Иүгінеки Ахмед — нақыл сөздері, ойлары және өмірбаяны
Иүгінеки Ахмед нақыл сөздері, ой-толғамдары және автор туралы қысқаша мәлімет осы бетте берілген.
Бұл бетте автордың дәйексөздері, өмірбаяны және басқа бөлімдеріне апаратын ішкі сілтемелер бір жерде жинақталған.
Автор туралы
Ахмед Иүгінеки, Югнаки Адиб Ахмед ибн Махмуд (12 ғасырдыңсоңы, Түркістан өңірі — 13 ғасырдың басы, сонда) — ортағасырлық ақын, хакім, ойшыл. Иүгінеки (қазақша Жүйнек) қаласында туып өскен. Ахметтің туған жері Түркістанға қарасты Иугнәк деген қыстақ. Қазақтар ол жерді Жүгенек деп атаған. Ахмет жас шағында араб, парсы тілін меңгерген білімді адам болған.
Автордың бөлімдері
Жарияланған материалдар
Көрсетсе мейірбандық бейімделіп,
Ілмектер: шапағат, нақыл, афоризм, мейірбандық Иүгінеки Ахмед
Шапағат сыйла сен де пейілденіп.
Жалған сөз – ауру, шаншудай,
Ілмектер: шипа, шындық, нақыл, афоризм Иүгінеки Ахмед
Әділ сөз – шипа, жанға жай.
Тіліңді тый – тісің сынбайды.
Ілмектер: тіл, тіс, сөз, тіл туралы Иүгінеки Ахмед
Сөз есепсіз – тіліңді тый, тарта ұста,
Ілмектер: сөз, тіл, Иүгінеки, Есепті сөз, мылжың Иүгінеки Ахмед
Тыймаған тіл басыңа сор әр тұста.
Есепті сөз – ер сөзінің асылы,
Мылжың тілді жау деп ұғын тартыста.
Қарапайымдылық — жасыл алқап.
Ілмектер: қарапайымдылық, адамгершілік Иүгінеки Ахмед
Адамгершілік онда өскен гүл сияқты.
Білікті білім жинап, кәсіп етер,
Ілмектер: білім, кәсіп Иүгінеки Ахмед
Білімнің дәмін татып, өсіп өнер.
Кімнің досы жақсы болса, өзі де жақсы болады.
Ілмектер: дос Иүгінеки Ахмед
Ердің жүзін күйдіретін нәрсе –– тіл.
Ілмектер: тіл, ер Иүгінеки Ахмед
Білімді адам біліп іс қылады, біліп істеген іс өкінішсіз болады.
Ілмектер: білім, іс, өкініш Иүгінеки Ахмед
Білімсізге білікті сөз де парықсыз көрінеді.
Ілмектер: білім, сөз Иүгінеки Ахмед
Жарлының жалғыз байлығы - білім.
Ілмектер: кедей, жарлы, білім Иүгінеки Ахмед
Бұ дүние - өнерліге өгей-ді,
Ілмектер: өнер, адам Иүгінеки Ахмед
Қамсыз адам өнері жоқ көбейді.
Өнер дәулет әкелмейді кісіге,
Сол-ақ қиын, сонда кімдер жебейді.
Кедейдің кертіп жер малы - білім.
Ілмектер: кедей, білім Иүгінеки Ахмед
Білікті біліп айтар.
Ілмектер: білім Иүгінеки Ахмед
Біліксіз білмей де сөйлей береді.
Ілмектер: білім Иүгінеки Ахмед
Әдептің басы - байқап сөйлеу.
Ілмектер: әдеп, сыпайылық, әдептілік Иүгінеки Ахмед
Білімді кісі керекті сөзді ғана айтады.
Ілмектер: білім, сөз Иүгінеки Ахмед
Өнерлінің - өкініші көп,
Ілмектер: өнер, өкініш Иүгінеки Ахмед
Өнерсіздің - өкініші жоқ.
Жас адам қартаяды, жаңа нәрсе ескіреді.
Ілмектер: адам, қарттық, жастық, өмір Иүгінеки Ахмед
Бақыттың жолын білім ашар.
Ілмектер: бақыт, білім Иүгінеки Ахмед
Білімдіге білімсіз тең бола алмас.
Ілмектер: білім Иүгінеки Ахмед
Тіл біреуді - көтереді, біреудің - түбіне жетеді.
Ілмектер: тіл Иүгінеки Ахмед
Білімдар жөнді біліп «бекін» дейді,
Ілмектер: ғылым, білім, ақыл, жұмыс Иүгінеки Ахмед
Ақылмен іс істеген өкінбейді.
Білмеген талай жұмыс істей жүріп,
Амал жоқ түбінде сол опық жейді.
Бай болу, кедей болу - тағдыр ісі.
Ілмектер: байлық, кедейлік, тағдыр Иүгінеки Ахмед
Кедейлік - кемдік емес.
Ілмектер: кедей, кедейлік Иүгінеки Ахмед
Бақыт - көктемгі бұлт сияқты: көрген түстей, ұшқан құстай өтеді де шығады.
Ілмектер: бақыт Иүгінеки Ахмед
Бақытта баян жоқ - ұшқан құс тәрізді.
Ілмектер: бақыт Иүгінеки Ахмед
Дүние бірде - бал, бірде - у ұсынар.
Ілмектер: дүние, өмір, бал, у Иүгінеки Ахмед
Таза жүрген жол таба алмай торығып,
Ілмектер: қоғам, заман, арам, жол Иүгінеки Ахмед
Өсіп жүр ғой арам жолға түскендер.
Заман емес - адам ренжітеді.
Ілмектер: заман, адам, ренжу Иүгінеки Ахмед
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі