Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Тауды арқанмен жығуға болмайды,
Ілмектер: тау, теңіз
Теңізді қайықпен жабуға болмайды.
Ескі садақ сынығынан,
Ілмектер: ескі, жаңа, садақ
Жаңа садақ шығады.
Талдың жұмсақтығы өзіне жарасар,
Ілмектер: тал, ағаш, жұмсақ, қатты
Қайыңның қаттылығы өзіне жарасар.
Арыстан қартайса, тышқан інін аңдиды.
Ілмектер: арыстан, қарттық, тышқан, ін
Бара-бара мың болар,
Ілмектер: мың, көл
Тама-тама көл болар.
Қос қылыш бір қынапқа сыймайды.
Ілмектер: қылыш
Ескі көр тірілерге үй болмайды,
Ілмектер: көр, үй, аңшы
Тақыр жерде аңшыда күй болмайды.
Белгі болса, адам жолдан адаспайды,
Ілмектер: жол, сөз
Білігі болса, кісі сөзден шатаспайды.
Жалқауға бұлттың көлеңкесі де жүк.
Ілмектер: жалқау
Батыр жауда сыналады,
Ілмектер: батыр, дана, жау, сынақ
Дана дауда сыналады.
Құрғақ ағаш иілмейді.
Ілмектер: ағаш
Батырды ренжітіп, зәбір қылма.
Ілмектер: батыр, ренжіту
Ұшқыр аттың арқасын жауыр қылма.
Бөрік бассыз болмас.
Ілмектер: бөрік, бас
Жалғыз қаз қаңқылдамас.
Ілмектер: жалғыздық, қаз
Балықтың өзі суда,
Ілмектер: балық, су
Көзі сыртта.
Үлкенмен бала дауласпас,
Ілмектер: дау, жау
Қырғи мен сұңқар жауласпас.
Құзғын – қорқау қасқырдың олжаласы.
Ілмектер: құзғын, олжа
Құрғақ қасық ауызға жетпес,
Ілмектер: сөз
Құрғақ сөз құлаққа өтпес.
Бір қарға қыс әкелмес.
Ілмектер: қарға, қыс
Қызыл су да көпірсіз болмайды.
Ілмектер: су, көпір
Бір молданың басы ауырса,
Ілмектер: бас, ауру, молда
Бар молданың басы ауырмас.
Қырсызбен ұрыссаң да,
Ілмектер: ұрыс, ар
Арсызбен ұрыспа.
Қырғауылды торуылдасаң да,
Ілмектер: тауық, қырғауыл
Үйіңдегі тауығыңды ұмытпа.
Бұтағы көп ағашқа құс қонады,
Ілмектер: бұтақ, құс, көңіл
Жақсы адамның көңілі хош болады.
Қытай ханының жібек кемзалы көп,
Ілмектер: қытай, хан
Бірақ олар да өлшеніп пішіледі.
Дүзде бөрі ұлыса,
Ілмектер: бөрі, ит
Үйде ит қыңсылар.
Қыстың көркі – алау.
Ілмектер: қыс, алау
Қырық жылда бай мен кедей теңелер.
Ілмектер: кедей, бай
Жер тауымен салмақты,
Ілмектер: жер, ел
Ел қауымымен салмақты.
Құлақ естісе – көңіл біледі,
Ілмектер: құлақ, көз, құмарлық, көңіл
Көз көрсе – құмарлық келеді.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі