Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Жас шағында сүзеген болса,
Ілмектер: жастық шақ, қарттық, сотқарлық
Қартайғанда сотқарлығы тізеден болар.
Бойы қасқаның дауысы зор.
Ілмектер: бой, дауыс, қырғыз мақалы
Балам көп деп мақтанба,
Ілмектер: бала, мақтану, қырғыз мақалы
Топқа кірмей жатқанда.
Жарлымен жауласқанша,
Ілмектер: жарлы, бай, қырғыз мақалы
Баймен барымталас.
Қауіпің қайда болса,
Ілмектер: қауіп, қатер, қырғыз мақалы
Қатерің содан.
Бай малайдың парқын білмейді,
Ілмектер: бай, бәйбіше, малай, қырғыз мақалы
Бәйбішесі артық тілдейді.
Күніне ет жеген жан мал табар ма?
Ілмектер: ет, тамақ, қырғыз мақалы
Айында ет жемесе, жан бағар ма?
Айға сенген үсіп өлер,
Ілмектер: ай, бай, сенім, аштық, үсу, қырғыз мақалы
Байға сенген аштан өлер.
Еті түгіл табағымды таба алмай жүрмін.
Ілмектер: ет, табақ, ас, тамақ
Жаман өзі үшін бүлінеді,
Ілмектер: ел, жақсы, жаман
Жақсы елі үшін жүгіреді.
Маңдайы құтты – батыр,
Ілмектер: құт, батыр, шешен, маңдай, таңдай
Таңдайы құтты – шешен.
Жаман жоқтан жоғарылау.
Ілмектер: жаман, жоқтық, кедейлік
Ақылды отқа қарайды,
Ілмектер: ақылды, от, қазан, ақымақ
Ақымақ қазанға қарайды.
Аурудың көңілін сұрау – дәру.
Ілмектер: ауру, денсаулық, көңіл сұрау
Аш қайғысын тоқ білмейді.
Ілмектер: тоқтық, аштық, қайғы
Көп төксең көңді –
Ілмектер: қамба, дән, көң, қырғыз мақалы
Қамбаң дәнге толады.
Көшкісі келген жұртын жамандайды.
Ілмектер: жұрт, көшу, жамандау, қырғыз мақалы
Еріншек аулаға шықса да,
Ілмектер: еріншек, жалқау, қырғыз мақалы
Ылау жалдайды.
Базар көркі – бақал,
Ілмектер: базар, сақал, көрік, қырғыз мақалы
Ердің көркі – сақал.
Қазының пісуіне шыдағанда,
Ілмектер: қазан, ас, тамақ, шыдамдылық, шыдам, қырғыз мақалы
Қазанның түсуіне шыдамайсың ба?
Қартайғанда өкпешіл болады.
Ілмектер: қарттық, кәрілік, өкпе, қырғыз мақалы
Жақсыға жалынса –
Ілмектер: жақсы, жаман, жалыну, қан
Жан қалады.
Жаманға жалынса –
Бір қасық қан қалады.
Ала қарғаны алты жыл бордақыласа да,
Ілмектер: сасық, иіс, қарға
Сасық иісі сақталар.
Ешкі өзі туа алмай жатып,
Ілмектер: ешкі, қой, кіндікшеше, қырғыз мақалы
Қойға кіндікшешелікке барыпты.
Біреудің тауығын жесең –
Ілмектер: тауық, қаз, қыз
Қаз байла.
Малын жесең –
Қыз сайла.
Жаман ит күндіз үреді.
Ілмектер: жаман, ит
Арақ ішкен тойда мас,
Ілмектер: арақ, той, мастық, мас, ақыл, қырғыз мақалы
Ақылы жоқ — күнде мас.
Бүгіннің ертеңі бар.
Ілмектер: бүгін, ертең
Қоныс іздегенше, өріс ізде.
Ілмектер: қоныс, өріс
Әдепсіз жігіт жүгенсіз атқа ұқсайды.
Ілмектер: әдеп, жігіт, ат
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі