Қазақ тілі — материалдар жинағы

«Қазақ» газеті және Әлихан Бөкейханов

16.10.2026

Қазақ журналистикасының тарихында «Қазақ» газетінің орны ерекше. 1913 жылғы 2 ақпанда Орынбор қаласында жарық көрген бұл басылым қазақ халқының ұлттық санасы оянған кез...

Толық оқу

« Тіл тағдыры - ұлт тағдыры »

12.10.2026

"Тіл туралы айттың деп орнымнан алып тастапты". Конституциядағы орыс тілін алып тастау туралы айтқан ғалым қызметтен қуылған.

Толық оқу

Қазақ тілі – ұлттың болашағы

09.07.2026

Қазақ тілі – халқымыздың ең асыл қазынасының бірі. Тіл арқылы халықтың тарихы, мәдениеті, салт-дәстүрі мен дүниетанымы ұрпақтан ұрпаққа жетеді. Сондықтан ана тілімізді құрметтеу – ...

Толық оқу

Қазақ тіліндегі сапалы контент неге аз?

02.07.2026

Телефонды қолымызға алған сайын түрлі ақпаратты әлеуметтік желіден іздейміз. Бірақ қазақ тілінде пайдалы, сенімді әрі сапалы контент табу кейде қиынға соғады. Неліктен өз тілімізде...

Толық оқу

Ғажайып құмыра

04.06.2026

Зейнолла Шүкіровтің «Ғажайып құмыра» әңгімесі – балалар әдебиетіндегі қызықты шытырман оқиғалардың бірі. Шығармада Мараттың лагерьден жасырын шығып, адасып қалуы, қорқыныш пен қиын...

Толық оқу

Бүгінгі қазақ тілінің емле-ережелері

20.05.2026

Бүгінгі қазақ тілінің емле-ережелері, орфография, орфоэпия принциптері өз бастауын ұлт ұстазы А.Байтұрсынұлы еңбектерінде көрсетілген заңдылықтармен жүйеленіп, қалыптастырылды. А.Б...

Толық оқу

Орфоэпиялық ережелер немесе сөз сазын келтіру қағидалары (20-29 параграфтар (баптар))

20.05.2026

Қазақ тілінде сөз соңында екі дауыссыз қатар келетін сөздер бар. Бірақ кез келген дауыссыздар сөз соңында қатар келе бермейді. Тек алғашқысы л, р, м, н, ң деген сонор дыбыстар, соң...

Толық оқу

Сөз сазы ережелерін игеруде ескерілетін жайттар (жалғасы)

20.05.2026

Сөздерді дұрыс дыбыстаудың қиын жерлері (қате кетеді-ау дейтін тұстар) тек жоғарыда көрсетілгендей, екі (кейде үш) сөздің аралығында ғана емес, бір сөздің ішінде де жиі кездеседі. ...

Толық оқу

Сөз сазы ережелерін игеруде ескерілетін жайттар

20.05.2026

Қазақ тілінде сөздерді дұрыс айтудың (дыбыстаудың) негізгі-негізгі заңдылықтарын, яғни сөз сазы ережелерін саралап көрсетпес бұрын, осы қағидаларды жақсы түсініп, дұрыс игеруге қат...

Толық оқу

Орфоэпиялық ережелер немесе сөз сазын келтіру қағидалары (1-9 параграфтар (баптар))

20.05.2026

Орфоэпиялық қағидалардың ұсынылу қалпы (тәртібі, әдісі, стилі) емле ережелерінің берілу тәртібінен біраз өзгешелеу болады. Бұл құрал, бір жағынан, мектеп мұғалімдері мен балабақша ...

Толық оқу

Орфоэпиялық ережелер немесе сөз сазын келтіру қағидалары (10-19 параграфтар (баптар))

20.05.2026

§10.Сөздің басындағы немесе бірінші ашық буындағы ұ, ү, о, ө дыбыстары және екі дауыстының ортасында келген у дыбысы (тауық, бауыр сияқты сөздерде) келесі буындағы ы, і дыбыстарын ...

Толық оқу

Орфоэпиялық ережелер немесе сөз сазын келтіру қағидалары (30-36 параграфтар (баптар))

20.05.2026

Кейбір сөздердің дыбыстық екі вариантының қатар айтыла беруі әдеби тіліміздің орфоэпиясына қайшы келмейді. Бірақ мұндай сөздер онша көп емес. Мысалы: мұның – бұның, мұнда – бұнда, ...

Толық оқу

Қазақ әдеби тілінің ауызша түрі және оның қолданылу өрісі (жалғасы)

19.05.2026

Қазақ мектептерінде әлі күнге дейін тіл мәдениеті деген проблемаға жеткілікті мән берілмей келеді. Қазақ тілін оқыту бағдарламасында бір кездерде “тіл мәдениеті” деген тақырып енгі...

Толық оқу

Қазақ тілінің орфоэпиялық нормаларын меңгертуде IT-технологияны пайдалану

19.05.2026

Орфоэпиялық нормаларды игеру дегеніміз – орфоэпиялық сөздікте берілген сөздер мен сөз түрленістерінің, болмаса белгілі бір сөзге тіркескен сөздер тобының дұрыс айтылу нормаларын жа...

Толық оқу

Әдеби тілдің мәдениеті және нормалары. Тіл мәдениеті туралы мағлұмат

19.05.2026

Қазақ әдеби тілінің қазіргі қоғам өмірінде алатын орны орасан зор. Сондықтан оның әр түрлі салаларын зерттеу, әсіресе күнделікті өмір талабына сай келелі мәселелерін зерттеуге көп ...

Толық оқу

Мәтінге орфоэпиялық транскрипция жасаудың мәселелері

15.05.2026

Қазақ тілі – әуезді тіл. Ал әуездің өзі сөздің немесе сөз тіркесінің, тұтас бір тілдік бірліктің айтылу әуеніне жақындығын ғалымдар ашып беріп отыр. Бұл, әсіресе, оның өлең-жырлары...

Толық оқу

Қазақ әдеби тілінің ауызша түрі және оның қолданылу өрісі

15.05.2026

Бұл күнде қазақ тілі білім мен ғылымның, әдебиет пен мәдениеттің, әлеуметтік-саяси өмір мен өндірістік-шаруашылық тірліктің, күнделікті тұрмыс-тіршіліктің барлық саласына қызмет ет...

Толық оқу

Сөз сазы нормаларының қолданылу жайы

14.05.2026

Сөзді дыбыстау, яғни дұрыс айту нормалары барлық сәттерде бірдей, ешбір бұлжымайтын нәрсе емес. Жалпы ауызша сөйлеудің, яғни сөзді ауызша жеткізудің екі типі бар:

Толық оқу

Сөз сазының көркем әдебиет пен өнердегі маңызы

14.05.2026

Сөз сазы дегеніміз сөйлеу актісінде сөз ішіндегі немесе сөз аралығындағы дыбыстардың бір-біріне әсер етіп, бірін-бірі өз ыңғайына иіп айтылуы болса, ол, бір жағынан, сөйлеу мүшелер...

Толық оқу

Сөз сазы, яғни сөзді дұрыс айту (дыбыстау) заңдылықтары (жалғасы)

14.05.2026

Сөз сазына келгенде, мәселе тек үндестік заңдарымен немесе дыбыстар кірігуі (жұтылуы) сияқты құбылыстармен шектелмейді.

Толық оқу

О языковой норме

14.05.2026

Культура литературного языка характеризуется наличием нор­мы во всех сферах языка и речи. Казахскому языку, так же как и другим тюркским языкам, свойственны нормы произношения, сло...

Толық оқу

Варианттар мен дублеттер

14.05.2026

Тілдегінің бәрі жіпке тізген моншақтай қаз-қатар жұмсала бермейді, жазық алқаптағыдай оның да “кедір-бұдыры” болады, топтасқан, “тыраштанған” қат-қабаттары, ат құйрығына жабысқан т...

Толық оқу

Сөз сазы, яғни сөзді дұрыс айту (дыбыстау) заңдылықтары

14.05.2026

Сөз сазы дегеніміз – сөйлеу үстінде (актісінде) сөздердің дұрыс айтылып, құлаққа жағымды естілуі. Ал сөздерді дұрыс айту дегеніміз тілдің табиғи дыбыс заңдылықтарын сақтау болып та...

Толық оқу

Септік жалғау

14.05.2026

Септік жалғаулары (орыс. Падежные окончания) арқылы есімдер сөйлемдегі етістіктермен де, шылау сөздермен де, есімдер өзді-өздері де жалғасып әр алуан қарым-қатынасқа түседі.

Толық оқу