Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Айтады екен алуа, бал татқандар:
Ілмектер: бал, алуа, аш, тоқ, түн, азан
«Азанда аш қой түнде тойып жатқандар».
Айта берме сөз біткеннің бәрін де,
Ілмектер: ойлау, дәм, сөз, айту
Ойлап сөйле, таңдап дәмін, нәрін де.
Айт жеткізіп білімдіге, мұны ұғар,
Ілмектер: білім, құлын, ат
Құлын ат боп, қысырақ та тынығар.
Айрылған азады,
Ілмектер: қосылу, айрылу
Қосылған озады.
Айран ішкен құтылды,
Ілмектер: айран, шелек
Шелек жалаған тұтылды.
Айласын білген кісіге
Ілмектер: айла, арыстан
Арыстан да бастығар.
Айласыз ау құрған
Ілмектер: айла, құс, ау
Құс ұстай алмайды.
Айламен арыстан ұстар,
Ілмектер: айла, арыстан, күш, тышқан
Қара күшпен тышқан да ұстай алмас.
Айла білген кісілер
Ілмектер: айла, алдау, көз
Көзіңді байлап алдайды.
Айқай, көкірек!
Ілмектер: көкірек, жүрек
Не демейді сұм жүрек.
Қыран құсты баптау қиын, тәтті тағамды сақтау қиын.
Ілмектер: Қыран құс, баптау, сақтау
Сонаршыға із керек, із танырға көз керек.
Ілмектер: сонаршы, із, көз
Алжыған бүркіт тышқаншыл.
Ілмектер: бүркіт, алжу
Қыран құс – ер жолдасы.
Ілмектер: құс, қыран, ер, жолдас
Бүркітін мақтағанның ұясын сұра, жігітін мақтағанның нағашысын сұра.
Ілмектер: нағашы, бүркіт, ұя, жігіт, мақтау
Бүркіт бабына келгенде қасқыр алады, қаршыға бабына келгенде түлкі алады.
Ілмектер: бүркіт, қаршыға, бабы болу, даярлық, дайындық
Бүркіт аш болса алады, тазы тоқ болса алады.
Ілмектер: бүркіт, тазы
Құс тұзаққа жем үшін түседі.
Ілмектер: тұзақ, құс
Саятшы бапшыл болса, бүркітке бақ.
Ілмектер: саятшы, бүркіт, баптау
Алса – құсым, алмаса – желпуішім.
Ілмектер: құс, желпуіш
Сыншы сырын айтпайды, бүркітші шынын айтпайды.
Ілмектер: сыншы, сыр, бүркітші, Шын
Кәрі қыран – аңшының бастаушысы.
Ілмектер: қыран, аңшы, бастаушы
Араны ашылған қыран не аңды алады, не аңшының өзін алады.
Ілмектер: аран, қыран, аңшы, араны ашылу, тойымсыздық, ашкөз, қомағай, тойымсыз, қанағатсыз, сараң, Шерхан Мұртаза
Қыран ұясының ауызынан жем іздемес, қоян інінің аузындағы шөбін жемес.
Ілмектер: қыран, жем, қоян
Жеріне қарай бұланы, тауына қарай қыраны.
Ілмектер: жер, қыран
Түлкі алмас қыран жоқ, құсбегісі кезіксе, жақсы болмас жігіт жоқ, ақылшысы кездессе.
Ілмектер: қыран, Құсбегілік, жігіт, ақыл, даму, өсу, өзгеру
Қырандарын қинаған – даласын да сыйламас, ұландарын қинаған – данасын да сыйламас.
Ілмектер: қыран, дала, ұлан, сыйлау, сыйластық, сый
Бүркіттің сайрағаны – өлгені.
Ілмектер: бүркіт, құс туралы, Қыран құс, намыс
Айдың жарығы төңірегіне түседі,
Ілмектер: ай, жарық
Өзіне түспейді.
Айдаһар айға шапшиды.
Ілмектер: Айдаһар, ай
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі