Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Сорлының аузы асқа тисе, мұрны қанайды.
Ілмектер: сорлы, ауыз, ас, мұрын
Сорлы қатын алса таң қысқарады.
Ілмектер: таң, қатын
Қарны ашқанға ас салғызба,
Ілмектер: аштық, ас, суық, от
Суыққа тонғанға от жаққызба.
Кедей үйді бойдағы билейді,
Ілмектер: кедей, үй, қонақ, бойдақ
Жаман үйді қонағы билейді.
Үре білмеген ит үйіне қонақ келтірер.
Ілмектер: ит, қонақ, үй
Қу аяққа бата тұрмас.
Ілмектер: бата, аяқ
Қу қасық ауыз жыртады.
Ілмектер: қасық, ауыз
Жаздыгүні жыланнан қорыққан,
Ілмектер: жылан, жіп, қыс, қорқу
Қысты күні ала жіптен аттамас.
Тоны жаманды ит қабар,
Ілмектер: тон, ит, көңіл, жаман
Көңілі жаманды құдай табар.
Тіл жүйрігі - басқа,
Ілмектер: тіл, жүйрік, қол, ас
Қол жүйрігі - асқа.
Жақсы менен жаманның жаны бірдей,
Ілмектер: жақсы, жаман, қан, семіз, арық
Арық пенен семіздің қаны бірдей.
Жақсыға сөз ереді,
Ілмектер: жаман, жақсы, сөз, шөп
Жаманға шөп ереді.
Ер дұшпансыз болмайды,
Ілмектер: ер, дұшпан, есек, тұсау
Есек тұсаусыз болмайды.
Басы ауырған бақсыға барады,
Ілмектер: бас, ауру, дау, бақсы
Даулы кісі жақсыға барады.
Ақылы асқан жақсыны «алысым» деп ойлама,
Ілмектер: ақыл, жақсы, сыйлау, жаман, ашу, жолбарыс
Ақылы жоқ жаманды «жақыным» деп ойлама.
Бір сынаған жаманды екінші қайтып қинама,
Ашуланса, мерт қылар, жолбарыспен ойнама.
Жасы кіші болса да, ақылы көпті аға қыл.
Ілмектер: кіші, ақыл, аға
Ақ сақалдан бата алған, құдайдың рахметіне жолығар.
Ілмектер: бата, рахмет
Ұрлық қылсаң жалғыз қыл, екеу болсаң - бірі айғақ.
Ілмектер: ұрлық, айғақ
Есерсоқ болмай, ер болмас,
Ілмектер: есерсоқ, ер, есеп, бай
Есептен болмай, бай болмас.
Дүние жиып нетесің,
Ілмектер: дүние, күн
Бір күн тастап кетесің.
Қатынға тисең қарасы жұғады,
Ілмектер: қатын, бала, бәле
Балаға тисең бәлесі жұғады.
Қарамықтың дәні болғанша, бидайдың сабаны бол,
Ілмектер: дән, бидай, жаман, ел
Жаман елдің жақсысы болғанша, жақсы елдің жаманы бол.
Жаманнан би қойма - кесім салады,
Ілмектер: жаман, би, залым, өсім, қарыз
Залымнан қарыз алма - өсім салады.
Етігің тар болса, дүниенің кеңдігінен не пайда?
Ілмектер: етік, ел, тыныштық, қатын, долы, тар
Қатының долы болса, елдің тыныштығынан не пайда?
Атан-түйе ойнаса жұт болады.
Ілмектер: жұт, түйе
Аш кісі май таңдамас,
Ілмектер: аш, кісі, бай, май, қыз, кәрі қыз
Кәрі қыз бай таңдамас.
Ат баспан деген жерін үш басады.
Ілмектер: ат, жер
Бөрі де жолдасына қас қылмайды.
Ілмектер: қастық, жолдас, бөрі
Өлмеген құл алтын аяқпен су ішер.
Ілмектер: өлім, алтын, су, құл
Соқыр тауыққа бәрі бидай.
Ілмектер: соқыр, тауық, бидай
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі