Махмұд Қашқари: ата, ұл, ұқсау туралы айтқаны

Алтын ұяң – Отан қымбат, Құт-берекең атаң қымбат. Аймалайтын анаң қымбат. Мейірімді апаң қымбат. Асқар тауың әкең қымбат. Туып-өскен елің қымбат. Ұят пенен ар қымбат, Өзің сүйген жар қымбат.

— Қазыбек Келдібекұлы

отан, ұят

Ұлдың күні күн емес – атадан мал қалмаса, Ата малы пұл емес – баста ақыл болмаса.

— Қорқыт ата

ұл, мал

Қинамайды абақтыға жапқаны, Қиын емес, дарға асқаны, атқаны, Маған қиын осылардың бəрінен, Өз аулыңның иттері үріп- қапқаны...

— Ахмет Байтұрсынұлы

сатқындық, сатқындық туралы нақыл сөз

Көзіңді аш, оян, қазақ, көтер басты, Өткізбей қараңғыда бекер жасты. Жер кeттi, дін нашарлап, хал һарам боп, Қазағым, енді жату жарамас- ты.

— Міржақып Дулатұлы

қазақ, оян қазақ

Атадан ұл туса игі, Ата жолын қуса игі. Өзіне келер ұятын, Өзі біліп тұрса игі. Жаудан бұққан немені, Ортасына қуса игі!

— Төле би Әлібекұлы

ата, ұл

Тіл байлығы, тіл тазалығы – ұлт қасиетінің, салт-санасының негізгі өнегесі, нағыз белгісі.

— Бауыржан Момышұлы

тіл, ұлт

Анадан өнеге көрмеген қыз жаман. Атадан өнеге алмаған ұл жаман.

— Қорқыт ата

ана, ата

Бір бала бар — атасына жете туады, Бір бала бар — атасынан өте туады, Бір бала бар — көтінен кері кете туады.

— Қазыбек Келдібекұлы

бала, ата