Конфуций: Конфуций туралы айтқаны

Адамгершілігі барлар, басқаларға тірек болады, осыны өздері де қалайды, басқаларға жетістікке жетуге көмектеседі, өзі де сол жетістікке жетуді қалайды.

— Конфуций

адамгершілік, тірек

Ұстаз айтты: Жақсы адам (жан-жақты, парасатты адам) өзгерісті өзінен бастайды, ал ойсыз адам басқаларды кінәлайды. Оригинал мәтіні (қытайша классикалық тілде): 子曰：「君子求諸己，小人求諸人。」 (Zǐ yuē: "Jūnzǐ qiú zhū jǐ, xiǎorén qiú zhū rén.") «Лунь юй» (論語, Аналектілер немесе Әңгімелер мен пайымдаулар) кітабындағы сөз. Бұл сөз Лунь юйдің 15-тарауы (衛靈公 — Вэй Лин-гун, Wei Ling Gong) ішіндегі 21-ші афоризм (немесе 15.21 деп белгіленеді). Түсіндірме қысқаша: 君子求諸己 — асыл адам қателікті, жетістікті, моральдық жауапкершілікті өзінен іздейді, өзін-өзі түзетеді, өзінен талап етеді. 小人求諸人 — төмен адам кінәні, себепті, жауапкершілікті басқалардан іздейді, басқаларды кінәлайды.

— Конфуций

Конфуций, Өзін-өзі тәрбиелеу

Ұстаз айтты: «Оқығаныңды үнемі қайталап үйрену — қуанарлық емес пе? Даладан келген достармен кездесу — қуаныш емес пе? Адамдар сені түсінбесе де, ренжімей қалу — бұл нағыз көсемдік емес пе?» Оригиналы (қытайша): 子曰：「學而時習之，不亦說乎？有朋自遠方來，不亦樂乎？人不知而不慍，不亦君子乎？」 «Лунь юй» (Аналектілер) кітабынан ең танымал әрі әсерлі нақыл сөздердің бірі – оның бірінші тарауының алғашқы сөзі (1.1) Қарапайым тілде: Оқығаныңды қайталап, тәжірибеден өткізу — бұл бақыт. Даладан келген достармен кездескенде — қуаныш. Адамдар сені түсінбесе, ренжімеу — нағыз асыл мінез. Бұл сөз оқудың, достықтың және ішкі тыныштықтың мәнін ашады – Конфуцийдің ілімінің негізгі рухы осында жатыр. Оқу тек білім жинау емес, оны өмірде қолдану және басқалардың мойындауын күтпей-ақ адал болу – нағыз даналық!

— Конфуций

оқу, Конфуций

Ойланусыз оқу — пайдасыз, оқусыз ойлану — қауіпті. (Егер тек оқып, ойланбасаң, барлық күшің бекер; егер тек ойлансаң, бірақ оқымасаң, өзіңді қатерге ұшыратасың.) Түпнұсқа (қытайша, пиньин): 学而不思则罔，思而不学则殆 Pinyin: Xué ér bù sī zé wǎng, sī ér bù xué zé dài

— Конфуций

Конфуций, ЛуньЮй

Білетін адам — сүйетін адаммен тең емес, сүйетін адам — одан шынайы ләззат табатын адаммен тең емес. 知之者不如好之者，好之者不如乐之者。 «Лунь юй» («论语», Әңгімелер мен ойлар), VI кітап Конфуций мұнда оқу/үйрену/іс-әрекеттің үш деңгейін салыстырады: 知之者 (білетін адам) → тек біледі, түсінеді, міндет деп санайды 好之者 (ұнататын/сүйетін адам) → шынымен қызығады, өз еркімен ізденеді 乐之者 (одан ләззат алатын/қуанатын адам) → ішкі қуанышпен, рахаттанып, өмірлік қажеттілік сияқты шұғылданады Ең жоғары деңгей — үшінші, яғни 乐之 (ләззат алу, қуану, рахаттану).

— Конфуций

Конфуций, білім

Өзің қаламайтынды өзгеге жасама. Дереккөзі: Конфуций, «Лунь юй» (论语, Analects), 15-бөлім, 23-афоризм

— Конфуций

Әділдік, адамгершілік

Қателікті мойындамау — одан да үлкен қателік. Дерегі: Лунь юй

— Конфуций

даму, қателік

Ақырын жүріп, анық бас, Еңбегің кетпес далаға. Ұстаздық қылған жалықпас, Үйретуден балаға.

— Абай Құнанбайұлы

бала, еңбек