ел аузынан — материалдар жинағы – 39-бет

Телқоңыр (ІІ нұсқа)

29.11.2019

Дәулеті шалқыған, елге беделі артқан бір ұлықтың төскейді жайлаған қаптаған қалың жылқысының ішінде мәпелеген қоңыр тұлпары болыпты. Қоңыр ат қамыс құлақ, тік бақай, бөкен қабақ, с...

Толық оқу

Телқоңыр (І нұсқа)

29.11.2019

Қазақпен моңғол жауласып тұрған ерте кезде екі жетім бала болыпты. Екі жетімнің үлкені ештемемен шатағы жоқ жуас екен де, кішісі пысық, ән құмар, әрнеге әуес, домбырашы екен. Талап...

Толық оқу

Райымбек батыр

28.11.2019

Атасы Хангелді батыр, ...Ұлы жүздің атақты адамдары Қодар би, Төле би, Сатай, Бөлек батырлармен бірге орыс патшасы Анна Иоановнаға елші жіберіп, Ресейдің қоластына алуын өтінген. Р...

Толық оқу

Шынқожа батыр

28.11.2019

Шынқожа батыр атағы алғаш шыққаны — жоңғардың Доба деген батырымен жекпе-жекте шығып, өлтірген кезі. Ол кезде ол жиырма бір жаста екен. Тағы бір соғыста қалмақтың ірі, егде тартқан...

Толық оқу

Серғазы батыр

28.11.2019

Серғазы батырдың қырық жылдан астам уақыт ат үстінде жүріп, көбіне қалмақ басқыншыларымен жан алысып, жан берісіп шайқасқан аймағы — Үшқоңыр, Суықтөбе, Қоңыртөбе тауларының төңірег...

Толық оқу

Өтегеннің өкінуі

28.11.2019

Өтеген батырдың жалғыз қызы Мақпал тұрмысқа шығар алдында құда түскен жігіті қайтыс болып, қайнысы өсіп-жетілгенше бірер жыл үйде отырып қалыпты. Сонан қайын жұрты келінді алып кет...

Толық оқу

Абылай ханның әңгімесі

28.11.2019

Қалмақтың Қалдар ханымен ұрысып, жеті күндей сүрісіп, сондағы жолдас адамдары: Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгембай, Шақшақұлы Жәнібек, Сіргелі Қаратүлек бар, Қарақалпақ Қылышбек...

Толық оқу

Ақ бата

28.11.2019

Ақ бата. Бір күні таңертеңгілік қой өргенде Балпықтың зайыбы Сұлушаш малға барса, ең соңында малға ілеспей, қайта-қайта маңырап, малының басы көкқасқа қошқар тұрып апты. Сұлушаш кү...

Толық оқу

Әйелдің күрек тісі — көркі

28.11.2019

Жантай деген бір бай малшымен төбелесіп, сол төбелесте бір күрек тісі сынады. Жалшы: — Сенен шығамын, — деп ақысын сұрайды. Бай: — Тісімді сыңдырдың, соның төлеуі үшін алдым, — деп...

Толық оқу

Ақ тілек

28.11.2019

Қазыбектің он бір, он екі жастардағы кезі болса керек. Жас та болса оның жүріс-тұрысынан, сөйлеген сөзінен сол кездегі ел жақсылары үміткер бола бастапты. Сондықтан олар сапарға ке...

Толық оқу

Қазыбек және қалмақ ханы (VІ нұсқа)

28.11.2019

Абылай ханның заманында калмақтың Қоңтажы деген ханы қалың қолмен келіп, бейбіт жатқан қазақ елінің бір шетін шауып алып кетіпті. Қоралы қой, үйірлі, қосты жылқы, «кұл» қылам деп ұ...

Толық оқу

Қаз дауысты Қазыбек би (V нұсқа)

28.11.2019

Қоңтожы деген қалмақтың ханы қазақтардың малын тонап кетеді. Бірер жыл арада өткен соң, қазақтар бас қосып, небір шешен, билерді сыннан өткізіп, іріктеп жіберіп Қоңтожылардан малды...

Толық оқу

Келдібекұлы Қазыбектің қаз дауысты атануы (ІVнұсқа)

28.11.2019

Абылай XVIII ғасырдағы атағы жер жарған хан болыпты. 1700 жылдар шамасында дүниеге келіп, кейін Түркістанда Әбілмәмбет төреге қызмет істеп, оған тағы қорланып, Төле бидің түйесін б...

Толық оқу

Қазыбектің қаз дауысты атануы (ІІІ нұсқа)

28.11.2019

Бұрынғы қазақ пен қалмақ жауынгер кезде, Абылай хан бірнеше батырларды ертіп Сырдария жақтағы халқын аралап кеткенде, Шынбай деген дұшпан астыртын келіп, Абылайдың елін шабуға қола...

Толық оқу

Қазыбектің қаз дауысты атануы (ІІ нұсқа)

28.11.2019

Кентазы деген қалмақ ханы болыпты. Орта жүздің Абылай деген ханы болыпты. Сол Кентазы сол тұста қазақ жеріне екі рет шабуыл жасапты. Елін, малын айдап кетіпті. Енді үшінші рет шаба...

Толық оқу

Исатайдың түсі жайлы

28.11.2019

Беріштің ұраны — «Ағатай!». Ағатай атамыз жасында Қайдауыл деген батырының қызына үйленеді. Онан Бұқай деген бір бала туады. Бұқай жиырмаға жеткесін-ақ Ағатайға ілесіп жорыққа жүре...

Толық оқу

Сырым мен Саржала би (ІІ нұсқа)

28.11.2019

Ханды шабардың алдында Алдар би Сырымға: «Саржала биге барып кет!» — депті. Саржала бимен Сырым әуелден араз екен, Саржаланың көлінің қасына Сырым әкесінің моласын салады.

Толық оқу

Бұрын туғаннан ақыл сұра

28.11.2019

Сырым батыр бала күнінде он төрт жасында-ақ жорыққа аттанатын болыпты. Сонан он сегіз жасқа келеді.

Толық оқу

Сырымның айтқаны

28.11.2019

Өзбек, қалмақ, түрікпен үшеуі ресейге қосылу жөнінде патша өкіметіне адам жіберсе, олар: «Амударияны сат», — дейді.

Толық оқу

Сырымның анасының неге жерік болғаны жөнінде (III нұсқа)

28.11.2019

Сол Сырым батыр бір күндерде тумаларына ренжіп, не себеп болса да мамасына (анасына) айтқан көрінеді:

Толық оқу

Дәулетбай батыр

27.11.2019

Ел аузындағы аңыз-әңгімеге қарағанда, Дәулетбай батыр қапсағай денелі, ақ сұр жүзді, тік иық, өткірді жанарды адам болған.

Толық оқу

Өтегеннің дүниеге келуі

27.11.2019

Өтегеннің әкесі өтеғұл елу бес жасқа келгенде, азамат болып, ер жетіп отырған он екі ұлы оба ауруынан қайтыс болыпты. Он екі ұлынан бірдей айырылған Өтеғұл күндіз-түні жылаудан көз...

Толық оқу

Қабанның Алтай өңірінде көзге түсуі

27.11.2019

Күн өте келе Қабанның қайраты ел көзіне түсе бастайды.

Толық оқу

Жеке батыр

27.11.2019

1817 жылы көктем, Бейсенбі ауылы қазіргі Қаба ауданына қарасты Қостай талдысы деп аталатын қоныста отырған еді.

Толық оқу