Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Күзгі мұздың айнадайынан қашпа,
Ілмектер: күз, көктем, мұз
Көктемгі мұздың айнадайын да баспа.
Тауды, тасты су бұзады,
Ілмектер: тау, тас, су, сөз, бұзу
Адамзатты сөз бұзады.
Жаман ерге мал бітсе,
Ілмектер: жаман, ер, мал, көрші
Жанына қоңсы қондырмас.
Ат сұраған қорлық емес,
Ілмектер: ат, ер-тоқым, қорлық, сұрау
Ер–тоқым сұраған қорлық.
Елек сұрап барып, ерге тиіп кетіпті.
Ілмектер: елек, сұрақ, қырғыз мақалы, өнерпаз
Құдай баққанды,
Ілмектер: сақтық
Құдай сақтайды.
Жамандық іздетпей-ақ табылады.
Ілмектер: жамандық
Асым қалса қалсын,
Ілмектер: ас, тамақ, іс
Ісім қалмасын.
Отан - елдің анасы
Ілмектер: Отан, туған жер туралы мақал–мәтелдер жинағы
Ер - елдің анасы
Отан қадіріне жетпеген,
өз қадіріне жетпейді.
Отан үшін күрес,
Ерге тиген үлес.
Отан – оттан да ыстық
Отан қуат - отбасы шуақ
Отан отбасынан басталады.
Отанды сүю – отбасынан басталады.
Орағың өткір болса,қарың талмайды,
Отаның берік болса жауың алмайды.
Отансыз адам - ормансыз бұлбұл
Алтын ұяң – отан қымбат.
Ер - елінде,
Гүл жерінде.
Ел іші – алтын бесік
Ауылым - алтын бесігім
Өз елің – алтын бесігің,
Еңбекпен бағыт егіз.
Өзге елінде сұлтан болғанша,
Өз еліңде ұлтан бол.
Ел мен жер егіз.
Туған жердей ел болмас,
Туған елдей ел болмас.
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Жат жердің қаршығасынан ,
Өз еліңнің қарғасы артық.
Егілмеген жер жетім,
Елінен айрылған ер жетім.
Ұлтарақтай болсада,
Ата қонысы жер қымбат.
Ат төбеліндей болсада,
Туып өскен ел қымбат.
Ел – елдің бәрі жақсы,
Өз елің бәрінен жақсы.
Бұлбұл гүлзарын сүйеді,
Адал адам отанын сүйеді.
Ит тойған жеріне,
Ер туған жеріне.
Туған жер - тұғырың,
Туған ел - қыдырың.
Туған жердің жуасы да тәтті.
Беріп жаман атанғанша,
Ілмектер: жаман, сараңдық, сараң
Бермей сараң атан.
Ер аштан өлмейді,
Ілмектер: ер, аштық, намыс
Намыстан өледі.
Әкеден ұл туса – игі,
Ілмектер: әке, бала, игілік
Әкенің жолын қуса – игі.
Білімді әр пәледен құтылар.
Ілмектер: білім, пәле
Білімсіз мың пәлеге тұтылар.
Адамнан ақыл қашып құтыла алмайды.
Ілмектер: адам, ақыл
Жаманның жаны ардақты.
Ілмектер: жаман, жан
Ұлдың жаманы – ұйғақ,
Ілмектер: қыз, ұл, жаман
Қыздың жаманы – қаңбақ.
Басқа түссе, байтал да жорға болар.
Ілмектер: жорға, байтал
Кісінің көркі - жүз,
Ілмектер: тіл, сөз, көрік, ой
Жүздің көркі - көз,
Ойдың көркі - тіл,
Тілдің көркі - сөз.
Ескіні тіксең, есің кетеді.
Ілмектер: ескі, қырғыз мақалы
Жаман тайдан тайынша жақсы.
Ілмектер: жаман, жақсы, төрт түлік мал, қырғыз мақалы
Аузымен орақ орады,
Ілмектер: ауыз, қырғыз мақалы
Артымен масақ тереді.
Ауыл иттің құйрығы қайқы.
Ілмектер: ауыл, ит, қырғыз мақалы
Ала жылқы жоғалмас,
Ілмектер: арам, арамдық, адам, жылқы, төрт түлік мал, қырғыз мақалы
Арамза жан оңалмас.
Епсіз мерген құрды атады,
Ілмектер: ептілік, мерген, қырғыз мақалы
Қарайған қырды атады.
Батар күннің де атар таңы бар.
Ілмектер: күн, таң, қырғыз мақалы
Жаман ит жармаға жармасар.
Ілмектер: жаман, ит, қырғыз мақалы
Әркімде бар бір қиял,
Ілмектер: қиял, қырғыз мақалы
Ал қиялды кім тияр.
Бала - дүниеге әкелгендікі емес, тәрбиелегендікі.
Ілмектер: бала, тәрбие
Бір ұядан – бір шірік.
Ілмектер: ұя, қырғыз мақалы
Ағасын көріп, іні өседі,
Ілмектер: аға, іні, қыз, тәрбие, Туыстық қатынастар
Апасын көріп, қыз өседі.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі