Нақыл сөздер
Кейде бір ғана сөз адамның ойын өзгертіп, өмірге деген көзқарасын жаңарта алады. Бұл бөлімде түрлі тақырыптағы ұлағатты сөздер, терең мағыналы нақыл сөздер және адамға ой салатын даналық ойлар жинақталған.
Егер сіз өмір, адам, тәрбие, достық, білім туралы әсерлі ұлағатты сөздер іздесеңіз, осы беттен табасыз. Мұнда мазмұнды нақыл сөздер мен қысқа да нұсқа ойлар тұрақты түрде толықтырылып отырады.
Мақал - мәтел: Ит
Ілмектер: Мақал-мәтел
1) Ит - ырыс.
2) Ит - адамның құлағы.
3) Ит - опа, қатын - жапа.
4) Ит ұяласын аңсайды.
5) Ит ұяласынан қорықпайды.
6) Ит те бойдағында керіледі.
7) Ит тұмсығы жерде жатпас.
8) Ит төлеуі - бір күшік.
9) Ит үреді, керуен көшеді.
10) Ит жеген ішінен таусылар.
Мақал - Мәтел: Төрт түлік (Жылқы, Түйе, Қой, Сиыр)
1) Ақсақ қой түстен кейін маңырайды.
2) Таңбасыз тай, енсіз қой болмайды.
3) Мал – баланың шашуы.
4) «Көктемде бір тойдым,
Көбік қарда бір тойдым» депті-міс тоқты.
5) Семіздікті қой ғана көтереді.
6) Бір биеден ала да, құла да туады.
7) Саулықтың жасы үлкен,
Қошқардың басы үлкен.
8) Алуан – алуан жүйрік бар, өз әлінше шабады.
9) Жылқы еті: «Тісіңе кіремін, тісіңе кірмесем түсіңе кіремін»
10) Байтал шауып бәйге алмас.
Мақал - Мәтел: Ас, тамақ туралы
1) Жат асыңа қарайды,
Дос басыңа қарайды.
2) Ас – адамның арқауы.
3) Нан— тамақтыңатасы
Ынтымақ — көптің батасы.
4) Ас иесімен тәтті,
Табағымен жақсы.
5) Быламық бетінен сыйды,
Көже түбінен сыйды.
6) Қайғысыз, қара суға семіреді.
7) Сіңбес астың бөгеуі жаман.
8) Қарын тойса,
Қарта әлем сасиды.
9) Ет — етке, сорпа — бетке.
10) Қазаныңа не салсаң,
Шөмішіңе сол ілінеді.
Мақал - мәтел: O
1) Отан елдің анасы, Ел ердің анасы.
2) Отансыз адам — ормансыз бұлбұл
3) Отан оттан да ыстық, жалыны бар шоқтан да ыстық.
4) Отан отбасынан басталады.
5) Отан қадіріне жетпеген
өз қадіріне жетпейді.
6) Отан елдің анасы,
Ел ердің анасы.
7) Отансыз адам — ормансыз бұлбұл.
8) Опасызда oтан жоқ.
9) Отан — отбасынан басталады.
10) Отан үшін күрес — ерге тиген үлес.
Мақал - мәтел: A
1) Атамекен — анаң екен,
Қысылғаңда панаң екен.
2) Акқу көлін аңсайды,
Адам туған жерін аңсайды.
3) Акқу көлін аңсайды,
Адам туған жерін аңсайды.
4) Ақыл - тозбайтын тон,
Білім – таусылмайтын кен.
5) Алтын алма, білім ал.
6) Ақыл азбайды,
Білім тозбайды.
7) Асу-асу белдер бар, аса алмай жаудың аты өлсін,
Ағайынмен тату бол, айыра алмай жат өлсін.
8) Ағайын тату болса ат көп болар,
Абысын тату болса ас көп болар.
9) Ағаның үйі - ақ жайлау.
10) Ағайын тату болса ат көп,
Абысын тату болса ас көп.
Мақал - мәтел: Б
1) Білімнің басы - бейнет, соңы - зейнет.
Байлық, байлық емес, бірлік байлық.
2) Бөлінгенді бөрі жейді, жарылғанды жау жейді.
3) Бір жеңнен қол шығар, бір жағадан бас шығар.
4) Бірлік бар жерде - тірлік бар.
Білетінің бір тоғыз,
Білмейтінің тоқсан тоғыз.
5) Білмесең үндеме,
Білгенді күндеме.
6) Білім гауһар, бағасы жоқ.
Надандық кесел, дауасы жоқ.
7) Білегі күшті бірді жығады,
Білімі күшті мыңды жығады.
8) Білім басы - бейнет, соңы - зейнет.
9) Білім - ер азығы,
Ер - ел азығы.
10) Білімдіге дүние жарық,
Білімсіздің күні қаріп.
Мақал - мәтел: Е
1) Еңбек ептілікті сүйеді.
2) Ер қадірін ер білер,
Зер қадірін зергер білер.
3) Еңбексіз өмір – сөнген көмір.
Еңбек қылмай ер оңбас,
4) Бірлік қылмай ел оңбас.
5) Еңбексіз өмір жоқ,
Ауырсыз жеңіл жоқ.
6) Еріншектің ертеңі бітпес.
7) Ерді намыс өлтірер,
Қоянды қамыс өлтірер.
8) Ер қанаты — ат.
9) Ер қартайса, қазаншы болады,
Бүркіт қартайса, тышқаншы болады.
10) Ерегісте ер өлер,
Екі батыр егессе,
Екеуінің бірі өлер.
Мақал - мәтел: Ж
1) Жаманға ошақтың үш бұты,
Үш айлық жол.
2) Жапа шегіп, жай жату
Жасықтықтың белгісі,
Ерте жатып, кеш тұру
Пасықтықтың белгісі.
3) Жаман өзен өткел бермес,
Жаман кісі көпке ермес.
4) Жаманның ойыны жаман
Шошқаның мойыны жаман.
5) Жаманның аттан құлағаны да жаман.
6) Жаман адам өзі бола алмайды,
Болғанды көре алмайды.
7) Жаман өкпелеймін деп
Сыбағасынан құр қалады.
8) Жаманның үсті су болса,
Кеппестей көрер;
Жаман адамға мал бітсе,
Кетпестей көрер.
9) Жаманның айтқаны келмейді,
Сандырақтағаны келеді.
10) Жаман қатын байына
Жалғыз атын сойғызар.
Жақсы қатын жолдасын
Жоқтан құрап тойғызар.
Мақал - мәтел: Ө
1) Өкпеден соққан жел жаман,
Елінен безген ер жаман.
Елге сыймас кер жаман,
Егінсіз болса жер жаман.
2) Өлімнен ұят күшті.
3) Өз елінің иті де қадірлі.
4) Өз елім, өлең төсегім.
5) Өз елінде көртышқан да батыр.
6) Өрісіне қарап мал өсер, өзеніне қарап тал өсер.
7) Өз тілің – бірлік үшін,
Өзге тіл – тірлік үшін.
Мақал - мәтел: Қ
1) Қимас досың сұраса, қимасыңды бергейсің.
2) Қатының жаман болса,
Кісі алдында тіл қатпа.
3) Құс қанатымен,
Ер жолдасымен.
4) Қыран құс қисық ұшып, түзу ілер.
5) Қарға қарғаның көзін шұқымас.
6) Қаршығалыға қоян кездеспейді,
7) Жарақтыға жау жолықпайды.
8) Құс баласы қырымға қарайды.
Қаршыға ілген қазға сын.
9) Қыран құстың баласы ұшса келмес ұяға.
10) Қыран құс шашып жейді, қара құс басып жейді.
Мақал - мәтел: Ш
1) Шағала келмей жаз болмас,
Шаңқан келмей, боз болмас.
2) Шебердің қолы көпке ортақ.
3) Шеберлікке шек жоқ.
4) Шашу – оңай, жинау - қиын.
Мақал - мәтел: М
1) Малды тапқанға бақтыр,
Отанды алғанға жақтыр.
2) Мал ашуы - жан ашуы.
3) Мал бітпес, деп ерден түңілме,
Шөп бітпес деп жерден түңілме.
4) Мал жисаң қоңысын тап,
Ас жисаң ыдысын тап.
5) Малды баға біл, бабын таба біл.
6) Малдың жайын баққан білер,
Отынның жайын жаққан білер.
7) Мал арыстанның аузында, түрікпеннің төрінде.
8) Мал аяған аттан құр,
Төл аяған ақтан құр.
9) Мал жаным садағасы,
10) Жан арымның садағасы.
11) Мал баққанға бітеді.
Малы бардың назы бар.
12) Мал бітпеген малдан үміткер,
Жаны шықпаған жаннан үміткер.
Мақал - мәтел: Т
1) Тымырсық болса, ер оңбас,
Тонға жатса мал оңбас.
2) Тоты құс бойына қарап зорланады, аяғына қарап қорланады.
3) Тіл жүйрік емес, ой жүйрік.
4) Тіл ақылдың - өлшемі.
5) Тіл сүйексіз болса да, сүйектен өтеді.
6) Тіл - өлшеусіз қазына, өрісі кең әлем.
Тілден тілдің кеңдігі болмағанымен, кемдігі жоқ.
7) Тілі өлген ел - тірі өлген ел.
8) Тіл - ұлттың сүйенетін тамыры, сыйнатын тәңірі.
9) Тіл - достықтың алтын көпірі.
10) Тіл мәртебесі - ел мәртебесі.
Мақал - мәтел: Ұ
1) Ұлттың қуаты – тілінде.
2) Ұлттың өшуі, тілдің өшуінен басталады.
3) Ұстаны соққан пышағынан танисың.
...Ләйліге ұқсап көп арулар бізді ұқпас,
Ілмектер: Ләйлі, Мәжнүн, қайғы, шер, ару, махаббат, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Әбул-Хасан Рудаки
Мәжнүн ғана қайғы-шерге қамалар.
Жүрегімнің түбіне терең бойла.
Ілмектер: жүрек, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Абай Құнанбайұлы
Өмірге даналыққа тамыр жіберген дара дарынды адам келгенін қалай білуге болады? Түк те қиындығы жоқ. Кілең орташа қабілет иелері мен жүн бастар сол адамға қарсы ұйымдасқан түрде күрес аша бастайды.
Ілмектер: дана, дарын, дара, адам, қабілет, күрес, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Джонатан Свифт
Қарттарыңды сыйлай біл: күндердің күні болғанда кімдердің белі бүгілмес.
Ілмектер: қарт, сыйлау, сый, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Жаман әйелдің сипаты:
Ілмектер: әйел, сипат, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Ақан Сері Қорамсаұлы
Болмайды сұлу қылықты жаман қатын,
Білмейді оқытсаң да сөздің салтын.
Ілмелеп, салған жерден кекесіндеп,
Қылады ұрыс-жанжал сөздің артын.
Кетеді таң атқан соң өсек бағып,
Қонаққа тамақ бер деп ептеп айтса,
Жүреді теріс қарап жылмың қағып.
Кісіге күле сөйлеп, келмес жанап,
Былшылдар ел көзінше байын талап.
Таусылды қант пен мейіз, ет пен шай деп,
Қонағын қыстай келген бәрін санап.
Сыпырмас үйдің ішін, киіз қағып,
Еш уақыт шаруа қылмас отын жағып.
Тазалық үй ішінде болмаған соң,
Бойыңда қадір-баға қалар нағып.
Орамал жерде жатар кірі батпан,
Салдырап аяқ-табақ қирап жатқан.
Сүтін ішіп, шелегін ит жаласа,
«Кет!» деп еш айтпайды құдай атқан.
Ажал жетпей — жан шықпас.
Ілмектер: ажал, жан, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Ақтың үйі — ақ мешіт.
Ілмектер: үй, мешіт, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Мәтіннің дәмін алудың төте жолы – талмай оқу.
Ілмектер: мәтін, оқу, нақыл, қанатты сөздер, афоризм Асқар Сүлейменов
Сәби үшін жақсы ойыншық ол алуан түрлі қылып өзгертуге келетін ойыншық.
Ілмектер: оыншық, сәби, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Константин Ушинский
Қайсыбір жақсы кітапты оқып шығып, өз өмірінің жаңа дәуірін ашқан адамдар қаншама!
Ілмектер: кітап, өмір, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Генри Дэвид Торо
Алдымен тандаулы кітапты оқыңдар, әйтпесе оларды мүлде оқи алмай қаласыңдар.
Ілмектер: кітап, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Генри Дэвид Торо
Қоғамның кеселінің бір емі — оған тіке қарау.
Ілмектер: қоғам, кесел, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Асқар Сүлейменов
Өтірікті шын қылған — ол адамның қызыл көзді пәлесі.
Ілмектер: адам, өтірік, пәле, көз, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Сыпайы сырын білдірмес.
Ілмектер: сыпайылық, сыр, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Жақсы әйелдің сипаты:
Ілмектер: жақсы әйел, сипат, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Ақан Сері Қорамсаұлы
Ақ жүзді әйел алсаң бойы сұңғақ.
Қасыңа шақырғанда келсе зулап.
Дауысы «әу» дегенде әрең шығып,
Кеудесі еңкейгенде етсе бұлғақ.
Қара қас, жазық маңдай, қара көзді,
Дауысы жіп-жіңішке, жұмсақ сөзді.
Мінезі майдай еріткен қорғасындай,
Келсе де ерте-кешті бір мінезді.
Жүзінің ақ аралас, қызыл беті,
Жаман сөз сөйлемейді, адал жіпті.
Болған да тісі аппақ, пісте мұрын,
Ауызы қалжың сөзге болса епті.
Жат қылық, шайпау мінез еш болмайды,
Шақ етіп дауысы шықпас баланы ұрған.
Ерте-кеш бір ауылдан ері келсе,
Тап-таза үйдің іші сыпырылған.
Жігітке адал жүріп болар серік,
Қуанар ғазиз құрбы жүзін көріп.
Білгізбей бар болса да, жоқ болса да,
Ол бір марал тұрғыны қасын керіп.
Түс — күндіз бұққан ойдың ойыны.
Ілмектер: түс, ой, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Асқар Сүлейменов
Отау көтеріп оңаша тұрып алмай достастықтың құшағына қойып кету – саяси логикаға қиналып сыйысады.
Ілмектер: логика, отау, нақыл, афоризм Асқар Сүлейменов
Жел соқпаса, шөптің басы қимылдамайды.
Ілмектер: жел, шөп
Мұғалім тек өз пәнінен сабақ беріп қана қоймауы керек, сонымен қатар тәрбиеші адал, әділетті, шыншыл адам болуы керек
Ілмектер: адал, әділет, Шыншылдық, мұғалім, сабақ, пән, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Константин Ушинский
Педагогика — білім беру, яғни адамның өмірлік тәжірибесін дамыту туралы ғылым.
Ілмектер: Педагогика, білім, адам, өмір, ғылым, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Александр Новиков
Сағаттың шықылдағы емес ермек, һәмиша өмір өтпек — ол білдірмек.
Ілмектер: нақыл, сағат, өмір, қанатты сөздер, афоризм Абай Құнанбайұлы
Байдың малын көтерме: тайып кетсе табаның, шашыңды берсе жетер ме?!
Ілмектер: бай, мал, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Арғымағын жоғалтып, тай жүгірткен заман-ай.
Ілмектер: арғымақ, тай, заман, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Жаңғызға зорлық қылмаңыз, жағасынан алмаңыз.
Ілмектер: бала, зорлық, ешкі, лақ, май, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Қара бура арыса — майы қалың бесті артық,
Баласы жоқ қатыннан — лақтаған ешкі артық.
Алатаудан асыңыз, ашуыңызды басыңыз.
Ілмектер: Алатау, ашу, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Бізге соғыс деген — өлім дейді. Жоқ, соғыс — өз-өзін өлтіру.
Ілмектер: соғыс, нақыл, қанатты сөздер Рамсей Макдональд
Өзіңе еркіндік бермесе, азат бастан не пайда.
Ілмектер: еркіндік, азат, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Қалмаса қайнар азайып, аққан дария суалмас.
Ілмектер: дария, су, қайнар, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Шын жолында сөйлесең — басыңа келер пәлесі.
Ілмектер: пәле, шын, шындық, жол, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі