Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Әкімі зұлым болса, елі азады.
Ілмектер: әкім, зұлым, ел
Әкімшіліктен де гөрі әділет қымбат.
Ілмектер: әкім, әділет, қымбат
Әкімнің мойны қылшадай, басы таудай.
Ілмектер: әкім, тау, бас
Әкімнің көңілінде болғанша,
Ілмектер: әкім, көңіл, көз
Көзінде бол.
Әкімнің достығына сеніп болмайды.
Ілмектер: әкім, достық
Әкімнің ақысы болса,
Ілмектер: әкім, ақы, қара
Қараның қақысы бар.
Әкімменен қарсы болсаң, күнің жаман,
Ілмектер: әкім, күн, молда, дін, жаман
Молдаменен қарсы болсаң, дінің жаман.
Әкімдердің ашуынан сақтан.
Ілмектер: әкім, ашу
Әкімдерден ғадалет тайса,
Ілмектер: әкім, ел, пейіл
Елдің пейілі тарқайды.
Әкімге қарсы болма, күніңе кемшілік болар,
Ілмектер: әкім, молда, дін, күн
Молдаға қарсы болма, дініңе кемшілік болар.
Әкім тура болмаса, жұрт бұзылар,
Ілмектер: әкім, жұрт, саудагер, нарық
Саудагер жаман болса, нарық бұзылар.
Әкім өзгерсе де, әдет өзгермейді.
Ілмектер: әкім, әдет
Әкім көп беріп, аз алатын болсын.
Ілмектер: әкім, аз, көп
Әкім болсаң, қызметші ал,
Ілмектер: әкім, қызметші, айып
Ол — сенің аяғың, аяғыңның айыбына көз боп жүр.
Әкім болған көп тұрмас.
Ілмектер: әкім
Әкім ақылды, дана болса, төңірекке бас болар.
Ілмектер: әкім, дана, төңірек, ақымақ, жауыз, қас
Ақымақ жауыз болса, төңірекке қас болар.
Әке-шешесіне жаман сөз айтқан кісіні өлтіруге тиісті.
Ілмектер: әке, шеше, жаман, сөз
Әкеңе игілік етсең,
Ілмектер: әке, бала, қарт, игілік
Балаңнан соны күт, қартым.
Ұстаздың абыройы болмаса,
Ілмектер: ұстаз, мұғалім, шәкірт, сақал, ойын, абырой
Шәкірттері оның сақалымен ойнайды.
«Кісі не сөйлесе де әуелі ойланып алып,
Ілмектер: ұстаз, мұғалім, сөз
Әсілін біліп сөйлегені жөн» депті ұстаз.
Дау-жанжал әбден белең алған кезде де татуласу туралы ойлау керек.
Ілмектер: дау, жанжал, татуласу, Әзiрбайжан мақалы
Әкеңді қартайса да, қадірлеп тұр,
Ілмектер: әке, өмір, қарттық, қадірлеу, ренжіту
Өміріңше оны тіпті ренжітпе.
Әкелі жетім — арсыз жетім,
Ілмектер: әке, жетім, шеше, ар, ерке
Шешелі жетім — ерке жетім.
Әкеге қарап ұл туар.
Ілмектер: әке, ұл
Әке ұрған ұл оңар,
Ілмектер: әке, шеше, ұл, қыз, ұру
Шеше ұрған қыз оңбас.
Әке мейірімінен ұстаз жәбірі жақсы.
Ілмектер: әке, мейірім, ұстаз, жәбір
Әйелі жаман еркектің жаман аты шығады.
Ілмектер: әйел, еркек, жаман, ат
Әйелдің жалғыз жетістігі бар:
Ілмектер: әйел, ар, дақ, жетістік
Ол — дақ түспеген ары.
Әйелдің дауысы қатты шыққан үйдің босағасынан жақсылық күтпе.
Ілмектер: әйел, дауыс, үй, босаға
Әйелдің ақылы қысқа, шашы ұзын.
Ілмектер: әйел, ақыл, шаш, қысқа, ұзын
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі