Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Бақ тайса, батырлық пұшайман жейді.
Ілмектер: бақ, батырлық
Бақ пен дәулет көшпелі.
Ілмектер: бақ, дәулет
Бақ келсе, бәрі келеді.
Ілмектер: бақ
Байысаң да өлетұғын кез жетер,
Ілмектер: байлық, бөз, өлім
Сонда саған екі-ақ құлаш бөз жетер.
Байыпты сөздер бір-біріне ұқсап тұрады.
Ілмектер: байып, сөз, ұқсастық
Байыдым деме,
Ілмектер: байлық, кедей, жер, сіңір
Кедейлік сіңіріңе жетер.
Жетістім деме,
Қара жер түбіріңе жетер.
Байығанда бас имес, ол — адамның әлсізі.
Ілмектер: байлық, адам, әлсіз
Байтал озып, бәйге алмас.
Ілмектер: байтал, бәйге
Байтал — жүйрік, парқы жоқ,
Ілмектер: Байтал, қатын, шешен, жүйрік
Қатын — шешен, нарқы жоқ.
Байменен алысып болмас,
Ілмектер: бай, терек
Терекпенен күресіп болмас.
Баймен айтыспа, палуанмен күреспе.
Ілмектер: бай, айтыс, палуан, күрес
Байлықтың не керегі, қайыры болмаса,
Ілмектер: байлық, қайыр, билік, әділдік
Биліктің не керегі, әділдігі болмаса.
Байлыққа жомарттық жарасады.
Ілмектер: байлық, жомарттық
Байлық іздеп, мақтан тілеп жортқан да,
Ілмектер: байлық, мақтау
Жарасады кісілігі артқанға.
Байлық үшін отқа түспе, таспағын,
Ілмектер: байлық, от, құмарлық
Құмарлықтың мойнын жұлып тастағын.
Байлық не дегізбейді,
Ілмектер: байлық, аштық
Аштық не жегізбейді.
Байлық — нағыз дұшпан.
Ілмектер: байлық, дұшпан
Байлық — басқа машақат,
Ілмектер: байлық, машақат, ашкөздік, әдет, жаман, қайғы, өкініш, кедей, бай, тағдыр
Ашкөздік — жаман әдет, серті қатты,
Өкініш артында оның қайғы жатты.
Бай болу, кедей болу — тағдыр ісі,
Мал іздеу — ерге әшейін машақат-ты.
Байлығы тайған бек
Ілмектер: бай, байлық, бек, жұрт, күн
Жұртсыз күн көре алмайды.
Байларменен алысып болмас,
Ілмектер: бай, терек, күрес
Терекпенен күресіп болмас.
Байлардың сыйлығынан
Ілмектер: бай, кедей, сыйлық, сабыр, артық
Кедейдің сабыр еткені артық.
Байлар ашты тоқ санар,
Ілмектер: бай, аш, тоқ, жаман
Аш жаманын жоқ санар.
Байғұстың аузы асқа тисе,
Ілмектер: байғұс, ас, мұрын
Мұрны қанайды.
Байғұстың асын «биссмилла» тауысар.
Ілмектер: байғұс, ас, тағам
Байқасаң, бақыт бір жерде тұрмайды.
Ілмектер: бақыт, жер
Байдың ісі пәрменменен,
Ілмектер: бай, іс, жарлы, кедей, пәрмен, дәрмен
Жарлының ісі дәрменменен.
Байдың мың қойының ішінде
Ілмектер: бай, мал, кедей, жарлы, тоқты, қара
Жарлының жалғыз қара тоқтысын көреді.
Байдың малы теңіз,
Ілмектер: бай, мал, теңіз, байлық, доңыз
Ептеп жемеген доңыз.
Байдың қойы желігіп қасқырға соқтықса да, аман қалады.
Ілмектер: бай, қой, қасқыр, аман
Байдың асын байғұс қызғанар.
Ілмектер: бай, ас, қызғаныш
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі