Міржақып Дулатұлы
Туған жері — Торғай уезінің, Сарықопа облысының бірінші ауылы(қaзipri Қостанай облысының Жанкелді ауданына қарасты "Қызбел" ауылы). Әкесі — Дулат аймағына аты шыққан шебер кісі болған, ер тұрман жасап, етік, мәсі тіккен. Шешесі — Дәмеш ойын тойдың базары, әнші кісі болған. Әкесі балаларын жастайынан оқуға береді. Алғашқыда бала Міржақып ауыл молдасынан оқып, хат таниды. Молдадан екі жыл оқығаннан кейін, 1897-1902 жылдары, ауыл мектебінде орысша оқытатын Мұқан мұғалімнен дәріс алады. Бұл мектеп Міржақыптың білімін толықтырумен қатар, азамат ретінде қалыптасуына да аса зор ықпал жасайды, Мұқан мұғалім ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсарин іргетасын қалаған оқу орнының, дәлірек айтқанда, Торғай қаласындағы уездік орыс-қазақ мектебінің түлегі болатын. Өз шәкірттеріне де ол осы рухта тәлім-тәрбие, терең білім береді.
Туындылары Өлеңдері Нақыл сөздері
Жер жүзіндегі езілген жұрттардың бірі біздің қазақ-қырғыз екені рас болса, бұл жұртты теңгеру үшін көзін ашып, өнер-білім үйретіп, үгіт-насихат тарату қажет болса, қазақ-қырғыз тіліне тоқтаусыз жол ашып, бүгіннен бастап «тілмаш жоқ, мінекей, тақсыр, тілмаш жоқ дегізіп, қазақ-қырғызды енді сандалтпау керек».
Ілмектер: жұрт, тіл, қазақ, қырғыз Міржақып Дулатұлы
Әкеде де - әке, балада да — бала бар.
Ілмектер: әке, ата-ана, бала Міржақып Дулатұлы
Ақиқат жеңер жалғанды.
Ілмектер: ақиқат, жеңу Міржақып Дулатұлы
Білгенге - қиын емес кету байып.
Ілмектер: білім, бай, байлық Міржақып Дулатұлы
Дүниеде кедейлік жоқ - өнерпазға.
Ілмектер: кедей, кедейлік, өнерпаз, дүние Міржақып Дулатұлы
Алыстан «Алаш» десе - аттанамын,
Ілмектер: тәуелсіздік, алаш, қазақ Міржақып Дулатұлы
Қазақпын - «Қазақ» десе мақтанамын.
Болғанда әкем - қазақ, шешем - қазақ,
Мен неге қазақтықтан сақтанамын!
Айнымай тұтқан жолың болсын мынау -
Ілмектер: адамгершілік, борыш, адам Міржақып Дулатұлы
Азаттық, ағайындық, тендік сұрау.
Тайсалмай дұрыстыққа жаның қисаң,
Борышы адамдықтың сонда тұр-ау.
Адамның алдымен адам сипаты болуға тиіс.
Ілмектер: адам, сипат Міржақып Дулатұлы
Пайдасыз мылжың сөзді әркім айтар.
Ілмектер: мылжың, сөз, пайдасыз Міржақып Дулатұлы
Көзіңді аш, оян, қазақ, көтер басты,
Ілмектер: қазақ, оян қазақ, Міржақып Дулатұлы, жалқаулық, қараңғылық Міржақып Дулатұлы
Өткізбей қараңғыда бекер жасты.
Жер кeттi, дін нашарлап, хал һарам боп,
Қазағым, енді жату жарамас- ты.
Ар-намыс, махаббат болмаған жерде адамшылық тұра ма?! Бұл сипаттардың болуы үшін адам баласы азат, тәрбиелі болуға тиіс.
Ілмектер: Ар, махаббат Міржақып Дулатұлы
-
- Төлепбек Жантай
- Есбол Бозан
- Виктор Франкл
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі