Тіл қаруы – сөз, сөз қаруы – ой. Ақылды ой, алғыр сөз – адамның ең жоғары қасиеті.

Ілмектер: тіл, сөз, ой, ақыл, адам, қасиет Ғабиден Мұстафин

---

---

Ақылсыз достан,
Ақылды дұшпан артық-ты

Ілмектер: дос, ақыл, дұшпан Шалкиіз Тіленшіұлы

---

---

Адам өмірін ақылының құлаштап, түйсігінің түрткілеп, санасы мен өрісінің мүмкін болған логикалық шегі’ жеткен жеріне дейін қауқарласып, келбетін сомдап үлгереді! Өзі қалыптап, қамти алған кеңістік” пен оған тән болған УАҚЫТ* шеңберінде фазасы «БАР» болып көрініп, бағасын «Өзі» құрайды. Одан әрі аспайды...
Адамзат қоғамы содан қалыптасады.

Ілмектер: ақыл, сана, ой, ой-өріс, Өмір, адам

---

---

Ақыл, қайрат, жүректі бірдей ұста — сонда толық боласың елден бөлек.

Дерегі: 17-қара сөз
Мағынасы: Ақыл, ерік пен мейірім тең болса ғана адам кемелденеді.

Ілмектер: кемел адам, ақыл, жүрек, қайрат, Абай, кемелдену Абай Құнанбайұлы

---

---

Үш-ақ нәрсе-адамның қасиеті: Ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек.

Ілмектер: қайрат, ақыл, жүрек Абай Құнанбайұлы

---

---

Адамның адамшылығы – ақыл, ғылым, жақсы ата, жақсы ана, жақсы құрбы, жақсы ұстаздан болады.

Ілмектер: ақыл, ғылым, жақсы ата, жақсы ана, жақсы құрбы, жақсы ұстаз Абай Құнанбайұлы

---

---