Нақыл сөздер, ұлағатты сөздер, мақал-мәтелдер, әзілдер – 236-бет
Өлген қазан
Ілмектер: Өлген қазан, Қожанасыр, қазан, көрші
Қожанасыр қонақ шақыратын болып көршісінен үлкен қазанын сұрап алыпты. Ертеңіне қазанын әкетуге келген көршісі жуулы қазанының қасында өзінікіне ұқсаған кіші қазанның да тұрғанын көреді. Қожанасыр қалжыңдап: «Түнде толғатып қазаның босанды» дейді. Көршісі еш кідірместен: «Ә бәрекелді, жақсы болған екен» деп екеуін де алып кетеді. Келесі жолы қонақ шақырғанында Қожанасыр әлгі көршісінің қазанын тағы сұрап алады. Бұл жолы қазанын әкетуге келген көршісіне Қожекең: «Қазаның жоқ, қазаның түнде толғатып жатып өліп қалды» дейді. Көршісі ашуланып: «Қазан өлуші ме еді, басымды қатырма, қазанымды бер» дейді. Сонда Қожекең: «Толғатып тағы бір қазан туғанына сенген адам, өлгеніне де сенуі тиіс» деген екен.
Мас күйінде көлік жүргізбек болған адам жаяу жүргіншіні қағып кетеді. Мас жүргізуші аяғы сынған жаяу жүргіншіге «Егер сотқа арызданбайтын болсаң, саған көп ақша беремін» дейді. Жаяу жүргінші: «Болады, неге болмасқа, маған 500 миллион теңге берсең, арызданудан бастартамын» дейді. Жүргізуші ашуланып: «Сен не, мені миллиардер деп ойлап тұрсың ба?» дейді. Жаяу жүргінші болса: «Сен не, мені қырықаяқ деп ойлап тұрсың ба?» деген екен.
Ілмектер: көлік, қырықаяқ, жаяу
Адам дүние есігін анадан туған кезде ғана бір-ақ рет ашпайды. Өмір адамды қайта-қайта жаңадан тууға мәжбүрлейді.
Ілмектер: адам, дүние, ана, өмір Габриэль Гарсиа Маркес
Жұбайлар бір-бірінің мінезін зерттеп білмей некенің бақытты болуы екіталай.
Ілмектер: неке, бақыт, отбасы Оноре де Бальзак
Қарапайымдылық — жасыл алқап.
Ілмектер: қарапайымдылық, адамгершілік Иүгінеки Ахмед
Адамгершілік онда өскен гүл сияқты.
Халық бүлінсе - саясат түзейді.
Ілмектер: халық, саясат Жүсіп Баласағұни
Барлық Азия елдері мен жерлеріне бұл (Қазақ) орда кілт және қақпа. Сол себепті бұл орданы Ресейге бағындыру қажет, сол арқылы барлық Азия елдеріне байланыс жасап, Ресей үшін пайдалы және жағымды шараларды іске асыру керек.
Ілмектер: ел, жер, қазақ, Ресей І Петр
Әнге әуес, күйге құмар бала жаны сұлу, өмірге ғашық болып келеді.
Ілмектер: ән, күй, құмар, бала, өмір, ғашық Мұхтар Әуезов
Мөлшерден тыс тоқтық та,аштық та және басқа да ауытқушылықтың бәрі де денсаулыққа қолайсыз.
Ілмектер: денсаулық, тоқтық, аштық Гиппократ
Адам болу оңай іс емес. Тек ерік-жігері мықты адам ғана адамдықтың шыңына жете алады.
Ілмектер: адам, жігер Иоганн Вольфганг фон Гёте
Отбасылық өмірде ірі зілзаладан аман қалу, ұсақ-түйек кикілжіңнен құтылудан әлдеқайда оңай.
Ілмектер: отбасы, өмір Габриэль Гарсиа Маркес
Балғын шақтың өз сұлулығы бар, өз қызуы, ұшқырлығы бар.
Ілмектер: жастық шақ, сұлулық Ғабит Мүсірепов
Жұмысқа жарап тұрғанымда, мен өзімді кәрілердің тізіміне қоса алмаймын.
Ілмектер: жұмыс, кәрілік, кәрі Бауыржан Момышұлы
Мал жұтайды, өнер жұтамайды.
Ілмектер: мал, өнер Абай Құнанбайұлы
Тегін емдеме, тегін емдесе дәрігердің, тегін емделсе науқастың қадірі кетеді.
Ілмектер: тегін, денсаулық, дәрігер, ем, науқас, қадір Гиппократ
Қателіктер өмірдің тыныс белгілері секілді. Олар болмаса, мәтіндегі сияқты, өмірдің де еш мағынасы болмайды.
Ілмектер: қателік, өмір, мағына Харуки Мураками
Сен әлемді жаулап алма, өйткені, онда сансыз қайғы-қасірет бар, сен одан да адамның жан дүниесін меңгер, оларда қанша әлем бар екенін көресің.
Ілмектер: әлем, қайғы, қасірет, дүние, адам Мұхаммед Хайдар Дулати
Сөзі мен ісіне айырма салғандар – шындығын жоғалтып алғандар.
Ілмектер: сөз, шындық Мұхтар Шаханов
Мен сурет салуды таудың бұлағынан, қойдың құлағынан, ешкінің мүйізінен, анамның оюынан үйрендім.
Ілмектер: сурет салу, тау, бұлақ, ана, ою, үйрену Әбілхан Қастеев
Көптеген табысқа жеткен кәсіпкерлердің білімі орташа болған, бірақ бұл құлшына үйренбеген адам да табысқа жете алады дегендік емес. Есіңде болсын білімің ешкім сеннен тартып ала алмайтын ең мықты қаруың. Адам білімсіз де кәсіп жарата алады, бірақ білімсіз бәрібір де оны дамыта алмайды.
Ілмектер: білім, кәсіп, табыс, қару Джек Ма
Дұшпанға өлім тілегенше,
Ілмектер: дұшпан, өмір, өлім, қырғыз мақалы
Өзіңе өмір тіле.
Ұстаның қуаруын білгенше,
Ілмектер: ұста, темір, қырғыз мақалы
Темірдің суаруын біл.
Жатар қарын жармадан садақа.
Ілмектер: садақа, қарын, қырғыз мақалы
Жаманнан сөз естігенше,
Ілмектер: жаман, жақсы, сөз, таяқ жеу, қырғыз мақалы
Жақсыдан таяқ же.
Бергенін алған –
Ілмектер: надан, жаман, құсу, қырғыз мақалы
Наданның ісі.
Ішкенін құсқан –
Жаманның ісі.
Бұрын барған қоныс алады,
Ілмектер: қоныс, бұрын, сөгіс, қырғыз мақалы
Кейін келген сөгіс алады.
Бұзау мұз жалайды,
Ілмектер: мұз, бұзау, қырғыз мақалы
Торпақ тұз жалайды.
Қауыншыға қабық қымбат болмайды.
Ілмектер: қабық, қымбат, қырғыз мақалы
Базар барға – балдай,
Ілмектер: базар, бар, бай, кедей, қырғыз мақалы
Жоққа – зәрдей.
Күлкісін іріккен жаннан түңіл,
Ілмектер: күлкі, жауын, түңілу, қырғыз мақалы
Шала бүріккен жауыннан түңіл.
- Аймақ Әбілда
- Лев Шестов
- Лев Шестов
- Абдраманов Арсланбек
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі