Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Адам құрсағынан арықтамайды,
Ілмектер: адам, арықтау, құлақ
Құлағынан арықтайды.
Жалғыз болсаң батыл бол.
Ілмектер: жалғыздық, батылдық, қырғыз мақалы
Алдыңғы көштің адасқанын,
Ілмектер: адасу, қырғыз мақалы
Кейінгі көш біледі.
Алтын табылса, түйерге түйіншек табылмас.
Ілмектер: алтын, түйе, қырғыз мақалы
Білек бүге алмағанды,
Ілмектер: білім, қырғыз мақалы
Білім бүгеді.
Дос болу – бір басқа,
Ілмектер: дос, таныс, қырғыз мақалы
Таныс болу – бір басқа.
«Бер» деген дауым болмаса,
Ілмектер: дау, ауру, қырғыз мақалы
«Ыңқ» деген ауруым болмаса!
Айтып қылған істің айыбы жоқ.
Ілмектер: айып, іс, қырғыз мақалы
Төркіні жақынның төсегі жиылмайды.
Ілмектер: төркін, төсек, қырғыз мақалы
Жиен келгенше,
Ілмектер: жиен, туыс, қырғыз мақалы
Жеті қасқыр келсін.
Аң аулағанымен байымас.
Ілмектер: аң, байлық, қырғыз мақалы
Жатқанға шаң жұқпайды.
Ілмектер: шаң, қырғыз мақалы
Өгей ана міншіл,
Ілмектер: өгей, ана, жетім, қырғыз мақалы
Жетім бала кекшіл.
Жақсыны сөз өлтірсе,
Ілмектер: жақсы, сөз, жаман, таяқ, қырғыз мақалы
Жаманды таяқ өлтіреді.
Жарлының жалғыз аты – айғыр,
Ілмектер: кедей, жарлы, ат, қырғыз мақалы
Жатып ал да қайғыр.
Аш адамның көзі апандай.
Ілмектер: адам, қырғыз мақалы
Қашар көзін сүзбесе,
Ілмектер: бұқа, қырғыз мақалы
Бұқа мұрнын шүйірмейді.
Асыққан қалар ұятқа,
Ілмектер: асығыстық, мұрат, қырғыз мақалы
Асықпаған жетер мұратқа.
Ері өліп ерге тиген қатын – келіншек.
Ілмектер: ер, қатын, келіншек, қырғыз мақалы
Әрнемеге – бірнеме.
Ілмектер: қырғыз мақалы
Бірдікі – мыңға,
Ілмектер: мың, сұм, қырғыз мақалы
Мыңдікі – сұмға.
Ажал жолы шілдің қадамынан да қысқа.
Ілмектер: ажал, қырғыз мақалы
Жаманның тапқаны – жапалақ.
Ілмектер: жаман, қырғыз мақалы, жапалақ
Қой жеген қасқыр көңілді,
Ілмектер: қасқыр, қойшы, қой, қырғыз мақалы
Қойшысы жаннан түңілді.
Жау аяған – жаралы,
Ілмектер: жау, қырғыз мақалы
Жары болар – қаралы.
Байқамай тұрып – килікпе,
Ілмектер: білмеу, қырғыз мақалы
Білмей тұрып – ентікпе.
Күйеуге бармай қыз тыншымайды.
Ілмектер: күйеу, қыз, қырғыз мақалы
Ешкі егіз тауып, қойдан аспайды.
Ілмектер: ешкі, егіз, қой, қырғыз мақалы
Бөзші бөзге жарымас.
Ілмектер: бөз, қырғыз мақалы
Қиялдағы тілекті,
Ілмектер: қиял, тірлік, қырғыз мақалы
Қолдағы тірлік билейді.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі