Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Абысының болса, күндесім жоқ деме.
Ілмектер: абысын, күндес, туыс
Жан бар жерде – қаза бар.
Ілмектер: жан, қаза
Көк байталға мінген сергексиді,
Ілмектер: мерген, көгершін
Көгершінді ілген мергенсиді.
Боларыңда болар өт,
Ілмектер: жорға
Боз жорғадай желіп өт.
Өсер өзін сыйлайды,
Ілмектер: сый, сыйлау
Өспес өзгені сыйлайды.
Амалын тапқан ажалдан құтылады.
Ілмектер: амал, ажал
Жетеудің бірі – Қыдыр.
Ілмектер: жеті, Қыдыр
Айт болар, айттың да арты болар.
Ілмектер: айт
Жаңбырмен жер көгерер,
Ілмектер: жаңбыр, бата
Батамен ел көгерер.
Қымызды кім ішейін демесін,
Ілмектер: қымыз, қыз, қырғыз мақалы
Қызды кім құшайын демесін!
Батырсынған жігітті жау келгенде көрерміз.
Ілмектер: батыр, жау
Өтірікті де ебін тапқан айтады.
Ілмектер: өтірік
Пісеріне шыдаған да,
Ілмектер: шыдамдылық, шыдам
Түсеріне шыдамаған.
Ер тамағы – елден,
Ілмектер: ер, тамақ, бөрі, қасқыр, жол
Бөрі тамағы – жолдан.
Ауылынан дәметкен,
Ілмектер: ауыл, алақан, дәмету
Алақанын күзеткен.
Ер қатесіз болмайды,
Ілмектер: қате, қателік, ер, көл, бақа
Көл бақасыз болмайды.
Жалғыз аттың шаңы шықпайды,
Ілмектер: жалғыздық, ат, шаң, ер, даңқ
Жалғыз ердің даңқы шықпайды.
Ер еңбегін жер жұтпайды.
Ілмектер: ер, еңбек, жер
Жаман қойшы жайылымын жарты-ақ күнде тауысады.
Ілмектер: қойшы, жайылым
Арғымақ мойнын оқ кесер,
Ілмектер: арқымақ, кедейлік, азамат
Азамат мойнын жоқ кесер.
Дұшпанға өлім тілегенше,
Ілмектер: дұшпан, өмір, өлім, қырғыз мақалы
Өзіңе өмір тіле.
Ұстаның қуаруын білгенше,
Ілмектер: ұста, темір, қырғыз мақалы
Темірдің суаруын біл.
Жатар қарын жармадан садақа.
Ілмектер: садақа, қарын, қырғыз мақалы
Жаманнан сөз естігенше,
Ілмектер: жаман, жақсы, сөз, таяқ жеу, қырғыз мақалы
Жақсыдан таяқ же.
Бергенін алған –
Ілмектер: надан, жаман, құсу, қырғыз мақалы
Наданның ісі.
Ішкенін құсқан –
Жаманның ісі.
Бұрын барған қоныс алады,
Ілмектер: қоныс, бұрын, сөгіс, қырғыз мақалы
Кейін келген сөгіс алады.
Бұзау мұз жалайды,
Ілмектер: мұз, бұзау, қырғыз мақалы
Торпақ тұз жалайды.
Қауыншыға қабық қымбат болмайды.
Ілмектер: қабық, қымбат, қырғыз мақалы
Базар барға – балдай,
Ілмектер: базар, бар, бай, кедей, қырғыз мақалы
Жоққа – зәрдей.
Күлкісін іріккен жаннан түңіл,
Ілмектер: күлкі, жауын, түңілу, қырғыз мақалы
Шала бүріккен жауыннан түңіл.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі