Өлеңдер жинағы - 640 бет

Құлпы қызға

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Нағыз асыл дүр едің,
Жәннаттың ғайни һүрі едің.
Қиядағы сен сұңқар,
Қол жетпес жерде жүр едің.

Толық оқу

Ақжібекке

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Қарағым, қатарыңнан көркем түсің,
Ұнайды көңіліме де қылған ісің.
Құлпырып бәйшешектей түрленесің,
Берген соң лайықтап Құдай пішін.

Толық оқу

Әйелдерге

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Ала бер айтқан тілді болма қалша,
Пайданды ет, кете бермей қаңғып малша.
Ұйықтама, ұятты ойла ашық, тесік,
Су сіңген су шетінде жатқан салша.

Толық оқу

Сақтағанға

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Сау-саламат жүрмісің,
Шырағым, інім Сақтаған.
Ағаң едім әрқашан,
Әркімге айтып мақтаған.

Толық оқу

Құрдасына

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Соғып бер, сөзді қой да, маған шаппа,
Соқпасқа сылтауратып, дәлел таппа!
Шебердің, қалайда да, қолы ортақ,
Кіржиіп, кірпігіңмен көзің жаппа.

Толық оқу

Сымбатты сұлу

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Мысалы көзің - гауһар, маржан - тісің,
Күндей-ақ шығып келе жатқан түсің.
Сүмбіл шаш, сұңқар мойның, пісте мұрын,
Иілген берді Алла айдай пішін.

Толық оқу

Молдаларға

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Мен, өзім - мұсылманмын, қолым - Алла!
"Қалай?" - деп, халыққа көрсет, қолыңа ал да.
Баласы мұсылманның бола қойсаң,
Мұнымды "өтірік" деп ойыңа алма!

Толық оқу

Ыбырай төреге

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Жасыңнан шашың қойып, шөпкі кидің,
Сарп еттің заң-зәкүнге бәрін мидың.
Орысқа өлсем де ұқсас боламын деп,
Көт баспай, көп ішінде тұрып сидің.

Толық оқу

Қалдыбекке

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Алла аты абайласаң қолында тұр,
Жазуы Мұхамметтің формында тұр.
Күн бітсе, кебінге орап көмер халқың,
Өлімнің екі аяғың орында тұр.

Толық оқу

Дін жайында

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Дін ашқан еді Мұрсал әуел бастан,
Екінші Әбубәкір, Омар, Оспан.
"Зүл һүжжа" қамқам, самсам Зүлпіқармен,
Төртінші тиді қолға Әлі Арыслан.

Толық оқу

Сам батыр

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Сам батыр "Саудагер" деп өзгертті атын,
Әр түрлі сатушы еді жауһар затын.
Жеті ай Қытай жерін қоныс етіп,
Танитын болды тегіс еркек, қатын.

Толық оқу

Мақта

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Арықтың жиегінде жатқан қонып,
Большевик келді ауылға қонақ болып.
Түркістан темекісін тартты дағы,
Сөйледі жайылым қырды көзбен шолып.

Толық оқу

Әшкәбус

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

...Сап тартып екі жағы, тұрды қарсы,
Асықпай ай тақырға қойған алшы.
Тұстың Риһамға көзі түсіп:
– Майданға бедеу мініп, – деді, – баршы!

Толық оқу

Тұтқын қыз

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Бәденнен жан бұлбұлы ұшса қай күн,
Бөз болар үш-ақ қары алар бәйгің.
Апарып айдалаға аға, інің,
Көрсетпей көміп тастар бардай айыбың.

Толық оқу

Рауа бану

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Тоқталмай топ ішінде, тілім сөйле,
Дауамат тұра алмайсың мұндай кейде.
Жаһанның опасызы ойға түсіп,
Қалмай ма қапаланып көндің кейде.

Толық оқу

Данышпан қарт

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Ажалдан адамизат қалмайды cay,
Қайраты — еш, қаза жетсе, құлатқан тау.
Санаулы бітіп сүрік сарқылған соң,
Етерсің өрт кездескен қамыстай лау.

Толық оқу

Мәрді дихан

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Тіл — тілмаш, ақыл — уәзір, көңіл — сұлтан,
Нәпсі — тақ, кеуде — сарай, жығасы — тән.
Қол — жендет, көз — қарауын, құлақ – тыңшы,
Аяқ — құл, мұрын — дәрігер, шамшырақ — жан.

Толық оқу

Өтірік хикаясы

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Шынкөйдің шырайы артықшамнан-дағы,
Жүзі кір жалғаншының шаңнан дағы.
Ту ұстап туралардың топ бастауы,
Ататын анық бектер таңнан-дағы.

Толық оқу

Қатын хикаясы

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Үйіне бір қатынның қонды Иса,
Үйіне қой демейтін қонақ сыйса.
Төріне тұра сала төсек жайын,
Болды ойы — Иса үшін жанды қиса!

Толық оқу

Аққұс хикаясы

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Осындай қауышқанда қатар-құрбы,
Қайтесің, кеуіліндегі шашпай дүрді?!
Жаһанға жаратылып келгеннен соң,
Әркім өз шамасынша дәурен сүрді.

Толық оқу

Қаңбақ хикаясы

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Ілгергі өткен заманда,
Көріпті біреу қаңбақты.
Аяғы жоқ, қолы жоқ,
Жүреді деп қалай таңлапты.

Толық оқу

Нушаруан хикаясы

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Бақ құсы баяндаса бастарыңа,
Жұмыс қыл, жарасарлық наштарыңа.
"Жаспын" деп, жауға қарсы шаба берме,
Ақ кірер әлі-ақ бір күн шаштарыңа.

Толық оқу

Сүлеймен хикаясы

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

"Ер" деме елге зұлымдық еткендерді,
"Бай" деме бейсахауат өткендерді.
"Дана, – деп, – дария заңлы" дәріп етпеңдер,
Соңына сөз тастамай кеткендерді.

Толық оқу

Дәруіш хикаясы

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Кидіріп бір кедейге бейбәһә тон,
Сұлтаны Шам Шәриптің беріп ет шен.
Соны да тыңдасаңдар сөз қыламын,
Дертіне қасталардың болғандай ем.

Толық оқу

Жесір қатын хикаясы

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Ей, тілім, сөйле шірін, тапсаң тымсал,
Тірілік тұрмас дауам, тербеніп қал.
Асылың, абайласам, гүл сияқты,
Бір салқын, сап боларсың, соқса шамал.

Толық оқу

Қамыс мінген хикаясы

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Өмірі соққан желдей адамзаттың,
Қызығы түс сияқты көңіл шаттың.
Жүз жылғы "айшы әшірет" аңғарғанға,
Болмайды шамасындай бір сағаттың.

Толық оқу

Дарақ пен сая

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Дараққа сая бір күн өкпеледі:
– Айналдың андауымда епке, – деді.
Күн түрін көрсетпеске күні бұрын,
Жаясың жапырағыңды шепке, – деді.

Толық оқу

Төрт дос

Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Болады бақ, ықпалдың — бірлік кілті,
Болмайды бір болғанның жаннан мүлті.
Мысалы мұндайынша еттік өлең,
"Халықтың қолданар, – деп, – қай бір ұлты".

Толық оқу

Қыз Жібек

Сәкен Сейфуллин

Мен сөйлеймін, жарандар,
Тыңдап құлақ салыңыз.
Аз әңгіме қозғайын
Келгенінше қалымыз,

Толық оқу

Туған жер — алтын бесік

Ғафу Қайырбеков

Атқан таң, арайлы күн, аманбысың?
Самғайды сахарадан саған құсым.
Қымыздай тәтті тірлік, көрмек тірлік,
Сүйем мен сені осынау далам үшін.

Толық оқу

Туған жерге арнап

Ғафу Қайырбеков

Туған жер — алтын бесік, асыл анам,
Ауаңмен, ақ сүтіңмен асыраған,
Мен - дағы ұлың едім өзің тектес,
Алысқа несібесі шашыраған.

Толық оқу

Кипарис

Ғафу Қайырбеков

Ертеде ескі грек заманында,
Көктегі кеп құдайдың аманында,
Болыпты патшаның бір жалғыз ұлы
От байлап, аң ататын садағына.

Толық оқу

Ғажайып бақ

Ғафу Қайырбеков

Осында бәрі жиылған
Әлемдегі ағаш әулеті.
Әкелген не бір қиырдан
Анамыз жердің дәулеті.

Толық оқу

Қарлығаш ұясы

Ғафу Қайырбеков

Осылай деп атаған
Шың үстінде тұр сарай.
Сонда нұрын сақтаған
Таңнан тұңғыш туса арай.

Толық оқу

Шатыртау

Ғафу Қайырбеков

Шатыртау, көрінесің көзге қандай!
Көп уақыт кірпігімді қозғай алмай,
Қарадым аңтарылып, сәл шегініп,
Алдымнан бір биік от маздағандай.

Толық оқу