Сөйлеген — себеді,
Ілмектер: сөз, тіл
Тыңдаған — орады.
Қол жүйрігі — етке,
Ілмектер: тіл
Тіл жүйрігі —бетке.
Жақтырмаған
Ілмектер: сөз, тіл
Жүре сөйлеседі.
Жарамсақтанған
Күле сөйлеседі.
Ақынның тілі қылыштан өткір,
Ілмектер: ақын, сөз, тіл
Қылдан нәзік.
Өзі өтірікші
Ілмектер: сөз, тіл, өтірікші
Өзгенің шын сөзіне сенбейді.
Санасызға айтқан сөз —
Ілмектер: сөз, тіл
Тасқа тамған тамшыдай.
Саналыға айтқан сөз —
Қолға ұстатқан қамшыдай.
Жүйелі сөз — киелі.
Ілмектер: сөз
Қызыл тілден, ашынғанда у тамар,
Ілмектер: тіл, у
Басылғанда бал тамар.
Жаман сөз —
Ілмектер: жама, жақсы, сөз, тіл, ем
Жанға кірген тікен,
Жақсы сөз —
Таптырмайтын ем.
Мақал қайдан шығады,
Ілмектер: мақал, сөз, тіл
Ой болмаса.
Киіз қайдан шығады,
Қой болмаса.
Сөз — сабан, іс — дән.
Ілмектер: сөз, іс, тіл
Орынсыз сөз орға жығады.
Ілмектер: сөз, тіл
Адамның өзі жетпеген жерге
Ілмектер: адам, сөз, тіл
Сөзі жетеді.
Ми ойланғанды
Ілмектер: тіл, ми
Тіл тындырады.
Сөзге мақал жарасар,
Ілмектер: мақал, сөз, тіл
Иекке сақал жарасар.
Мағынасыз сөз болмайды,
Ілмектер: мақал, сөз
Мақалсыз ел болмайды.
Түйеге мінген қазақ,
Ілмектер: төрт түлік мал, қазақ, өлең, сөз, тіл
Төрт ауыз өлең біледі.
Мақал — сөздің атасы,
Ілмектер: мақал, ер, тіл, сөз
Уәде — ердің опасы.
Әншейінде ауыз жаппас,
Ілмектер: сөз, тіл
Той дегенде өлең таппас.
Пышақ жетесінен сынады,
Ілмектер: сөз, тіл
Сөз келтесінен тынады.
Жаман сөз жанға кірген тікен.
Ілмектер: жама, сөз, тіл
Қарағым деген жылы сөз
Ілмектер: сөз, жылы, тіл
Тон болып тәнді жылытпаса да,
Жанды жылытады.
Тауып сөйлесең — күміссің,
Ілмектер: күміс, мыс, сөз, тіл
Таппай сөйлесең — мыссың.
Жыламасқа жылаған екі көзім,
Ілмектер: сөз, тіл
Тыңдамасқа сөйлеген есіл сөзім.
Әуелгі сөзің шын болса,
Ілмектер: сөз, тіл
Соңғы сөзіңе жол болады.
Сөзіңді біреу сөйлесе,
Ілмектер: сөз, тіл
Аузың қышып бара ма,
Алмас қылыш майданда керек,
Ілмектер: сөз, тіл
Асыл сөз майданда да керек,
Сайранда да керек.
Қысыр сөзде қырсық көп.
Ілмектер: сөз, тіл
Көп ішінде сөйлеген,
Ілмектер: сөз, тіл
Көсемдіктің белгісі.
Көпке сөзі ұнаған,
Шешендіктің белгісі.
Шайқап сөйлесе,
Ілмектер: сөз, тіл
Алды-артыңды байқап сөйле.
- Азамат Төре
- Азамат Төре
- Али Акбар Деһхода
- Али Акбар Деһхода
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі