Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Құдай бір айналдырғанды,
Ілмектер: құдай
Шыр айналдырады.
Мысқал,
Ілмектер: мысқал, мысқыл
Мысқыл түбі мүшкіл.
Сөзі — олақ,
Ілмектер: сөз, ой
Ойы — шолақ.
Жұрт өтірік айтпайды,
Ілмектер: жұрт, өтірік
Жоқ өтірік айтады.
Жығылған үстіне жұдырық.
Ілмектер: жығылу, жұдырық
Бұлтты күн ашылар,
Ілмектер: көңіл
Бұлыңғыр көңіл басылар.
Желге қарсы түкірсең —
Ілмектер: жел, қарсы, түкіру
Өз бетіңе былш етер.
Қарыстың алыстығы бар,
Ілмектер: алыс, жақын
Сүйемнің жақындығы бар.
Кезенген пышақ,
Ілмектер: пышақ
Кез бойы ұзарып кетеді.
Қудан —үйрен,
Ілмектер: қу, сұм
Сұмнан — жирен.
Мұрыны кішкентайдың
Ілмектер: мұрын, бет, есе
Есесі бетінде.
Сабырлы адам сақтанып сөйлер,
Ілмектер: сабыр, адам
Сабырсыз адам мақтанып сөйлер,
Сапырыстырып, ақтарып сөйлер.
Біреу көріп күледі,
Ілмектер: күлу, күлкі
Біреу еріп күледі.
Бүркіт саңқылдаса,
Ілмектер: бүркіт, киік
Киік күйбектейді.
Қойға қасқыр шапса,
Ілмектер: қасқыр, кедей, жарлы
Жарлының жалғызын жейді.
Дәндеген қарсақ
Ілмектер: қарсақ, дәндеу
Құлағымен ін қазады.
Көптің аузы дуалы.
Ілмектер: көп, ауыз, дуа
Алтын пышақ өтпесе,
Ілмектер: алтын, пышақ, пайдалы болу, пайдалы
Алтынын ал да отқа жақ.
Өткен күнде белгі жоқ.
Ілмектер: өткен күн, күн
Бұраудың да сұрауы бар.
Ілмектер: сұрау
Шілге тұзақ құрса да,
Ілмектер: тіл, тұзақ
Тілге тұзақ құрмайды.
Шар болат
Ілмектер: болат, сыну
Шорт сынады.
Көсе бетінен қылтанақ көрсе,
Ілмектер: құт
Қырғанша құты кетеді.
Оңқай – асықтай,
Ілмектер: асық, күміс
Күміс – қасықтай.
Біреу қақпанын мақтайды,
Ілмектер: мақтану
Біреу сақпанын мақтайды,
Бірақ қуырдаққа ет таппайды.
Жер астынан жік шықты,
Ілмектер: табан астынан
Екі құлағы тік шықты.
Іздегенге – сұраған.
Ілмектер: іздеу, сұрау
Бас – кемеңгер,
Ілмектер: амалын табу, дене мүшелері, тіл, бас, жүрек, құлақ
Жүрек – ер,
Құлақ – бұлақ,
Аяқ – пырақ,
Қол – мұрап,
Тіл – тілмаш,
Кілтін тап та сырын аш.
Тамызығын тапсаң,
Ілмектер: амалын табу
Тас та жанады.
Қыс киерін жаз киіп, кедей қайдан байысын.
Ілмектер: кедей
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі