Мойнына арқан түсіп, күш батпаған...
- 0
- 0
Мойнына арқан түсіп, күш батпаған,
көнбеген жаз – кермеге, қыс – қақпаға,
бір асау әлі қашып жүрген сын-ды,
құрыққа сол күндері ұстатпаған.
Тау – Жұмекен Нәжімеденов
Бұл бетте «Тау» атты Жұмекен Нәжімеденов жазған табиғат туралы өлең берілген.
Шамасы жоқ
Тастайтұғын қар-мұзын да аунатып,
Жылжи алмай қалыпты, әне, тау қатып.
Әлемдегі мықтылықтар не түрлі
алыс, суық көрінуде секілді,
Пайдасы жоқ, сұсы ғана сырт биік
Көкшиеді мұз-қабағын құрт түйіп.
Қыпыңдайды көк кірпігі шыршаның,
тауға еліктеп қалыпты, әне, бұлт та ұйып.
Ұлысың, тау!
Ал, не болды?
Табанында тұрса да
Құм тағдыры — өз тағдырың бір сана.
Қабақ қатып, қар мен мұзды құрсана,
атағаны үшін жұрттың ұлы деп
нең бар еді ызбарланып мұншама!
Мына тұлғаң — аятар, не мұңайтар,
тастың тегі — топырақ деп кім айтар...
Уа, ұйып қал, бұлақ, бір сәт ұйып қал,
жаралғаныңды ұмыт сен де сұйықтан!
Тастайтұғын қар-мұзын да аунатып,
Жылжи алмай қалыпты, әне, тау қатып.
Әлемдегі мықтылықтар не түрлі
алыс, суық көрінуде секілді,
Пайдасы жоқ, сұсы ғана сырт биік
Көкшиеді мұз-қабағын құрт түйіп.
Қыпыңдайды көк кірпігі шыршаның,
тауға еліктеп қалыпты, әне, бұлт та ұйып.
Ұлысың, тау!
Ал, не болды?
Табанында тұрса да
Құм тағдыры — өз тағдырың бір сана.
Қабақ қатып, қар мен мұзды құрсана,
атағаны үшін жұрттың ұлы деп
нең бар еді ызбарланып мұншама!
Мына тұлғаң — аятар, не мұңайтар,
тастың тегі — топырақ деп кім айтар...
Уа, ұйып қал, бұлақ, бір сәт ұйып қал,
жаралғаныңды ұмыт сен де сұйықтан!
Фара
Жұмекен Нәжімеденовтің «Тау» — қазақ поэзиясында табиғат пен адам болмысын терең философиялық образдар арқылы жеткізетін әсерлі шығарма. Бұл өлеңде таудың қатып қалған сыры мен оның биік бейнесі суреттеліп, табиғаттың сыртқы мықтылығы мен ішкі әлсіздігі арасындағы парадокс ашады: тау өзі биік, үлкен көрінсе де, қабақ қатып, қар‑мұзға тұншығып қалғаны оқырманға табиғаттың да адам секілді сезімге бай екендігін сезіндіреді.
Өлеңде таудың бейнесі өмірдегі биік мақсат пен адам рухының күресінің символы ретінде айқын көрінеді — тау биік болса да, оның ішінде құм тағдырының өзіндік салмағы бар дейтін ойлар терең ойға жетелейді.
Мен бұл өлеңді оқып, табиғаттың көркемдік тілі мен поэзиядағы терең ойды үйлестіре отырып жеткізуін жоғары бағаладым. Мұндай шығармалар қазақ әдебиетінің рухани байлығын көрсетеді және оқырманға табиғат пен адам арасындағы байланысты қайта ойлауға мүмкіндік береді.