Нақыл сөздер, ұлағатты сөздер, мақал-мәтелдер, әзілдер – 188-бет
Жар басына қонбаңыз — дауыл соқса үй кетер,
Ілмектер: жар, жат Бұқар жырау
Жатқа тізгін бермеңіз — жаламенен бас кетер.
Есендікте — малыңды бер де батыр жи, басыңа қиын-қыстау іс түссе — дұшпанның қолы жете алмас.
Ілмектер: есен, есендік, мал, дұшпан Шалкиіз Тіленшіұлы
Атаның ұлы жақсыға — малыңды бер де, басың қос: бір күні болар керегі.
Ілмектер: ата, ұл, жақсы, мал Шалкиіз Тіленшіұлы
Күшім бар деп мактанба,
Ілмектер: нақыл афоризм Ағзам Суфи Лұқпан
Күшті болсаң нәпсіңді жең.
Соқыр сенімге сенбе
Ілмектер: Соқыр сенім Ағзам Суфи Лұқпан
Сыйлау деген -
Ілмектер: сый, құрмет, жорғалау
Құрдай жорғалау емес.
Сыйлай білсең кәріні,
Ілмектер: сый, құрмет, қарт, кәрі
Жарылқаймын бәріңді.
Ардагер аға алдында тұрсың,
Ілмектер: әдеп, іні, аға, ардагер
Әдепті іні артында тұрсын.
Халықтың қартын сыйлауы,
Ілмектер: сый, құрмет, халық, қарт, ел
Еліңнің салтын сыйлауы.
Орны мен мақтай біл,
Ілмектер: мақтау, сый, құрмет
Сый құрметін сақтай біл.
Аулада ойнап жүрген балалар бір-біріне әкелерінің өте жылдам екенін айтып мақтанып отырады. Біреуі: «Менің әкем садақ атса, нысанаға ұшқан жебеден бұрын жетіп барады» дейді. Екінші бала: «Сол да сөз боп па? Менің әкем тапанша атып, оқтан бұрын нысанаға жете алады» дейді. Сонда үшіншісі: «Ал менің әкем жұмыс уақыты 5-те біткенімен сағат 3-те үйде отырады»,- деген екен.
Ілмектер: әкелер, балалар
Әркімнің өзіне лайық қалыбы бар.
Ілмектер: қалып, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Ақан Сері Қорамсаұлы
Ит үрер жақсыға да, жаманға да.
Ілмектер: ит, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Ақан Сері Қорамсаұлы
Арғымақ атқа көп міндім — садаға кетсін буданнан,
Ілмектер: арғымақ, садаға, туыс, азамат, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Шалкиіз Тіленшіұлы
Азаматқа көп ердім — садаға кетсін туғаннан.
Абысынның арызы — ағайын сәнін кетірер,
Ілмектер: абысын, туыс, ағайын, ел, арыз, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Ағайынның арызы — елдің сәнін кетірер.
Айтқаныңа көнбесе, айдауыңа жүрмесе: көңілінде болғаны аласы.
Ілмектер: көңіл, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Пасықтың пиғылы — лас.
Ілмектер: пасық, пиғыл, афоризм, қанатты сөздер, нақыл Ақан Сері Қорамсаұлы
Би болмас — белін жуан буғанменен, тазармас заты жаман — жуғанменен.
Ілмектер: би, жаман, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Ақан Сері Қорамсаұлы
Жағаңа дұшпан қолы тимеске — артыңда туысқанның көбі игі.
Ілмектер: дұшпан, туыс, туысқан, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Шалкиіз Тіленшіұлы
Еріккенде қызыл тілін тыймаған бір пәлеге жолығар.
Ілмектер: тіл, пәле, қызыл тіл, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Шалкиіз Тіленшіұлы
Екі жақсы дос болмас — сірне үстінде xаты бар,
Ілмектер: дос, дұшпан, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Ежелгі дұшпан ел болмас — көңілінде кір, даты бар.
Құм жиналып — тас болмас, құл жиналып — бас болмас.
Ілмектер: құм, құл, тас, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Іштен қыңыр туғанды тезге салсаң түзелмес.
Ілмектер: түзелу, қыңыр, мінез, мінез-құлық, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Қаршыға әлсіз болса қаз алмайды,
Ілмектер: базар, дүние, мал, жігіт, алдау, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Ақан Сері Қорамсаұлы
Ер жігіт малсыз құлаш жаза алмайды.
Бұл дүние – жұртты алдайтын бейне базар,
Әр адам өз әлінше базарлайды.
Дүние адастырар қуғаннан соң,
Ілмектер: дүние, қайғы, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Ақан Сері Қорамсаұлы
Шырмайды қол-аяғың буғаннан соң.
Дүние – аз күншілік фани жалған,
Басыңнан қайғы кетпес туғаннан соң.
Жүйрікпін деп жалданба – жолығарсың арланға.
Ілмектер: жүйрік, арлан, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Шалкиіз Тіленшіұлы
Қараша торғай қаз болмас.
Ілмектер: торғай, қаз, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Көп ішінде бір жалғыз,
Ілмектер: жалғыз, сөз, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Сөйлеп те сөзі өтер ме.
Өз тілін білмеген қазақ, қазақ емес.
Ілмектер: Тіл Бағлан Ерғали
Не бар емес, не жоқ емес, әйтеуір жүрген бір елес.
Мінезіңді түзет,
Ілмектер: Нақыл Бағлан Ерғали
Арыңды күзет.
Ақылды бол,
Арлы бол,
Мінеки саған айқын жол.
- Омархан Айнұр
- Омархан Айнұр
- Ахмет Байтұрсынұлы
- Конфуций
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі