Қоршаған ортаны қорғау – ортақ міндет

    Қоршаған орта – адамзат өмір сүретін табиғи әрі әлеуметтік кеңістік. Ол адамға, жануарларға және бүкіл тіршілік атаулыға тікелей әсер етеді. Ауа, су, топырақ, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі – бәрі де қоршаған ортаның құрамдас бөліктері. Сондықтан табиғатты қорғау – тек экологтардың немесе мемлекеттердің ғана емес, бүкіл адамзаттың ортақ міндеті. Қазіргі таңда қоршаған ортаның ластануы әлемдік деңгейдегі өзекті мәселеге айналды. Өнеркәсіптің дамуы, көлік санының артуы, ормандардың азаюы, пластик қалдықтардың көбеюі және климаттың өзгеруі табиғатқа үлкен қауіп төндіріп отыр. Осыған байланысты халықаралық деңгейде табиғатты қорғауға бағытталған түрлі ұйымдар мен бағдарламалар құрылған.

Солардың бірі – Қоршаған орта жөніндегі ғылыми комитет (SCOPE). Бұл ұйым 1969 жылы құрылып, экологиялық мәселелерді ғылыми тұрғыдан зерттеуге бағытталды. Оның басты мақсаты – табиғи ортаға әсер ететін үдерістерді зерттеп, ғылыми қорытындылар ұсыну. Тағы бір маңызды бастама – Қоршаған орта мониторингінің жаһандық жүйесі (GEMS). Бұл жүйе 1970-жылдардың ортасында, Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған орта жөніндегі бағдарламасы аясында дами бастады. Оның негізгі міндеті – әлемдегі ауа, су және топырақ жағдайын бақылап, экологиялық деректерді жинақтау. 

Қоршаған орта мен тұрақты даму саласында жұмыс істейтін беделді ұйымдардың бірі – Қоршаған орта және даму жөніндегі халықаралық институт (IIED). Бұл институт 1971 жылы құрылған. Ол табиғатты қорғау мен экономикалық дамуды қатар алып жүру жолдарын зерттейді.

Ал Қоршаған орта және даму жөніндегі дүниежүзілік комиссия (WCED) 1983 жылы құрылған. Бұл комиссия кейін әлемге әйгілі “Our Common Future” баяндамасын ұсынды. Аталған құжатта “тұрақты даму” ұғымы кеңінен танылды. Халықаралық экологиялық ақпарат алмасу жүйелерінің бірі – INFOTERRA. Бұл жүйе қоршаған ортаға қатысты мәліметтерді тарату, елдер арасындағы ақпарат алмасуды жеңілдету мақсатында құрылған. Ол 1970-жылдардың соңында UNEP бастамасымен іске қосылған халықаралық ақпараттық желі ретінде белгілі. 

Бұлардан бөлек, әлемде табиғатты қорғаумен айналысатын көптеген ұйым бар. Соның ішінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған орта жөніндегі бағдарламасы (UNEP) ерекше орын алады. Бұл ұйым 1972 жылы құрылып, экологиялық саясатты халықаралық деңгейде үйлестірумен айналысады. Бүгінде ол климаттың өзгеруі, биоалуантүрлілікті сақтау, қалдықтарды азайту және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану бағытында жұмыс жүргізіп келеді. Қоршаған ортаны қорғау тек ұйымдардың жұмысына ғана байланысты емес. Әр адам күнделікті өмірінде табиғатқа жанашырлықпен қарауы керек. Су мен электр қуатын үнемдеу, қоқысты сұрыптау, ағаш отырғызу және пластикті аз қолдану – экологияны сақтаудың қарапайым, бірақ маңызды жолдары.

«Journiverse» білім беру орталығының оқушысы: Жансейт Аружан