Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Жауды көрсең баспалат, құтылғанша асықсын.
Ілмектер: жау
Жауды сынасып ұрыспақ жоқ.
Ілмектер: жау, сын, сынау
Көрінгеннің алысы жоқ,
Ілмектер: алыс, ауыр
Көтергеннің ауыры жоқ.
Судың басы бұлақ болса да, аяғы құлар теңізге,
Ілмектер: су, жақсы, жаман, ұқсастық
Жақсыдан жаман туса да, тартпай қоймас негізге.
Жақсыдан шарапат, жаманнан кесапат.
Ілмектер: жақсы, жаман
Мұзға сүйенбе, жауға сенбе.
Ілмектер: мұз, жау, сенім
Патша залым болса жұрт тозады,
Ілмектер: патша, залым, алым
Патша алым болса жұрт озады.
Жамандық көрмей, жақсы болмас.
Ілмектер: жамандық, жақсы
Бірдің кесапаты - мыңға, мыңдікі - түменге.
Ілмектер: кесапат, мың, түмен
Келген - дәулет, кеткен - бейнет.
Ілмектер: дәулет, бейнет
Жақсы үйге түскен - келін болады,
Ілмектер: үй, келін, келсап, жақсы, жаман
Жаман үйге түскен келін - келсап болады.
Би жоқта құл жүреді жораға,
Ілмектер: би, құл, ит, шошқа
Ит жоқта шошқа үреді қорада.
Қатын ақылсыз, бақа құйрықсыз.
Ілмектер: қатын, бақа, ақыл
Сөздің азы жақсы,
Ілмектер: сөз, бас, жақсы
Бастың тазы жақсы.
Соқыр көргенінен жазбас.
Ілмектер: соқыр, көру
Аққа қара жақ,
Ілмектер: ақ, қара
Қараға шара жоқ.
Сабасына қарай піспегі,
Ілмектер: сәйкестік, саба, сақал
Сақалына қарай іскегі.
Өтіріктің де шындайы бар.
Ілмектер: өтірік, шындық
Ағайыннаң азары болса да, безері болмайды.
Ілмектер: ағайын туыс
Жарлы кісі бай болса, көтін қоюға жер таппайды,
Ілмектер: жарлы, кедей, бай
Бай кісі жарлы болса, бетін қоюға жер таппайды.
Малдының беті жарық,
Ілмектер: мал, дүние
Малсыздың беті шарық.
Қараған өз жерінде гүрілдер.
Ілмектер: туған жер, отан
Бақа көлінде патша,
Ілмектер: бақа, балық, патша
Балық суында патша,
Жігіт елінде патша.
Туған жердің жері де көрікті,
Ілмектер: туған жер, ел, отан
Елі де сүйікті.
Жетесіз батыр тез өлер.
Ілмектер: батыр
Батыр мақтанса бір оқтық,
Ілмектер: батыр, мақтану, мақтаншақтық, бай
Бай мақтанса бір жұттық.
Құдай малыңды алса да бейіліңді алмасын.
Ілмектер: құдай, мал
Ер егіз, еңбек жалғыз.
Ілмектер: ер, еңбек, жалғыз
Өтірік айтып пайда тапсаң, ақырында залал табарсың,
Ілмектер: өтірік, рас, шындық, пайда, залал
Рас айтып, залал тапсаң, ақырында пайда табарсың.
Батыр аңқау келер,
Ілмектер: батыр, аңқау, балуан
Балуан өктем келер.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі