Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Сақ жүрсең, сау жүрерсің.
Ілмектер: сақтық
Ер шешуде, нар кешуде сыналар.
Ілмектер: ер
Ерегіспен ер өлер,
Ілмектер: ер
Екі тентек егессе,
Екеуінің бірі өлер.
Батыр — елдің ажары,
Ілмектер: батыр, ел
Бал құрақ — көлдің ажары.
Намысы бар жігіттің
Ілмектер: намыс, жігіт
Нар күшіндей күші бар.
Намысы жоқ жігіттің
Намыспенен несі бар?
Қамысты бос ұстасаң,
Ілмектер: қас, дұшпан
Қолыңды кеседі.
Қасыңды бос ұстасаң,
Төбеңді теседі.
Қас боп жүріп,
Ілмектер: қас, дос
Дос болғанға мақтан.
Дос боп жүріп,
Қас болғаннан сақтан.
Аңсыздық — қамсыздық.
Ілмектер: аң
Ер намысқа шабады,
Ілмектер: ер, намыс
Намысқа шапса,
Алысқа шабады.
Етектен кесіп жең болмас,
Ілмектер: ел, дұшпан
Ежелгі дұшпан ел болмас.
Батыр елінде,
Ілмектер: батыр
Балық көлінде.
Батыр болсаң — жауды қайтар,
Ілмектер: батыр, шаруа, шешен
Шаруа болсаң — малды қайтар.
Шешен болсаң — дауды қайтар.
Екі қылыш бір қынапқа сыймайды.
Ілмектер: батыр
Ердің қадірін
Ілмектер: ер, ел
Өлгенде білерсің.
Елдің қадірін
Жат жерде жүргенде білерсің.
Жаудан жер де жиренеді.
Ілмектер: жау, жер
Даудың жолына түспе,
Ілмектер: дау, жау, жол
Жаудың қолына түспе.
Батырды жауда,
Ілмектер: батыр, шешен
Шешенді дауда сына.
Ерді ел өсіреді,
Ілмектер: ер, ел, жер
Гүлді жер өсіреді.
Батырсыған жігітті
Ілмектер: батыр, дау
Жау келгенде көрерміз.
Мен-менсіген жігітті
Дау келгенде көрерміз.
Қорқақ, көлеңкесінен де қорқады,
Ілмектер: қорқақ, батыр
Қас батыр жауын жеңгенше жортады.
Жығылған күреске тоймайды.
Ілмектер: күрес, батыр
Бірлік қайда болса,
Ілмектер: бірлік, ер, ел
Ерлік сонда.
Еркіндік қайда болса,
Елдік сонда.
Ер жігіт айтпайды,
Ілмектер: ер, жігіт
Айтса, қайтпайды.
Ер екі сөйлемейді.
Ілмектер: ер
Батыр қол бастар,
Ілмектер: батыр, көсем, шешен
Көсем жол бастар,
Шешен сөз бастар.
Ер қадірін білмеген
Ілмектер: ел, ер
Ел қадірін білмейді.
Ер қолында мал тұрмайды,
Ілмектер: ер, мал
Елек ішінде су тұрмайды.
Әйелдің жақсысы
Ілмектер: әйел, ер
Ерімен ойласады.
Ердің жақсысы
Ілмектер: ер, ел
Елімен ойласады.
Ел қонысынан айрылса,
Ілмектер: ел, ер, ырыс
Ер ырысынан айрылады.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі