Ұстаз айтты: Жақсы адам (жан-жақты, парасатты адам) өзгерісті өзінен бастайды, ал ойсыз адам басқаларды кінәлайды.

Оригинал мәтіні (қытайша классикалық тілде):
子曰：「君子求諸己，小人求諸人。」
(Zǐ yuē: "Jūnzǐ qiú zhū jǐ, xiǎorén qiú zhū rén.")
«Лунь юй» (論語, Аналектілер немесе Әңгімелер мен пайымдаулар) кітабындағы сөз.

Бұл сөз Лунь юйдің 15-тарауы (衛靈公 — Вэй Лин-гун, Wei Ling Gong) ішіндегі 21-ші афоризм (немесе 15.21 деп белгіленеді).

Түсіндірме қысқаша:

君子求諸己 — асыл адам қателікті, жетістікті, моральдық жауапкершілікті өзінен іздейді, өзін-өзі түзетеді, өзінен талап етеді.
小人求諸人 — төмен адам кінәні, себепті, жауапкершілікті басқалардан іздейді, басқаларды кінәлайды.

Ілмектер: Конфуций, Өзін-өзі тәрбиелеу, ішкі жауапкершілік, жауапкершілік, өзгеріс, Кінәлау, даму, өзгеру Конфуций

---

---

Ұстаз айтты: «Оқығаныңды үнемі қайталап үйрену — қуанарлық емес пе? Даладан келген достармен кездесу — қуаныш емес пе? Адамдар сені түсінбесе де, ренжімей қалу — бұл нағыз көсемдік емес пе?»

Оригиналы (қытайша):
子曰：「學而時習之，不亦說乎？有朋自遠方來，不亦樂乎？人不知而不慍，不亦君子乎？」

«Лунь юй» (Аналектілер) кітабынан ең танымал әрі әсерлі нақыл сөздердің бірі – оның бірінші тарауының алғашқы сөзі (1.1)

Қарапайым тілде:

Оқығаныңды қайталап, тәжірибеден өткізу — бұл бақыт.
Даладан келген достармен кездескенде — қуаныш.
Адамдар сені түсінбесе, ренжімеу — нағыз асыл мінез.

Бұл сөз оқудың, достықтың және ішкі тыныштықтың мәнін ашады – Конфуцийдің ілімінің негізгі рухы осында жатыр. Оқу тек білім жинау емес, оны өмірде қолдану және басқалардың мойындауын күтпей-ақ адал болу – нағыз даналық!

Ілмектер: оқу, Конфуций, Лунь юй, қуаныш, қуану, достар, түсіну, ренжіту, ренжу, ішкі тыныштық, Достық Конфуций

---

---

Ойланусыз оқу — пайдасыз, оқусыз ойлану — қауіпті.
(Егер тек оқып, ойланбасаң, барлық күшің бекер; егер тек ойлансаң, бірақ оқымасаң, өзіңді қатерге ұшыратасың.)

Түпнұсқа (қытайша, пиньин):
学而不思则罔，思而不学则殆
Pinyin: Xué ér bù sī zé wǎng, sī ér bù xué zé dài

Ілмектер: Конфуций, ЛуньЮй, НақылСөз, Білім, Оқу, Ойлану, Даналық, ӨмірСабағы, Тәрбие, ӨзінДамыту Конфуций

---

---

Білетін адам — сүйетін адаммен тең емес,
сүйетін адам — одан шынайы ләззат табатын адаммен тең емес.

知之者不如好之者，好之者不如乐之者。

«Лунь юй» («论语», Әңгімелер мен ойлар), VI кітап

Конфуций мұнда оқу/үйрену/іс-әрекеттің үш деңгейін салыстырады:

知之者 (білетін адам) → тек біледі, түсінеді, міндет деп санайды
好之者 (ұнататын/сүйетін адам) → шынымен қызығады, өз еркімен ізденеді
乐之者 (одан ләззат алатын/қуанатын адам) → ішкі қуанышпен, рахаттанып, өмірлік қажеттілік сияқты шұғылданады

Ең жоғары деңгей — үшінші, яғни 乐之 (ләззат алу, қуану, рахаттану).

Ілмектер: Конфуций, білім, қызығушылық, ынта, сүйіспеншілік, шынайы құштарлық, табандылық, кемелдік Конфуций

---

---

Қателікті мойындамау — одан да үлкен қателік.

Дерегі: Лунь юй

Ілмектер: даму, қателік, адалдық, даналық, Конфуций, Лунь юй Конфуций

---

---

Өзің қаламайтынды өзгеге жасама.

Дереккөзі:
Конфуций, «Лунь юй» (论语, Analects), 15-бөлім, 23-афоризм

Ілмектер: Әділдік, адамгершілік, афоризм, Конфуций, Адамгершілік туралы, адамгершілік құндылық Конфуций

---

---

Нағыз азамат парызын білер, пасық жандар пайда іздеп жүрер.

Ілмектер: парыз, пасық, пайда, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций

---

---

Өмірге өшпенді кісілерді тыңдау, олармен араласып тұру өз қылмысыңның басы.

Ілмектер: өмір, қылмыс, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций

---

---

Жақсы өмір сүру үшін өмір бойы басшылыққа жарар бір ауыз сөз — кешірімді болу.

Ілмектер: өмір, кешірім, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций

---

---

Түзетуге келмейтін қате — нағыз қате.

Ілмектер: қате, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций

---

---

Азамат жігіт қанша турашыл, қайсар болғанмен қасарыспа болмайды..

Ілмектер: турашыл, қайсар, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций

---

---

Өзгелердің бақытсыздығы туралы көп ойланатын адам өз басына түскен бақытсыздықты оңай көтереді.

Ілмектер: бақыт, нақыл, афоризм, қанатты сөздер, бақытсыздық Конфуций

---

---

Адамдар неге жақсы әуендерді тыңдайды? Неге кітап оқиды? Өйткені барлығы жанын емдегісі келеді, болмысын қалыптастыруды қалайды. Барлығы әлемнің шындығынан жанын тасалайды. Жақсы әуен, жақсы кітап сенің басыңдағы жағдайды бір сәтке болса да ұмыттырады. Музыканың терең иірімдеріне бойлап, кітап атты өзге әлемнің ғажабына ену арқылы санаңды мазалаған сансыз сұрақтан арыласың.

Ілмектер: сана, музыка, нақыл, афоризм, қанатты сөздер, кітап Конфуций

---

---

Егер өмір туралы аз білсек, сонда өлім туралы біз не білеміз?

Ілмектер: Рүстем Абдрашев Конфуций

---

---

Ең үлкен саясат — тәрбие.

Ілмектер: тәрбие, саясат, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций

---

---

Адамдар мені білмейді деп қапаланба, мен адамдарды білмеймін деп қапалан.

Ілмектер: адам, реніш, қапалану, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций

---

---

Егер билеушi ел әдет-ғұрпын жақсы бiлетiн болса, оған басқару оңай.

Ілмектер: әдет, билеуі, әдет-ғұрып, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций

---

---

Үш нәрсеге: адамға деген сүйiспеншiлiкке — қайғысыз; бiлiмге — адасусыз; батылдыққа — қорқынышсыз қол жеткiзе алмайсың.

Ілмектер: нақыл, афоризм, қанатты сөздер, сүйiспеншiлiк, қайғы, білім, батылдық, қорқыныш Конфуций

---

---

Тек әйелдермен және арам адамдармен жұмыс iстеу қиын. Олармен жақындассаң — тыңдаудан қалады. Олардан алыстасаң — олардың тарапынан жек көру туғызасың.

Ілмектер: әйел, арам, жұмыс, қиын, жек көру, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций

---

---

Қарағай күн суыған сайын қатая түседі.

Ілмектер: күн, суық, қатаю, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций

---

---