ел аузынан — материалдар жинағы – 5-бет

Кенесарының қалмақтан жаралғаны

11.12.2023

Абылай қалмақтың ханы Уса-Зерең дегенді шабады, Абылайдың қолы ханның екі қызын алып кетеді. Сонда қыздардың шешесі артынан қуып жетіп Абылайға былай дейді: «Сіздің қолыңыздың ішін...

Толық оқу

Кенесары (ІІ нұсқа)

11.12.2023

Кенесарыға сүйіндік елі «еремін» деп, ермегенсін, Кенесарыға біреу айтыпты: «сенімен бірге аууды Поштай ұнатпайды» дегенсін, Кенесары Поштайға айтыпты:

Толық оқу

Кенесары туралы (І нұсқа)

11.12.2023

Қоңырбай — Нысанның үлкен баласы. Тіленнен Нысан туған. Қоңырбайды өлтіруші — Ержан. Сол жолы Тіленнің жылқысын шауып әкетеді. Екінші рет Ержан, Саржандар Қорғалжын жағындағы Тінәл...

Толық оқу

Кенесары туралы

11.12.2023

Кенесары сол кездегі Орал губернасының күншығыс шетіне келген сияқты (қазіргі Қаратөбе ауданының шеті).

Толық оқу

Кенесары (І нұсқа)

11.12.2023

Андас — дулат ботпай руынан. Моласы Мерке мен Алатаудың арасында. Бұрын қырғыз жері екен. Бұл күнде Арысты күш-қуат қылып, арқа тұтып дулат болып кеткен төрт шөмекей, бес жаббастың...

Толық оқу

Кенесары

10.12.2023

Абылайдан кейін оның балалары Уәли, Есім мен Қасым хандық құруға әрекеттенеді. Бұлар Абылай көздеген ізгі бағытпен жүре алмады. Елді біріктіру орнына ру наразылығын тудырып, бейбіт...

Толық оқу

Наурызбай туралы

10.12.2023

Наурызбай бір қол бастап келе жатқанда, өзінің батыр жолдастары сұрайды: «Ер қаруы — бес қару, соны түгел жұмсайсың ба?» — деп сұрапты.

Толық оқу

Саржан төренің құда түсуге баруы

10.12.2023

Бұрынғы заманның байларының құдалығы келін түсірген не әкесінің асын бергендігі, дүниенің басы қандай, аяғы қандай, ешкімге опасының жоқтығын танытады.

Толық оқу

Үбі батыр туралы

10.12.2023

Руы — масқар Халба дейтін адам алдымен Исатай, Махамбет көтерілісшілері жағында болады. Соңынан ханға сатылып, Махамбетті өлтірушілердің бірі болыпты.

Толық оқу

Жалбыр батыр (ІІІ нұсқа)

09.12.2023

Ол бір жаугершілік заман еді. Қатар отырған ел сәл нәрсеге таласып бірін-бірі барымталап, бірін-бірі шауып алып отыратын. Соғысқа шыныққан елден батыр көп шыға ма? Қалай? Сонда да ...

Толық оқу

Жалбыр батыр (ІІ нұсқа)

08.12.2023

Жалбырдың шын аты — Байсал, жастай жалпылдап жауға шауып, топтан қалмаған соң «Жалбыр» атанып кетіпті. Жас кезімде көп көрдік, қолына су құйдық, қолынан ет асадық, орасан ірі кісі ...

Толық оқу

Жалбыр батыр (І нұсқа)

08.12.2023

Жалбыр — Бөрібай батырдың кенже баласы. Жалбыр туғанда өте кішкентай болып туылыпты. Бөрібай баланың орасан нәзік кішкентай боп туғанына көңілі толмай, өзінің қарттығын есепке алып...

Толық оқу

Науша мен Әубәкір

08.12.2023

Арғы бетке өтіп кеткен Науша Бөкейліктегі ағайындарын аралап жүріп, Әубәкір Ақбайұлынікіне келеді. Бұл кезде Әубәкір жай старшина да, Науша сексенге келіп қалған шал шағы екен. Бұл...

Толық оқу

Науша батыр мен Сыйлыбай

07.12.2023

Әлімнің шекті руында аты шыққан Сыйлыбай деген бір батыр болады. Сырттай Наушаның атағын естіп, оның бақытын күндеп өлтіргісі келеді. Бұл сырды Науша да есіте жүреді. Сыйлыбай мен ...

Толық оқу

Науша мен Сыйлыбай

07.12.2023

Науша Жайық өтіп, туғандарына қосылған соң, күндердің күнінде әлімнің бір тойында Сыйлыбай батырға кезігеді. Сонда ол Наушаға қарап, менсінбеген күйде:

Толық оқу

Науша батырдың елге оралуы

04.12.2023

Науша кішкентайынан бірге ойнап, тай-құлындай тебіскен құрдасы, әрі аталасы Шеркеш би екеуі Бөкейлікті тастап, Жайықтың шығыс бетіндегі ата қоныстарына көшеді. Бұл шамамен ХІХ ғасы...

Толық оқу

Исатай батыры Науша туралы

04.12.2023

Жәңгір хан уәзірлерімен өзінің найзагер бір батыры Сыйлыбайдікінде отырғанда, Исатай, Махамбет және Науша үшеуі сонда келеді. Сыйлыбайдікіне кіріп келіп, үшеуі де ханның жанына бар...

Толық оқу

Руы байбақты Науша батыр деген кісі өткен

04.12.2023

Өзі садақты атқыш мерген болады. Науша батыр кедей, бірақ қару-жараққа бай болған.

Толық оқу

Науша мен айдаһар

04.12.2023

Шектінің батыс жақ байұлымен шекарасында Шаңдықұл-Тамдықұл деген бір орында ел жайлайтын екі суат көлі болады. Бір жылы екі көлдің оңтүстік беті, бір биіктеу орынға бір буаз айдаһа...

Толық оқу

Науша батыр туралы

04.12.2023

Кіші жүз он екі ата Байұлының Байбақты ауылында Әлтеке тайпасының Назарымбет атасынан Наушаны Кіші жүз түгелдей, Ұлы жүздің батыс бөлігі түгел біледі.

Толық оқу

Шыманның кек алуы

04.12.2023

Исатай екі мың адаммен Жәңгірді шабуға барып жатқанда, Жәңгір сасып қашуға таянып отырғанда, Шыман төреге қағаз жазып, шапқыншы жібереді. Қағазына: «Исатай келіп ордамды қамап жаты...

Толық оқу

Исатайдың өлуі мен қайда қалғаны

04.12.2023

Исатай ханды шаппақ болып елден қол жинап, жеті мың нөкермен Жасқұс құмында жатады. Сол мезгілде ханмен табыстырмақ болып араға Шыман төре, тағы басқа адамдар түседі. Бірақ шын мән...

Толық оқу

Исатайдың тапқырлық сөздері

04.12.2023

Исатайдың тапқырлық сөздері. Исатай туралы. Исатайдың әкесі Тайман, Жабал екі ағайынды. Жабал Бөкей ханның заманында беріш руына старшина болған.

Толық оқу

Исатай мен Шығай

04.12.2023

Исатайдың жас кезі екен. Бөкейхан Жасқұстан (Орда қаласының жанындағы жердің аты) үй салдырыпты. Бөкейдің інісі Шығай (кейбір деректерде Сығай) ханның салдырған үйіне қайырлы болсы...

Толық оқу