Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Мал баққан қошқардың жайын біледі.
Ілмектер: мал, қошқар
Арбаның алдыңғы дөңгелегі қайда жүрсе,
Ілмектер: арба, дөңгелек, үлгі, өнеге, тәрбие
Соңғы дөңгелегі сонда жүреді.
Алғаны жақсы жолықса, жігіт тағы жасарар.
Ілмектер: жас, жігіт, үйлену
Бостан-босқа қарғанба, саған кісі нанбайтын болар.
Ілмектер: қарғану, сенім
Жаман істен ғана емес, жаман сөзден де сақтан.
Ілмектер: жаман, іс, сөз
Балам жыланнан қашқандай, жазықтан да қаш.
Ілмектер: жазық, бала, жылан
Қарт кісіні қадірле, өзің де қарт боларсың.
Ілмектер: қадірлеу, қарт
Жаптым жала жақтым күйе.
Ілмектер: жала, күйе
Күлген күле жетер, артынан қуа жетер.
Ілмектер: күлу, жету
Залым жайын залым білер,
Ілмектер: залым, ғалым
Ғалым жайын ғалым білер.
Бұзаудың жүгіргені құлын қораға шейін.
Ілмектер: бұзау, қора, құлын, жүгіру
Жігітті құдай ұрарында жорта бастайды,
Ілмектер: жігіт, байтал
Байталды құдай ұрарында құлын тастайды.
Қатын оңса - қазына, оңбаса - қаза.
Ілмектер: қатын, қазына, қаза
Тасты жапалаққа ұрсаң да жапалақ өледі,
Ілмектер: тас, жапалақ, ұру, өлім
Жапалақты тасқа ұрсаң да жапалақ өледі.
Қол қолды біледі, шариғат жолды біледі.
Ілмектер: қол, шариғат, жол, білу
Қатық ішкен құтылады,
Ілмектер: қатық, шелек
Шелек жалаған тұтылады.
Ерді қорлама састырар,
Ілмектер: құсу, қорлық, ер
Асты қорлама құстырар.
Жабағының биті ащы,
Ілмектер: бит, сөз, жаман, ащы
Жаман кісінің сөзі ащы.
Аш қадірін тоқ білмес,
Ілмектер: аш, сау, денсаулық, қадір
Ауру қадірін сау білмес.
Қол жуылмай жылынбайды.
Ілмектер: қол, жылу, жуу
Арба өгізге келмейді, өгіз арбаға келмейді.
Ілмектер: арба, өгіз
Отқа жуықтың қолы күйер.
Ілмектер: от, қол, күю
Төреге ерсең елсіз қаласың.
Ілмектер: төре, ел
Төреге ерсең елсіз қаласың.
Ілмектер: төре, ел
Құдыққа түкірме ішерге керек болады.
Ілмектер: құдық, түкіру
Асамай жатып құлдық деме.
Ілмектер: өсиет
Ауылыңда қария болса, жазып қойған хаттайын,
Ілмектер: ауыл, қария, жар, жақсы
Алған жарың жақсы болса, ерттеп қойған аттайын.
Өлген келмес, төгілген толмас.
Ілмектер: өлім, төгілу
Ат жаманы тайменен ойнар,
Ілмектер: ат, жаман, қатын, ойын
Қатын жаманы байменен ойнар.
Жыласуға сөз жақсы,
Ілмектер: сый, сыйласу, жат, сөз
Сыйласуға жат жақсы.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі