау кеткен соң дабыра.
Ат басына күн туса,
Ілмектер: ер, төрт түлік мал
Айыл, тұрман садаға:
Ер басына күн туса,
Бастан құлақ садаға.
Қақпақты найзамен ашпас болар,
Ілмектер: батырлық, қайсарлық, батыр
Күлді қылышпен шашпас болар.
Сөзде тұру — ерлік,
Ілмектер: сөз, ерлік
Сөзді жұту — қорлық.
Шын жолдас сөзге берік —
Ілмектер: жолдас
Ерге серік.
Намысы бар жігіттің
Ілмектер: намыс
Нар күші бар.
Намысы жоқ жігіттің
Қай күші бар?
Жібек белбеу — белдің көркі,
Ілмектер: батыр, жігіт
Батыр жігіт елдің көркі.
Ері даңқты болса,
Ілмектер: ер, ел
Елі антты болса,
Әруағы артып жүреді,
Жауы аяғын тартып жүреді.
Қияң — құстың қанаты
Ілмектер: ер
Қиял — ердің қанаты.
Ер айтса — ел айтқаны
Ілмектер: ер, ел
Елдің қамын жеп айтқаны.
Қуаттының қолы ұзын,
Ілмектер: қуат, талап
Талаптының жолы ұзын.
Жайсаң жігіт болғаның,
Ілмектер: жігіт, қайсар
Жолдасың арқасы.
Қайсар жігіт болғаның
Қолбасыңның арқасы.
Ер өтірік айтпайды,
Ілмектер: өтірік, ел, ер
Ер өтірік айтса да
Ел өтірік айтпайды.
Қасындағы жау
Ілмектер: жау
Қанжарын қапыда қадайды.
Ер өтірік айтпайды,
Ілмектер: ел, ер, өтірік
Ел өтірік айтады.
Сенің шешен болғаның —
Ілмектер: халық
Шер халықтың арқасы.
Сенің көсем болғаның
Ер халықтың арқасы.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі