Ашу арындайды,
Ақыл соңынан аяндайды.

Ілмектер: ашу, ақыл

---

---

Ашу тұрған жерде, ақыл тұрмас.

Ілмектер: ашу, ақыл

---

---

Көргеннен көз ақы алады.

Ілмектер: көз, ақыл

---

---

Ақылдан ашу көп болса, ақыл кетер,
Ашудан ақыл көп болса, ашу не етер.

Ілмектер: ақыл, ашу

---

---

Кірмей тұрып, шығарыңды ойла.

Ілмектер: ой, ақыл

---

---

Сыртын көріп ішінен түңілме.

Ілмектер: сырт, іш, ақыл

---

---

Қайтып келер есікті қатты серіппе.

Ілмектер: есік, ашу, ақыл

---

---

Ақылдының белгісі байыса аспайды,
Дәрежесіне таспайды.

Ілмектер: ақыл, байлық

---

---

Ақыл — жас ұланнан,
Жүйрік — тай құнаннан.

Ілмектер: ақыл, жас, жүйрік, құнан, тай

---

---

Ақылдассаң шешерсің,
Ақылдаспасаң кем кесерсің.

Ілмектер: ақыл, ақылдасу

---

---

Бойымдай бой табылса да,
Ойымдай ой табылмас.

Ілмектер: ой, бой, ақыл

---

---

Ақыл — дария,
Ой — теңіз.

Ілмектер: білім, ілім, ақыл, ой

---

---

Ақыл ойдан артық.

Ілмектер: ақыл, ой, білім, ілім

---

---

Есердің ақылы түстен кейін кіреді.

Ілмектер: ақыл, есер, өмір, орта, тұрмыс, тірлік, қоғамдық құбылыстар

---

---

Бір жас үлкеннен ақыл сұра.

Ілмектер: ақыл, өмір, орта, тұрмыс, тірлік, қоғамдық құбылыстар

---

---

Ашу - қайнар, ақыл дос, ақылыңа ақыл қос.

Ілмектер: ашу, ақыл, дос, өмір, орта, тұрмыс, тірлік, қоғамдық құбылыстар

---

---

Жақсының айтқан ақылы - алуа.

Ілмектер: ақыл, өмір, орта, тұрмыс, тірлік, қоғамдық құбылыстар

---

---

Ақылды кісінің белгісі - аз сөйлеп, көп тыңдау.

Ілмектер: ақыл, аз, көп, сөз, өмір, орта, тұрмыс, тірлік, қоғамдық құбылыстар

---

---

Малдан жарлы қалсаң қал, ақылдан жарлы қалма.

Ілмектер: мал, жарлы, ақыл, өмір, орта, тұрмыс, тірлік, қоғамдық құбылыстар

---

---

Өзіңнен бір көйлек тоздырғаннан сұра.

Ілмектер: көйлек, сұрау, кеңес, ақыл

---

---