Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Қайыр қылсаң, бүтін қыл.
Ілмектер: қайыр
Басы қатты болса,
Ілмектер: бас, аяқ, қатты, тәтті
Аяғы тәтті болады.
Тентекке — келтек.
Ілмектер: тентек
Кірісіне қарай — шығысы.
Ілмектер: кіріс, шығыс
Мың қайғы,
Ілмектер: қайғы, борыш
Бір борышты өтемейді.
Соқырдың тілегені екі көзі.
Ілмектер: соқыр, тілеу, көз
Көз көрмей,
Ілмектер: көз, көңіл
Көңіл сенбес.
Бір кемпір бір кемпірді апай дейді.
Ілмектер: кемпір, апай, қарттық
Артық олжа басқа еңбек.
Ілмектер: олжа, еңбек
Әлі жетпеген ақыретшіл.
Ілмектер: әл, ақырет
Жалғыз қаздың үні шықпас.
Ілмектер: жалғыз, қаз
Қатыны өлген мен байы өлген қосылса:
Ілмектер: қатын, бай, өлім
Күндіз екеу,
Түнде төртеу.
Әсіре қызыл тез оңар.
Ілмектер: қызыл, оңу
Адам өзінен кейінгілерді
Ілмектер: қарттық, қартаю
Көріп қартаяды.
Кең болсаң, кем болмассың.
Ілмектер: кең, кем
Көргенсізбен құрдас болма,
Ілмектер: көргенсіз, опасыз, құрдас
Опасызбен сырлас болма.
Бір жылға қоян терісі де шыдайды.
Ілмектер: қоян, шыдау
Тісің барда ысқыр,
Ілмектер: тіс, мұрын, мүмкіндік
Мұрның барда пысқыр.
Қарнымның ашқанына жыламаймын,
Ілмектер: кедей, кедейшілік
Қадірімнің қашқанына жылаймын.
Біреудің атан көтермес бөзі бар,
Ілмектер: сөз
Біреудің ат көтермес сөзі бар.
Әкесі өлгенді де естіртеді.
Ілмектер: әке, өлім, естірту
Көңілі қаран
Ілмектер: көңіл, жолдас, құрдас
Жолдасынан айрылады.
Көп жасаған,
Құрдасынан айрылады.
Олай тартсаң өгіз өледі,
Ілмектер: өгіз, арба, сыну, тарту
Бұлай тартсаң арба сынады.
Таудай талаптан
Ілмектер: талап, бақ
Бармақтай — бақ.
Аш отырып,
Ілмектер: аш, ас, жаяу, таңдау
Ас таңдайды,
Жаяу отырып,
Ат таңдайды.
Үйі жоқтың көңлінде
Ілмектер: үй, көңіл, алтын
Алтын сарай жүреді.
Қайғысы жоқ адамға
Ілмектер: қайғы, адам, дүние
Қара көже балмен тең.
Қайғысы көп адамға
Кең дүние жармен тең.
Мақтаншақты мақтасаң,
Ілмектер: мақтаншақ
Басыңа секіреді.
Алғанды білген анайы,
Ілмектер: алу, беру
Бергенді білген сыпайы.
Басы аман, малы түгелдің,
Ілмектер: бас, амандық, құдай
Құдайымен ісі жоқ.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі